Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cảnh báo tương lai tệ hại của ngành Viễn thông
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Nếu 5G chỉ để xem video nét hơn hay tải dữ liệu nhanh hơn, thì 5G sẽ thất bại về mặt kinh tế.”
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đã đưa ra những cảnh báo trên khi ông dự hội nghị tổng kết năm 2025 và triển khai công tác năm 2026 của Khối các đơn vị lĩnh vực Bưu chính Viễn thông (BCVT) của Bộ KH&CN.
Dù ghi nhận những thành tựu rực rỡ trong giai đoạn 2020 - 2025, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng không ngần ngại chỉ ra những "vùng tối" trong tư duy phát triển. Ông cảnh báo: “Ngành Viễn thông Việt Nam không hề yếu, nhưng đang đứng trước nguy cơ ‘già đi’ rất nhanh nếu không quyết liệt đổi mới. Nếu tiếp tục vận hành theo quán tính cũ, ngành sẽ đánh mất vai trò dẫn dắt trong kỷ nguyên số.”
Ngã rẽ chiến lược và nghịch lý tăng trưởng
Mở đầu bài phát biểu tại hội nghị triển khai công tác năm 2026, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng thẳng thắn nhìn nhận ngành viễn thông đang đứng trước một ngã rẽ mang tính chiến lược sau nhiều thập kỷ thành công với việc phổ cập kết nối.
Ông chỉ rõ một nghịch lý đáng suy ngẫm: “Viễn thông là hạ tầng của kỷ nguyên số, nhưng chính ngành viễn thông lại đang tăng trưởng chậm hơn nền kinh tế số từ 5 đến 6 lần”. Theo Bộ trưởng, nguyên nhân cốt lõi nằm ở tư duy: “Tư duy phát triển của ngành vẫn chủ yếu xoay quanh vai trò cung cấp kết nối, trong khi thế giới đã chuyển mạnh sang cung cấp năng lực số. Nếu viễn thông chỉ tiếp tục bán phút gọi hay từng gigabyte dữ liệu, thì giá trị ngày càng giảm, cạnh tranh ngày càng khốc liệt, biên lợi nhuận ngày càng mỏng, cuối cùng sẽ không còn đủ nguồn lực để tái đầu tư cho hạ tầng.”
"5G sẽ thất bại nếu chỉ để xem video nét hơn"
Đi sâu vào công nghệ mũi nhọn, Bộ trưởng đưa ra cảnh báo đanh thép về việc hiểu sai giá trị của 5G. Ông khẳng định công nghệ này không đơn thuần là tốc độ: “Nếu 5G chỉ để xem video nét hơn hay tải dữ liệu nhanh hơn, thì 5G sẽ thất bại về mặt kinh tế. 5G chỉ thực sự phát huy giá trị khi được triển khai sâu vào các lĩnh vực sản xuất và dịch vụ có giá trị gia tăng cao như nhà máy, cảng biển, logistics, y tế, năng lượng và đô thị thông minh.”
Từ thực tế đó, Bộ trưởng yêu cầu sự chuyển dịch từ các TelCo (công ty viễn thông) sang các InfraCo (công ty hạ tầng số). Đây không chỉ là điều chỉnh mà là “một chuyển dịch mang tính sống còn”.
Năng lực số là "loại điện mới" của nền kinh tế
Bộ trưởng định nghĩa lại sản phẩm của ngành viễn thông trong giai đoạn mới không chỉ là băng thông, mà là các gói dịch vụ năng lực số hoàn chỉnh bao gồm Cloud, AI, dữ liệu, an toàn mạng và IoT.
“Những dịch vụ này cần được coi như một loại ‘điện mới’ - hạ tầng đầu vào thiết yếu cho doanh nghiệp và xã hội trong kỷ nguyên số. Viễn thông phải trở thành nhà cung cấp năng lực số trọn gói, thay vì chỉ là nhà vận hành mạng lưới,” Bộ trưởng nhấn mạnh. Ông cho rằng ngành viễn thông là chủ thể hiếm hoi đủ năng lực để “đóng gói và tích hợp các thành tố công nghệ thành giải pháp tổng thể” cho xã hội.
Thay đổi quản lý nhà nước: Từ "kiểm soát" sang "kiến tạo"
Một nội dung quan trọng trong bài phát biểu là việc Bộ trưởng yêu cầu quản lý nhà nước phải thoát khỏi tư duy cũ. Ông cho rằng việc giữ ngành trong "vùng an toàn" suốt nhiều năm qua đã không còn phù hợp.
“Viễn thông không còn là lĩnh vực ‘ổn định để giữ’, mà phải trở thành lĩnh vực sáng tạo để dẫn dắt. Trong bối cảnh đó, đổi mới không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc đối với toàn ngành,” ông khẳng định.
Bộ trưởng đòi hỏi một "nghề mới" của quản lý nhà nước: “Thay vì chỉ tập trung vào các hoạt động quản lý quen thuộc như cấp phép, xử lý SIM rác, quản lý giá cước hay khuyến mại, trọng tâm cần được dịch chuyển sang thiết kế mô hình phát triển mới, xây dựng sandbox và đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình thử nghiệm các dịch vụ số thế hệ mới.”
Khát vọng 20 năm và niềm tin vào cuộc đổi mới lần hai
Nhìn nhận về tầm nhìn dài hạn khi Việt Nam đặt mục tiêu GDP tăng 5 lần trong 20 năm tới, Bộ trưởng nhấn mạnh ngành viễn thông phải là bệ đỡ vững chắc.
“Ngành Viễn thông Việt Nam không hề yếu, nhưng đang đứng trước nguy cơ ‘già đi’ rất nhanh nếu không quyết liệt đổi mới. Nếu tiếp tục vận hành theo quán tính cũ, ngành có thể đánh mất vai trò dẫn dắt trong kỷ nguyên số,” Bộ trưởng cảnh báo. Tuy nhiên, ông bày tỏ niềm tin rằng đây là thời điểm cho “một cuộc đổi mới lần thứ hai, diễn ra sau gần 40 năm kể từ cuộc đổi mới lần thứ nhất mang tính lịch sử.”
“Viễn thông của 10 năm tới không chỉ dừng lại ở việc kết nối con người, mà phải kết nối sản xuất, kết nối tri thức và kết nối tương lai. Viễn thông phải trở thành hạ tầng sản xuất và hạ tầng tri thức của quốc gia,” Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng kết luận.