Môn thi thứ 3 vào lớp 10 năm 2026 dần lộ diện

Tính đến ngày 13.1, nhiều tỉnh thành đã chính thức chốt phương án môn thi thứ ba trong kỳ tuyển sinh vào lớp 10 năm 2026. Theo quy định của Bộ GD-ĐT, ngoài hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, môn thi còn lại do địa phương lựa chọn, phải thay đổi sau mỗi chu kỳ ba năm và được công bố chậm nhất vào ngày 31.3 hằng năm. Tuy nhiên, để tạo điều kiện cho học sinh và nhà trường chủ động ôn tập, không ít địa phương đã công bố sớm phương án thi.

Tại các đô thị lớn, xu hướng ổn định tiếp tục được duy trì. TP.HCM và Đà Nẵng là hai địa phương đầu tiên công bố môn thi thứ ba, đều lựa chọn Ngoại ngữ, chủ yếu là tiếng Anh. Thành phố Huế cũng đã chính thức chốt phương án thi Ngoại ngữ, cho phép thí sinh lựa chọn một trong ba thứ tiếng gồm tiếng Anh, tiếng Pháp hoặc tiếng Nhật. Quyết định được ký và công bố từ ngày 12.1 nhằm giúp học sinh lớp 9 chủ động xây dựng kế hoạch ôn tập, hạn chế tâm lý lo lắng trước kỳ thi.

Nghệ An tiếp tục lựa chọn phương án thi ba môn gồm Ngữ văn, Toán và Ngoại ngữ trong kỳ tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026–2027. Trong đó, Ngữ văn và Toán thi theo hình thức tự luận, thời gian làm bài 120 phút mỗi môn; Ngoại ngữ thi trắc nghiệm khách quan trong 60 phút. Đây là năm thứ hai liên tiếp Nghệ An chọn Ngoại ngữ làm môn thi thứ ba. Phương án này được đánh giá phù hợp với thực tế địa phương khi mức độ cạnh tranh vào lớp 10 công lập cao, hằng năm chỉ khoảng 75% học sinh THCS có cơ hội trúng tuyển.

Trong khi nhiều địa phương giữ phương án truyền thống, một số nơi lại lựa chọn hướng đi mới. Tuyên Quang đã chính thức đưa môn Khoa học tự nhiên vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm 2026. Thí sinh làm bài thi trắc nghiệm trong 90 phút, với nhiều mã đề khác nhau trong mỗi phòng thi nhằm bảo đảm tính khách quan và an toàn.

Nội dung đề thi bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cấp THCS; khung cấu trúc và ma trận đề đã được Sở Giáo dục và Đào tạo công bố từ tháng 10.2025. Trước đó, khi chưa sáp nhập, tỉnh Tuyên Quang cũ lựa chọn tiếng Anh làm môn thi thứ ba, trong khi tỉnh Hà Giang cũ tổ chức thi Lịch sử và Địa lý.

Đáng chú ý nhất là phương án tuyển sinh lớp 10 của tỉnh Sơn La. Địa phương này dự kiến lựa chọn môn thi thứ ba là bài thi tổ hợp tích hợp kiến thức của sáu môn gồm Lịch sử, Địa lý, Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tiếng Anh. Bài thi có thời gian làm bài 90 phút, gồm 80 câu trắc nghiệm.

Theo Sở GD-ĐT Sơn La, phạm vi kiến thức chủ yếu nằm trong chương trình lớp 9, với 70% câu hỏi ở mức độ nhận biết, 20% thông hiểu và 10% vận dụng, không yêu cầu học sinh học thêm ngoài chương trình hay ôn luyện nâng cao.

Phương án này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của phụ huynh và giáo viên, đồng thời làm dấy lên nhiều ý kiến lo ngại về khối lượng kiến thức đối với học sinh cuối cấp. Tuy nhiên, đại diện Sở GD-ĐT Sơn La cho biết những năm trước địa phương chủ yếu xét tuyển vào lớp 10, từ năm học 2021–2022 mới chuyển sang thi ba môn.

Việc cố định một môn thi trong nhiều năm được cho là dẫn đến tình trạng dạy và học lệch, các môn không thi bị xem nhẹ. Tổ chức bài thi tổ hợp được kỳ vọng giúp học sinh học đều các môn, giảm tâm lý chờ đợi môn thi và phù hợp với xu hướng đổi mới đánh giá theo hướng tổng hợp.

Trong khi đó, Hà Nội, địa phương có số lượng thí sinh dự thi vào lớp 10 lớn nhất cả nước, hiện vẫn chưa công bố môn thi thứ ba. Đại diện Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết việc chậm công bố nhằm bảo đảm phương án phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục và giảm áp lực cho học sinh. Theo thông lệ, Hà Nội thường công bố môn thi thứ ba vào cuối tháng 3.

Trong thời gian tới, khi các địa phương còn lại lần lượt chốt phương án tuyển sinh, môn thi thứ ba vào lớp 10 năm 2026 tiếp tục là vấn đề được phụ huynh và học sinh quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh xuất hiện những cách tiếp cận mới đối với kỳ thi chuyển cấp quan trọng này.

Nguyễn Tuyết