Ngăn chủ ngân hàng dùng tiền dân gửi nuôi ‘sân sau’
Ông Phạm Hồng Hải - Tổng giám đốc Ngân hàng OCB - cho rằng cần rạch ròi giữa chủ sở hữu và ban điều hành, tránh tình trạng chủ sở hữu ngân hàng dùng tiền gửi của người dân để hỗ trợ cho hệ sinh thái riêng.
Trong khuôn khổ Lễ vinh danh FChoice 2025, các chuyên gia đồng tình rằng trong năm 2025, Việt Nam đã chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ về bộ máy, cơ chế, chính sách. Đó có thể nói là những thay đổi phi thường, nhưng đang dần trở thành những điều "bình thường mới".
Chia sẻ những câu chuyện mới mẻ ở lĩnh vực ngân hàng nhưng đang dần trở nên “bình thường” trong thời gian gần đây, ông Phạm Hồng Hải - Tổng giám đốc Ngân hàng OCB - đề cập đến một số vấn đề đáng quan tâm như tín dụng xanh, cho vay trên dòng tiền thay vì nhìn vào tài sản bảo đảm…
Ngân hàng cho vay trên dòng tiền, thay vì hỏi "tài sản bảo đảm đâu"
Theo ông Phạm Hồng Hải, trong lĩnh vực ngân hàng, tư duy "quyết định nhanh - triển khai nhanh - chịu trách nhiệm rõ ràng" đang được thể hiện rất rõ nét.
Trước đây, một sản phẩm mới có thể mất từ 12 - 18 tháng để phê duyệt và triển khai, hay một thay đổi quy trình phải thông qua nhiều tầng nấc. Tuy nhiên, hiện nay một trạng thái "bình thường" mới đang hình thành: đó là sự phân quyền mạnh mẽ cho ban điều hành và các hội đồng chuyên trách; áp dụng cơ chế thí điểm nhanh, đo lường sớm và điều chỉnh linh hoạt.
“Khi cả đội ngũ được trao quyền để cùng hướng về một mục tiêu, chấp nhận 'thử và sai', chúng ta sẽ tạo ra được kết quả nhanh chóng với tính linh hoạt cao”, ông Hải nói.
Cũng theo ông Hải, ngân hàng còn áp dụng hình thức cho vay dựa trên dòng tiền. Trên thế giới, đây vốn là điều bình thường, nhưng tại Việt Nam vẫn là mới mẻ.
“Trước kia, câu hỏi đầu tiên của ngân hàng dành cho doanh nghiệp luôn là: 'Tài sản đảm bảo ở đâu?'. Giờ đây, với tư duy cho vay dựa trên dòng tiền, chúng tôi đã giúp hàng loạt startup Việt Nam tiếp cận được nguồn vốn”, ông Hải nói.
Tín dụng xanh mở ra cơ hội lớn
Trong phần trao đổi, ông Phạm Hồng Hải cũng đề cập đến câu chuyện tín dụng xanh. Ngân hàng này xác định đây không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là cơ hội kinh doanh thực sự cho ngành ngân hàng, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp xanh hay năng lượng tái tạo.
“Thực tế cho thấy, tín dụng xanh đã mở ra cơ hội lớn, giúp ngân hàng tăng trưởng ổn định, an toàn và ít biến động hơn”, ông Hải nhìn nhận và cho rằng dù phần lớn mọi người vẫn phải ưu tiên lo toan vấn đề "cơm áo gạo tiền" trước khi nghĩ đến yếu tố "xanh", nhưng chính yếu tố này lại đang mang đến cơ hội lớn cho doanh nghiệp, ngân hàng và cả nền kinh tế.
“Khi triển khai tín dụng xanh, chúng tôi thiết lập những tiêu chuẩn khắt khe hơn, thậm chí chấp nhận bỏ lỡ một số cơ hội nếu đối tác không đáp ứng được các tiêu chí của ngân hàng”, ông Hải nói.
Tuy nhiên, về dài hạn, ông Hải tin rằng tín dụng xanh sẽ kiến tạo nhiều cơ hội mới, đóng góp tích cực vào tốc độ phát triển của ngân hàng.
“Ở góc độ ngân hàng, khi cấp vốn cho các doanh nghiệp đạt chuẩn xanh, chúng tôi nhận thấy tỷ lệ nợ xấu rất thấp. Điều này minh chứng cho hiệu quả to lớn của chiến lược này. Song song đó, chi phí vận hành của ngân hàng cũng giảm đáng kể, bởi để giảm thiểu tác động tới môi trường, chúng tôi bắt buộc phải số hóa quy trình làm việc”, ông Hải chia sẻ.
Theo một số dự báo, từ nay đến năm 2030, Việt Nam cần trung bình khoảng 150.000 USD để đầu tư cho năng lượng tái tạo, bên cạnh đó còn là nguồn vốn đầu tư cho nhu cầu chuyển đổi xanh của doanh nghiệp.
“Nếu như những năm 2000, chúng ta nói nhiều về làn sóng mobile và điện thoại di động, thì giờ đây, xu hướng của thời đại là ESG và AI. Doanh nghiệp nào tận dụng tốt được các xu hướng này sẽ có khả năng tạo nên những điều phi thường”, ông Hải nói.
Tránh tình trạng chủ ngân hàng dùng tiền dân gửi nuôi "sân sau"
Theo ông Phạm Hồng Hải, bên cạnh những câu chuyện về sự phi thường của Việt Nam, đâu đó vẫn tồn tại những điều "bất thường" cần phải loại bỏ.
Thứ nhất là tình trạng "hai sổ sách": Ngân hàng luôn khuyên khách hàng chỉ sử dụng một hệ thống sổ sách duy nhất. Khi minh bạch hóa tài chính, ngân hàng sẽ có cơ sở để tin tưởng khách hàng hơn, đồng thời doanh nghiệp cũng thuận lợi hơn trong việc hoàn thành các nghĩa vụ về thuế.
Thứ hai là vấn đề quản trị ngân hàng: Cần có sự tách bạch rạch ròi giữa chủ sở hữu và ban điều hành. Điều này nhằm tránh lặp lại những sai phạm trong quá khứ, khi chủ sở hữu ngân hàng sử dụng tiền gửi của người dân để hỗ trợ cho hệ sinh thái riêng của họ. Việc tách biệt này sẽ mang lại sự minh bạch và rõ ràng cho toàn hệ thống ngân hàng.
Vấn đề cuối cùng ông Hải đề cập là những "thông lệ" về bôi trơn, hối lộ. “Dù biết rằng khó có thể xóa bỏ hoàn toàn ngay lập tức, nhưng tối thiểu trong phạm vi doanh nghiệp, chúng ta cần vận hành dựa trên hiệu quả và kết quả công việc thực tế thay vì dựa vào các mối quan hệ”, ông Hải nêu.
Lãnh đạo OCB cho rằng bằng cách từng bước thay đổi những điều này, việc biến những điều bình thường thành phi thường là có thể.
