Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Kết nối trí tuệ - bước phát triển tất yếu của ASEAN số
Sáng 15.1.2026, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng đã chủ trì khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6 (ADGMIN 6). Ông khẳng định ASEAN đang đứng trước bước ngoặt thời đại, chuyển dịch trọng tâm từ "kết nối hạ tầng" sang "kết nối trí tuệ". Đây là lộ trình tất yếu để xây dựng một cộng đồng số bền vững, bao trùm và thích ứng.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định, sau một thập kỷ thành công với việc kết nối hạ tầng, ASEAN đang đứng trước một bước ngoặt mang tính thời đại: Chuyển dịch trọng tâm sang "kết nối trí tuệ" để hiện thực hóa khát vọng trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới vào năm 2045.
Tầm nhìn mới cho một ASEAN trọn vẹn
Hội nghị ADGMIN 6 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi khu vực vừa thông qua Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN 2026 - 2030. Đây là giai đoạn đánh dấu sự thay đổi căn bản trong tư duy hội nhập, chuyển từ mô hình kinh tế truyền thống sang cách tiếp cận thích ứng và định hướng tương lai.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nồng nhiệt chào mừng Timor-Leste lần đầu tiên tham dự với tư cách thành viên đầy đủ.
Ông nhấn mạnh rằng sự hiện diện này không chỉ hoàn thiện bức tranh địa chính trị mà còn khẳng định một ASEAN đoàn kết, thống nhất và ngày càng lớn mạnh. Theo Bộ trưởng, sức mạnh của khối hiện nay nằm ở khả năng thích ứng linh hoạt trước một thế giới đa cực đầy biến động, nơi mà chuyển đổi số và tăng trưởng xanh trở thành những trụ cột không thể tách rời.
Từ "Connectivity" đến "Intelligence"
Lý giải về chủ đề “ASEAN Thích ứng: Từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ”, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhìn nhận rằng hơn 10 năm qua, ASEAN đã làm rất tốt câu chuyện kết nối kỹ thuật. Với số lượng người dùng Internet tăng gấp đôi, hạ tầng 4G phủ sóng toàn diện và 5G đang trở thành chuẩn mực, khu vực đã xây dựng được một nền tảng vật lý vững chắc.
Tuy nhiên, Bộ trưởng đặt ra một vấn đề mang tính chiến lược: Khi kinh tế - xã hội dịch chuyển lên môi trường số, thách thức không còn là kết nối có an toàn hay không, mà là "mỗi kết nối đó có tạo ra tri thức mới, giá trị mới và năng lực thích ứng mới hay không?". Vì vậy, việc chuyển từ ưu tiên mở rộng hạ tầng sang khai thác trí tuệ, dữ liệu và giá trị gia tăng được tạo ra từ chính các kết nối đó là một bước phát triển tất yếu, là lựa chọn bắt buộc để ASEAN vượt lên trong kỷ nguyên số.
8 định hướng chiến lược để bứt phá
Để hiện thực hóa tầm nhìn "kết nối trí tuệ", Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đã đề xuất 8 định hướng trọng tâm mà ASEAN cần tập trung triển khai:
Hạ tầng số thông minh: Dịch chuyển từ hạ tầng viễn thông đơn thuần sang hạ tầng số tích hợp điện toán đám mây, IoT, AI, 5G/6G và vệ tinh.
Chính phủ số thông minh: Chuyển từ chính phủ điện tử sang chính phủ số, nơi các quyết định được đưa ra dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để ứng phó hiệu quả với những tình huống bất định.
Hệ sinh thái số tin cậy: Không chỉ cung cấp dịch vụ tin cậy mà phải xây dựng cả một hệ sinh thái an toàn, hợp tác chống lừa đảo trực tuyến và bảo vệ quyền riêng tư xuyên biên giới.
Bao trùm số thực chất: Tập trung nâng cao kỹ năng số và xây dựng xã hội số để trao quyền thực sự cho người dân.
Nhân lực số chất lượng cao: Chuyển dịch từ nhân lực phổ thông sang đội ngũ tài năng chuyên sâu về AI, an ninh mạng và khoa học dữ liệu.
Đổi mới sáng tạo động lực: Thúc đẩy cơ chế sandbox và thử nghiệm chính sách, thương mại hóa nghiên cứu thông qua các mô hình liên doanh (spin-off).
Thị trường số thông suốt: Đảm bảo cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy công nghiệp thông minh và logistics xuyên biên giới.
Chuyển đổi số xanh: Tích hợp tiêu chí ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) vào chính sách số, phát triển trung tâm dữ liệu xanh và kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực ICT.
Cam kết về một tương lai số bền vững
Bên cạnh các định hướng kỹ thuật, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh đến tính nhân văn của công nghệ. Mô hình tăng trưởng mới của ASEAN phải là mô hình bền vững và bao trùm, đặt mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau. Công nghệ số phải trở thành công cụ đắc lực để hỗ trợ các doanh nghiệp vừa, nhỏ (MSMEs) và các nhóm dễ bị tổn thương.
Kết thúc bài phát biểu, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng các nước thành viên để hiện thực hóa các định hướng này thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm và đồng triển khai các sáng kiến chung, đặc biệt là trong lĩnh vực dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.