Báo cáo trình Đại hội 14 của Đảng: Tư duy chiến lược đã được nâng lên tầm cao mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng Cộng sản Việt Nam, là sự kiện chính trị đặc biệt trọng đại. Là dấu mốc mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước, trong bối cảnh, cục diện và mục tiêu mới.

Trong phiên khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng, Đại hội đã nghe Báo cáo về các văn kiện do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày.

Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng Đại hội 14 mang trọng trách lịch sử xác lập những quyết sách có tính "bệ phóng" để thực hiện thành công hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước.

Mục tiêu tổng quát là giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; phát triển nhanh, bền vững; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; củng cố tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc. Phấn đấu đến năm 2030, nước ta trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao – một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Đặc biệt, Tổng Bí thư cũng nêu rõ việc xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Theo đó, cần xây dựng trung tâm tài chính quốc tế; các trung tâm dịch vụ, du lịch chất lượng cao; các trung tâm logistics lớn gắn với cảng biển, cảng hàng không trung chuyển quốc tế, các cửa khẩu quốc tế hiện đại, tự động hóa cao… Đồng thời nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và chuỗi cung ứng trong những lĩnh vực trọng yếu.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trung tâm của phát triển; tập trung phát triển công nghệ chiến lược, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia toàn diện.

"Muốn đột phá về công nghệ, phải bắt đầu từ con người và cơ chế. Không thể chủ quan, duy ý chí. Phải có cơ chế trọng dụng nhân tài; cơ chế đánh giá dựa trên sản phẩm; cơ chế tài chính linh hoạt; cơ chế hợp tác công – tư; cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học gắn với yêu cầu phát triển" - Tổng Bí thư nhấn mạnh, khoa học, công nghệ phải đi vào đời sống, phục vụ người dân, nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tổng Bí thư cũng nhấn mạnh: Mỗi đại biểu dự đại hội, mỗi cán bộ, đảng viên trên cả nước, khi nghiên cứu văn kiện, hãy tự hỏi: Việc này có lợi gì cho dân? Có làm cho dân tin hơn không? Có làm cho cuộc sống của nhân dân tốt đẹp hơn không? Có làm cho đất nước giàu mạnh hơn không? Nếu câu trả lời chưa rõ, phải tiếp tục hoàn thiện, bởi mọi quyết sách chỉ có ý nghĩa khi được nhân dân đồng tình, ủng hộ và mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân.

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, TS Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhìn nhận rằng: Báo cáo xác lập phương hướng phát triển cho nhiệm kỳ 14, với một cách tiếp cận chiến lược dựa trên năng lực; thay vì chỉ dựa trên khai thác nguồn lực truyền thống.

“Trọng tâm không còn là câu hỏi “tăng trưởng bao nhiêu”, mà là “tăng trưởng bằng năng lực gì và dựa trên nền tảng nào””, ông Dũng nói.

Ông Dũng cũng cho rằng: Báo cáo nhấn mạnh khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới; đồng thời khẳng định vai trò của khu vực kinh tế tư nhân như một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

“Cách đặt vấn đề này cho thấy tư duy chiến lược đã được nâng lên một tầm mới: Phát triển dựa vào nội lực, sức cạnh tranh và khả năng thích ứng dài hạn, chứ không chỉ dựa vào lợi thế ngắn hạn hay gia tăng đầu tư theo chiều rộng”, ông Dũng chia sẻ.

Ông Nguyễn Sỹ Dũng cho rằng: Báo cáo nhìn nhận các quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi cơ cấu, chất lượng nguồn nhân lực - như một chỉnh thể chiến lược thống nhất. Đây là tư duy phát triển theo hệ sinh thái, phù hợp với xu thế toàn cầu và điều kiện cụ thể của Việt Nam.

Một nội dung xuyên suốt trong báo cáo là việc đặt thể chế vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Thể chế được nhìn nhận vừa là điểm nghẽn lớn nhất, vừa là dư địa cải cách lớn nhất để giải phóng nguồn lực và khơi thông động lực tăng trưởng.

Ông Dũng cho hay tư duy chiến lược mới thể hiện rõ ở chỗ: Nhà nước không chỉ làm tốt vai trò quản lý, mà phải kiến tạo, dẫn dắt và bảo đảm không gian phát triển cho toàn xã hội. Yêu cầu tinh gọn bộ máy, phân cấp-phân quyền rõ ràng, gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực, không được xem là cải cách hành chính đơn thuần, mà là điều kiện cốt lõi để nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

“Chính sự gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu phát triển và cải cách thể chế đã tạo nên chiều sâu chiến lược của báo cáo, đưa vấn đề thể chế từ vị trí “khâu đột phá” trở thành trụ cột phát triển lâu dài”, ông Dũng nêu.

Lam Thanh