Kỳ lân công nghệ Việt thứ năm khác gì các kỳ lân trước đó?
Số kỳ lân công nghệ Việt tại Việt Nam trong nhiều năm không thay đổi nhiều, bởi không dễ gì một startup đạt được mức định giá từ 1 tỉ USD trở lên.
11 năm, 4 kỳ lân công nghệ ra đời
Tính từ thời điểm lần đầu tiên VNG (tên cũ là VinaGame) được định giá 1 tỉ USD vào năm 2014 đến hết năm 2025, thị trường Việt Nam lần lượt xuất hiện 4 startup công nghệ có vị thế “kỳ lân”, gồm: VNG, MoMo, VNLife và Sky Mavis.
Trong 4 doanh nghiệp kỳ lân trên, chỉ mới có VNG niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán tại Việt Nam (sàn UpCom), từ đó, doanh nghiệp này được định giá một cách minh bạch bằng công cụ trên thị trường chứng khoán thông qua giá cổ phiếu. Tuy nhiên cũng chính từ công cụ đo đạc minh bạch như thế, VNG đã không còn ở vị thế kỳ lân khi giá trị vốn hóa sụt giảm mạnh so với mức định giá trước đây (2,2 tỉ USD, thậm chí có định giá là 2,7 tỉ USD), vì giá cổ phiếu trên sàn UpCom giảm rất mạnh so với mức giá khi còn giao dịch trên thị trường OTC.
Còn lại, từ MoMo đến VNLife và Sky Mavis, đều đang ở vị thế kỳ lân, nhưng sự định giá doanh nghiệp ở trong phạm vi hẹp giữa doanh nghiệp startup và phía quỹ đầu tư, cùng thống nhất mức giá, chứ chưa phải do thị trường quyết định. Mức định giá trước đây của các kỳ lân này lần lượt là MoMo 2 tỉ USD, VNLife 1 tỉ USD và Sky Mavis 3 tỉ USD.
Kỳ lân công nghệ thứ năm vừa ra đời, chưa có “kỳ lân thị trường”
Vào những ngày đầu tiên của năm 2026, thêm một kỳ lân công nghệ mới ra đời tại Việt Nam, đó là Công ty cổ phần Di chuyển xanh và Thông minh GSM (Xanh SM) của tỉ phú Phạm Nhật Vượng. Công ty này, với việc hoàn tất bổ sung vốn điều lệ từ mức 25.000 tỉ đồng lên 35.500 tỉ đồng, tương đương khoảng 1,3 tỉ USD.
Xanh SM trở thành kỳ lân công nghệ thứ 5 ra đời tại thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, do VNG đã mất vị thế kỳ lân, cho nên tổng cộng hiện chỉ có 4 doanh nghiệp startup Việt đang ở vị thế này.
Qua đó cho thấy, khi các “kỳ lân định giá” chính thức lên sàn giao dịch chứng khoán, sẽ phải chịu sự sàn lọc khắc nghiệt của thị trường chứ không còn phụ thuộc vào sự định giá trong phạm vi hẹp giữa doanh nghiệp startup và các nhà đầu tư.
Một cách chính xác, nếu vượt qua được sự sàn lọc khắc nghiệt đó, doanh nghiệp startup sẽ trở thành “kỳ lân thị trường”, với giá trị thị trường/vốn hóa được đông đảo nhà đầu tư từ lớn tới nhỏ xác nhận thông qua mức giá cổ phiếu được giao dịch.
Trên thực tế, vốn hóa thị trường cũng có thể được "bơm" lên rất mạnh một khi doanh nghiệp có tình hình kinh doanh tốt, triển vọng lợi nhuận tích cực.
Kỳ lân công nghệ thứ năm khác gì các kỳ lân trước đó?
Kỳ lân công nghệ thứ năm Xanh SM có nhiều điểm khác với các kỳ lân trước đó.
Thứ nhất về vốn điều lệ. Từ những con số được công bố chính thức, Xanh SM đã đạt mức khoảng 1,3 tỉ USD, nghiễm nhiên là một kỳ lân cho dù chưa lên sàn, khác với hầu hết các kỳ lân trước đây, với vốn điều lệ tối đa chỉ vài trăm triệu USD.
Sự định giá theo cách thông thường giữa doanh nghiệp startup (ở đây là Xanh SM) và các quỹ đầu tư chưa được đề cập đến ngoài thông tin Reuters phát đi cho biết Xanh SM có kế hoạch IPO với định giá 20 tỉ USD. Như vậy, nếu IPO, định giá của Xanh SM có khả năng lớn hơn mức vốn điều lệ 1,3 tỉ USD gấp nhiều lần.
Hiện Xanh SM chưa chính thức niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán, cho nên chưa xác định được mức vốn hóa. Tuy nhiên, một khi niêm yết, khả năng vốn hóa của Xanh SM có thể diễn biến theo 2 hướng: Một là vốn hóa tăng hơn mức vốn điều lệ khi giá cổ phiếu được giao dịch duy trì cao hơn mệnh giá. Hai là vốn hóa có thể thấp hơn mức vốn điều lệ nếu giá cổ phiếu được giao dịch duy trì thấp hơn mệnh giá.
Thứ hai về lĩnh vực kinh doanh, Xanh SM hiện không “đụng” với các kỳ lân trong nước mà chỉ đụng với kỳ lân ngoại là Grab (Singapore) và GoTo (Indonesia), hoàn toàn không giống trường hợp cả 3 kỳ lân VNG, MoMo và VNLife cùng “tham chiến” và cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực fintech (tài chính số) mà cụ thể là thanh toán điện tử, và một phần về thương mại điện tử như đặt dịch vụ, mua hàng, mua vé...
Nếu kế hoạch IPO của Xanh SM diễn ra tích cực theo thông tin từ Reuters, startup này hoàn toàn có khả năng trở thành siêu kỳ lân công nghệ Việt đầu tiên của Việt Nam nhờ mức định giá từ 10 tỉ USD trở lên. Đây cũng là điểm khác biệt có thể xảy ra. Tuy nhiên, thị trường cần có thêm thời gian mới có thể xác định được rõ ràng việc này.