Doanh nghiệp Việt cần gì để đi xa trong kỷ nguyên mới?

Đặt doanh nghiệp tư nhân vào trung tâm cải cách

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vừa kết thúc, xác lập các định hướng phát triển giai đoạn 2026 đến 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Tinh thần xuyên suốt được nhấn mạnh là phát triển nhanh và bền vững, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hoàn thiện thể chế làm động lực then chốt.

Trên nền tảng đó, hội thảo hướng đến việc triển khai Nghị quyết số 68 NQ TW về phát triển kinh tế tư nhân, gắn với Nghị quyết số 57 NQ TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thông điệp trung tâm được nêu rõ là doanh nghiệp tư nhân giữ vai trò then chốt trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Phát biểu tại hội thảo, PGS TS Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, đánh giá cao cách tiếp cận của đơn vị tổ chức khi kết nối cơ quan quản lý, hoạch định chính sách, giới khoa học và cộng đồng doanh nghiệp. Ông nêu quan điểm “đặt doanh nghiệp vào trung tâm của tiến trình đổi mới, đồng thời coi trọng vai trò của tri thức, khoa học công nghệ và thể chế phát triển”, coi đây là hướng đi có tính khoa học và gắn với thực tiễn.

Nội dung thảo luận tại hội thảo tập trung vào việc “khơi thông” các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh, trong đó thể chế và liên kết giữa khu vực nghiên cứu, đào tạo với doanh nghiệp được nhắc đến như một trụ cột quan trọng.

Ở góc nhìn chính sách, các đại biểu đặt vấn đề về cơ chế phối hợp để các kết quả nghiên cứu có thể đi vào sản phẩm, dịch vụ, cũng như yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ nhằm bảo vệ và khuyến khích sáng tạo. Từ góc nhìn quản trị, nhiều ý kiến nhấn mạnh doanh nghiệp cần công cụ đo lường “sức khỏe nội tại”, từ đó có giải pháp phù hợp để nâng hiệu quả vận hành, khả năng chống chịu và năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Chuyển đổi kép, công nghệ lõi và nguồn lực Gen Z

Tại hội thảo, các đại biểu nghe 5 báo cáo tham luận, kết nối giữa lý luận, chính sách và thực tiễn doanh nghiệp để làm rõ các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh. Mở đầu, GS TS Vũ Minh Khương (Đại học Quốc gia Singapore) chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong việc xác định và gia tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời gợi mở hướng tiếp cận có cơ sở khoa học hơn cho Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng.

Liên quan đến thể chế và cơ chế liên kết, PGS TS Thái Thị Tuyết Dung, Trưởng ban Pháp chế Đại học Quốc gia TP.HCM, phân tích vai trò của mô hình hợp tác “3 Nhà”, đồng thời đề cập các chính sách thúc đẩy chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ, song song với yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ.

Ở phía doanh nghiệp, bà Đặng Huỳnh Ức My, đại diện Công ty cổ phần Thành Thành Công Biên Hòa, giới thiệu mô hình hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn công nghệ cao, tích hợp AgTech, FoodTech, FinTech và ESG theo hướng chia sẻ giá trị. Trong khi đó, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vina T&T Group, nhấn mạnh hợp tác “3 Nhà” là một đòn bẩy để nâng năng lực cạnh tranh và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong bối cảnh yêu cầu tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Khép lại chuỗi tham luận, TS Lương Việt Quốc, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Real time Robotics, đưa ra các minh chứng cho thấy ngành UAV “Invented and Made in Vietnam” có thể vươn ra thị trường quốc tế khi làm chủ công nghệ lõi và phát triển các sản phẩm robotics thời gian thực. Cách tiếp cận này cũng được liên hệ với yêu cầu “đi bằng năng lực công nghệ” thay vì chỉ cạnh tranh bằng chi phí, nhất là khi nhiều thị trường đang đặt ra các điều kiện cao hơn về chất lượng, truy xuất và tiêu chuẩn xanh.

Một điểm nhấn xuyên suốt của thảo luận là chuyển đổi kép, gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu sống còn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Các phân tích nêu tại hội thảo cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, doanh nghiệp muốn đi sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu cần nâng năng lực làm chủ công nghệ lõi, đặc biệt với các công nghệ sâu, đồng thời tái cấu trúc mô hình sản xuất kinh doanh theo hướng hiệu quả và bền vững.

Bên cạnh yếu tố công nghệ và quản trị, hội thảo cũng nhấn mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó lực lượng lao động Gen Z với tư duy số, khả năng thích ứng nhanh và sáng tạo được nhìn nhận là “nguồn lực mềm” có thể tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong dài hạn.

Kết thúc chương trình, hội thảo đề xuất nhóm công cụ và giải pháp chính sách nhằm đo lường, củng cố năng lực nội tại của doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Các kiến nghị, đề xuất sẽ được tổng hợp, báo cáo các cơ quan Trung ương để phục vụ công tác tham mưu, hoàn thiện thể chế và chính sách phát triển doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

Nguyễn Tuyết