Vi rút Nipah đe dọa vào Việt Nam: TP.HCM kích hoạt kịch bản trực chiến
Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Nipah, song TP.HCM đã siết giám sát sân bay, chuẩn bị cách ly – điều trị và kích hoạt kịch bản ứng phó nguy cơ vi rút xâm nhập.
Tại cuộc họp báo chiều 29.1.2026, Sở Y tế TP.HCM đã chính thức cung cấp những thông tin quan trọng, mang tính định hướng cao về công tác phòng, chống vi rút Nipah.
Đây được xem là bước đi chủ động nhằm trấn an dư luận, đồng thời thiết lập một “hàng rào phòng thủ” y tế vững chắc trước những nguy cơ dịch tễ tiềm tàng từ bên ngoài.
Bức tranh dịch tễ: Việt Nam vẫn giữ vững “vùng xanh”
Theo đại diện Sở Y tế TP.HCM, đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận bất kỳ ca bệnh nào do vi rút Nipah gây ra. Kết luận này không mang tính cảm tính mà được xây dựng trên những cơ sở khoa học chặt chẽ.
Cụ thể, nhiều nghiên cứu chuyên sâu đã được triển khai đồng bộ bằng các kỹ thuật hiện đại hàng đầu thế giới như metagenomics, PCR và khối phổ. Các nghiên cứu này do Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford phối hợp với Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM thực hiện trên nhóm bệnh nhân viêm não tại khu vực phía Nam.
Kết quả cho thấy không phát hiện sự hiện diện của vi rút Nipah trong các mẫu bệnh phẩm, qua đó khẳng định sự an toàn tạm thời của cộng đồng trước mối đe dọa này.
Tuy nhiên, ngành y tế cũng đưa ra cái nhìn thực tế khi nhấn mạnh rằng trong bối cảnh giao thương, đi lại quốc tế diễn ra mạnh mẽ, nguy cơ vi rút xâm nhập từ các quốc gia đang có dịch vào Việt Nam là luôn hiện hữu. Dù vậy, dựa trên các đánh giá chuyên môn, các chuyên gia nhận định khả năng bùng phát dịch thành làn sóng lớn tại TP.HCM là không cao. Điều này cho phép duy trì sự lạc quan, song tuyệt đối không được phép chủ quan trong công tác giám sát và quản lý y tế.
Chiến lược “phòng tuyến nhiều lớp”
Theo nhận định của Sở Y tế TP.HCM, nguy cơ xâm nhập bệnh Nipah từ các quốc gia đang có dịch vẫn tồn tại, dù khả năng bùng phát dịch trên diện rộng tại Thành phố được đánh giá là thấp.
Để chủ động ứng phó với mọi kịch bản có thể xảy ra, Sở Y tế TP.HCM cho biết đã ban hành các văn bản chỉ đạo khẩn, yêu cầu toàn bộ hệ thống y tế trên địa bàn tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch. Trọng tâm của chiến lược này là thiết lập “phòng tuyến” ngay từ cửa ngõ hàng không quốc tế.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) được giao nhiệm vụ tăng cường giám sát y tế nghiêm ngặt tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. Lực lượng y tế tập trung theo dõi chặt chẽ các hành khách nhập cảnh hoặc quá cảnh từ những khu vực đã ghi nhận sự lưu hành của vi rút Nipah nhằm kịp thời phát hiện và sàng lọc nguy cơ.
Mọi biểu hiện bất thường như sốt cao, triệu chứng hô hấp hoặc các dấu hiệu thần kinh đều được theo dõi sát sao và đánh giá dịch tễ kỹ lưỡng. Khi phát hiện trường hợp nghi nhiễm, quy trình vận chuyển cách ly sẽ được kích hoạt ngay lập tức, đưa bệnh nhân về Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM để chẩn đoán và điều trị biệt lập theo đúng quy định.
Song song đó, công tác đào tạo cũng được đẩy mạnh. HCDC tổ chức các đợt tập huấn chuyên sâu về giám sát và kiểm soát lây nhiễm cho các cơ sở y tế trên địa bàn, bảo đảm mỗi nhân viên y tế đều là một “mắt xích” nhạy bén trong hệ thống phòng dịch chung.
Ở tuyến điều trị, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM được xác định là đơn vị nòng cốt, luôn trong tư thế sẵn sàng tiếp nhận và xử trí các ca bệnh nghi ngờ hoặc xác định mắc Nipah. Bệnh viện không chỉ chuẩn bị đầy đủ về cơ sở vật chất mà còn đóng vai trò là “trung tâm huấn luyện” chuyên môn, hỗ trợ các cơ sở y tế khác về phác đồ chẩn đoán và kiểm soát nhiễm khuẩn.
Sở Y tế yêu cầu tất cả các bệnh viện, phòng khám trên địa bàn tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp bảo hộ cá nhân, không để xảy ra tình trạng lây nhiễm chéo trong môi trường y tế. Các bác sĩ được lưu ý đặc biệt đối với những ca viêm não cấp tính chưa rõ nguyên nhân, cần khai thác kỹ tiền sử đi lại và chủ động hội chẩn với tuyến trên để không bỏ sót bất kỳ trường hợp nghi ngờ nào.
Người dân là “tuyến phòng thủ” quan trọng
Phòng, chống dịch bệnh không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành y tế mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Sở Y tế TP.HCM khuyến cáo người dân cân nhắc kỹ lưỡng và hạn chế di chuyển đến các khu vực đang có dịch Nipah nếu không thực sự cần thiết.
Đối với những người trở về từ vùng dịch, trách nhiệm với cộng đồng cần được đặt lên hàng đầu thông qua việc tự theo dõi sức khỏe trong ít nhất 14 ngày sau khi nhập cảnh. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, người dân cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, không tự ý điều trị tại nhà và tuyệt đối hợp tác với các biện pháp giám sát y tế tại cửa khẩu cũng như tại địa phương.
Với những trường hợp buộc phải công tác hoặc làm việc tại vùng có dịch, các chuyên gia đưa ra những khuyến cáo cụ thể nhằm giảm thiểu rủi ro. Người dân cần tránh tiếp xúc gần với dơi ăn quả, lợn và các động vật có biểu hiện ốm yếu; tuyệt đối không sử dụng thực phẩm hoặc nước ép trái cây tươi không được che chắn, có nguy cơ nhiễm chất thải của dơi.
Bên cạnh đó, việc duy trì thói quen vệ sinh cá nhân, đặc biệt là rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vẫn được xem là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả trong phòng ngừa lây nhiễm.
Cuối cùng, bất kỳ ai xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, rối loạn ý thức sau chuyến đi cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay và cung cấp đầy đủ thông tin về tiền sử đi lại để bác sĩ có hướng xử trí kịp thời.
.jpg)