Những ‘cơn bão’ quét qua thị trường công nghệ ảnh hưởng gì tới Việt Nam?

Cơn khát chip AI và “cuộc chạy đua vũ trang” phần cứng

Khi AI đang lên cao trào thì cơn khát các bộ xử lý đồ họa (GPU) hiệu năng cao cũng đang “lên đồng”. Dẫn đầu cơn khát thèm là các dòng GPU của NVIDIA, từ dòng chip H100 đến H200 đến nền tảng kiến trúc Blackwell mới nhất, làm dấy lên cuộc đua tìm kiếm của nhiều doanh nghiệp AI, từ đó khiến cho chính quyền Tổng thống Donald Trump ra lệnh siết xuất khẩu, biến nó thành một thứ vụ khí chính trị để ngã giá với các quốc gia.

Chung quy, nguồn cung từ năng lực sản xuất hiện tại không thể đáp ứng được nhu cầu quá lớn. Cơn khát chip AI được tiếp tục dự báo sẽ diễn ra trầm trọng hơn trong năm nay. Việc các “ông lớn” công nghệ như Microsoft, Google và Meta thu gom chip AI tiên tiến để xây dựng các cỗ máy thông minh vô hình chung tạo nên lực cản đối với việc mua vào của các doanh nghiệp đối thủ. Theo dự báo, chỉ riêng ở Mỹ, một nguồn ngân sách khổng lồ 620 tỉ USD được cho rằng sẽ đổ vào đầu tư các trung tâm dữ liệu và trung tâm AI trong năm 2026 này.

Cơn khát chip AI có thể gây ảnh hưởng tới Việt Nam theo hướng bất lợi. Theo đó, chi phí thực tế của các nhà cung cấp nội địa như Viettel IDC, FPT Smart Cloud, VNPT… có thể sẽ tăng lên khi trang trang bị các GPU tiên tiến cần sức mạnh vượt trội. Hơn nữa, chi phí để duy trì một hạ tầng hỗ trợ AI hiệu năng cao có thể cao hơn gấp 2-3 lần so với hạ tầng đám mây lưu trữ thông thường. Đối với khách hàng, những doanh nghiệp muốn tích hợp AI thường yêu cầu các gói cấu hình cao hơn, đặc biệt là các máy chủ có GPU, chi phí sẽ tăng lên.

Khan hiếm chip nhớ biến RAM và SSD dung lượng lớn thành xa xỉ phẩm

“Cơn bão” AI đã và đang dẫn đến một cuộc khủng hoảng khan hiếm nguồn cung chip nhớ RAM và ổ cứng thể rắn SSD. Giá RAM (DRAM) và ổ cứng SSD (NAND Flash) đang tăng chóng mặt. Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng này nhìn chung là do nguồn cung mất cân đối khi những công ty hàng đầu trong lĩnh vực này như Samsung, SK Hynix và Micron phải chuyển hướng sản xuất đáp ứng nhu cầu bộ nhớ băng thông cao tăng cao (High Bandwidth Memory-HBM) nhằm phục vụ cho AI. Hàng triệu máy tính AI đang cần được “nuôi cơm” bằng chip nhớ khiến cho nguồn lực sản xuất bị chuyển dịch, ảnh hưởng đến sản lượng DRAM và NAND truyền thống dành cho thị trường tiêu dùng đầu cuối.

Giá các thiết bị điện tử tiêu dùng như điện thoại thông minh, máy tính bảng và máy tính xách tay được dự báo có thể tăng từ 5% đến 20% vào năm 2026. Một máy tính với 16GB RAM hoặc 1TB SSD có nguy cơ trở thành một mặt hàng xa xỉ đối với nhiều người.

Thị trường thiết bị công nghệ Việt Nam cũng không nằm ngoài “cơn bão” khan hiếm này. Việc thiếu nguồn chip nhớ dẫn đến tình trạng không chỉ khan hiếm linh kiện mà cả thiết bị như điện thoại và máy tính. Ngoài việc giá thiết bị được dự báo tăng mạnh trong năm nay, bộ nhớ thiết bị như smartphone cũng bị hạ cấp xuống mức phổ biến từ 4-6GB với loại tầm trung, còn mức từ 8GB được xem là cao cấp trong khi từ 16GB trở lên trở nên xa xỉ.

Đất hiếm: Vũ khí cạnh tranh địa chính trị trong kỷ nguyên số

Đất hiếm là một thành phần quan trọng của nền sản xuất thiết bị, máy móc công nghệ hiện đại. Chúng được sử dụng trong nam châm xe điện, tuabin gió và các linh kiện trong tên lửa và điện thoại thông minh. Đất hiếm đã trở thành một quân bài chiến lược trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tăng cao.

Trung Quốc kiểm soát hơn 80% chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu. Nước này đã bắt đầu hạn chế xuất khẩu và sử dụng nó để ngã giá với Mỹ về thuế quan, cũng như là đòn đáp trả đối với các lệnh trừng phạt công nghệ và hạn chế xuất khẩu chip cao cấp từ Mỹ và phương Tây. Việc siết chặt nguồn cung nguyên liệu thô gây khó khăn cho các nhà máy tại Nhật Bản, châu Âu và Mỹ.

Mỹ và các đồng minh đang nỗ lực tìm kiếm các mỏ khai thác mới tại Australia, Canada. Theo báo cáo gần đây nhất từ Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) công bố năm 2025, Việt Nam đang đứng ở vị trí thứ 6 thế giới về trữ lượng đất hiếm, với khoảng 3,5 triệu tấn.

Trong bối cảnh Trung Quốc siết chặt nguồn cung, Mỹ và các đồng minh đang ráo riết tìm kiếm nguồn thay thế. Việt Nam được nhắc đến như một điểm đến tiềm năng để xây dựng chuỗi cung ứng mới bên cạnh Australia và Canada. Điều này mở ra cơ hội thu hút đầu tư hàng chục tỉ USD vào ngành khai khoáng và chế biến sâu loại tài nguyên này.

Tương lai nào cho thị trường công nghệ?

Những “cơn bão” đang thổi qua thị trường công nghệ không có dấu hiệu cho thấy chỉ là tạm thời, mà đã làm thay đổi sâu sắc thế cuộc cạnh tranh cả về thương mại và địa chính trị trên toàn cầu. Công nghệ đang trở nên đắt đỏ hơn, mang tính chính trị hóa cao hơn, và cũng phân hóa mạnh mẽ hơn lợi ích của từng quốc gia.

Vì thế, nếu các quốc gia không tìm được tiếng nói chung trong việc ổn định chuỗi cung ứng đất hiếm và chip nhớ, thế giới có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng lạm phát công nghệ kéo dài. AI có thể là tương lai, nhưng con người đang phải đánh đổi bằng những chi phí kinh tế và xã hội khổng lồ. Khả năng thích ứng của các doanh nghiệp và sự nhạy bén của người tiêu dùng sẽ là chìa khóa để vượt qua giai đoạn đầy biến động do các “cơn bão” quét qua thị trường công nghệ hiện nay.

Tuyết Mai