Nên đọc 'Ghi chép' của Trịnh Lữ khi nào?
"Ghi chép" không đưa ra lời khuyên, cũng không kể chuyện lớn. Những trang viết lặng lẽ của Trịnh Lữ giúp người đọc dừng lại, thở chậm hơn.
Không gọi mình là nhà văn, cũng không chủ ý viết hồi ký, Trịnh Lữ đến với chữ nghĩa bằng một thái độ giản dị: ghi lại những gì không muốn để trôi đi. Từ những ghi nhận tưởng như vụn vặt ấy, Ghi chép hình thành như một cuốn sổ tay tinh thần, nơi chuyện đời và chuyện nghề song hành, đan cài, không ranh giới.
Tác giả nói rằng từ nhỏ đến khi cầm bút, ông chỉ làm hai việc. Một là ghi lại những cảm giác bồi hồi, mông lung để chúng có hình hài và tên gọi. Hai là chép lại những điều đã đọc, đã nghe như một cách tự học, tự suy ngẫm và đối thoại với chữ nghĩa. Ghi chép chính là tuyển chọn của những ghi và chép ấy, được chia sẻ với bạn đọc bằng một giọng điệu điềm tĩnh, không phô diễn, không tìm cách gây ấn tượng.
Sách gồm hai phần. Phần “Chuyện đời…” viết về ký ức gia đình, những cuộc gặp gỡ, những chuyến đi, những khoảnh khắc rất nhỏ trong đời sống. Một quán nước ven đường, một buổi đạp xe gần tết, cảm giác được trở về nhà sau nhiều năm xa quê. Người đọc có thể bắt gặp trong những trang viết này không chỉ câu chuyện của Trịnh Lữ, mà còn là những lát cắt quen thuộc của chính đời mình.
Phần “Chuyện nghệ thuật, chữ nghĩa…” đưa người đọc sang một không gian khác, nơi tác giả suy tư về hội họa, văn chương, âm nhạc, về cái Đẹp và thân phận sáng tạo. Đây không phải những bài tiểu luận lý thuyết, càng không phải lời giảng dạy. Đó là những suy nghĩ được chắt lọc từ trải nghiệm sống, vẽ, dịch và đọc của một người đã đi qua nhiều ngã rẽ nghề nghiệp. Nghệ thuật trong Ghi chép không đứng tách biệt, mà gắn chặt với đời sống, với những băn khoăn rất người về ý nghĩa của việc làm nghề và cách ở lại với thế giới bằng sự tử tế.
Điều làm cho Ghi chép trở nên thú vị không nằm ở thông tin hay câu chuyện, mà ở giọng văn xuyên suốt. Đó là sự lặng lẽ, chân thành, không vội vã. Mỗi ghi chép có thể đọc riêng lẻ như một cuộc trò chuyện tình cờ, nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một bức chân dung tinh thần thống nhất. Một con người luôn kiên nhẫn đi tìm sự thật nội tâm, đi tìm vẻ đẹp mong manh nhưng bền bỉ của đời sống.
Ấn bản đầu tiên của Ghi chép ra mắt năm 2020, từng để lại dấu ấn khi tác giả gửi tặng bạn đọc mười hai bức tranh sen in ở cuối sách, kèm những dòng chia sẻ thân tình với nhan đề Tết này có chuyện vẽ sen. Ở lần xuất bản mới, Trịnh Lữ tiếp tục dành tặng mười hai bức tranh mới, được in giữa hai phần sách như một khoảng nghỉ dịu dàng giữa những trang chữ. Một ghi chép mới mang tên Mỗi độ xuân về cũng được bổ sung ở cuối sách, như lời nhắn nhủ về những mùa xuân đã đi qua và một lời chúc tết ấm áp gửi tới người đọc.
Không chạy theo xu hướng, Ghi chép dành cho những ai yêu văn chương tản mạn và hồi ức, cho người quan tâm đến nghệ thuật và cái đẹp, và cho những tâm hồn từng trải đang cần một cuốn sách để đọc chậm, đọc sâu.
Trịnh Lữ (sinh năm Đinh Hợi tại Hà Nội) là họa sĩ, dịch giả và tác giả nhiều cuốn sách. Ông tốt nghiệp Kỹ sư Xây dựng Mỏ (ĐH Mỏ - Địa chất), và Thạc sĩ Khoa học Truyền thông (ĐH Cornell). Trong thời kỳ chiến tranh chống Mỹ, ông từng tham gia công tác địch vận trên sóng phát thanh. Sau đó, ông làm việc với tư cách chuyên gia Truyền thông Phát triển của Liên Hợp Quốc, đồng thời là tư vấn độc lập về chiến lược và truyền thông phát triển tại Việt Nam và Mỹ.
Bên cạnh hoạt động chuyên môn, Trịnh Lữ còn dịch và viết sách văn học, hội họa, nhiếp ảnh; tham gia các chương trình podcast và là diễn giả trong nhiều sự kiện dành cho thanh thiếu niên, sinh viên. Ông đã tổ chức nhiều triển lãm cá nhân và cũng như tham gia các triển lãm nhóm tại Việt Nam và Mỹ.
