Tây Ban Nha và Hy Lạp siết mạng xã hội với thanh thiếu niên
Trong bối cảnh châu Âu lo ngại công nghệ được thiết kế để gây nghiện, Tây Ban Nha và Hy Lạp đã đề xuất các biện pháp cấm thanh thiếu niên sử dụng mạng xã hội.
Từ lo ngại nghiện công nghệ đến “Miền Tây hoang dã” số
Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Chính phủ Thế giới ở Dubai, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez nhấn mạnh rằng trẻ em đang bị đẩy vào một không gian kỹ thuật số mà các em “chưa bao giờ được thiết kế để tự mình đối diện”.
“Chúng tôi sẽ không còn chấp nhận điều đó. Chúng tôi phải bảo vệ trẻ em khỏi ‘Miền Tây hoang dã’ của thế giới số”, ông Sánchez nói.
Không chỉ dừng lại ở lệnh cấm độ tuổi, Tây Ban Nha còn đề xuất một bước đi gây chú ý hơn: xây dựng luật để quy trách nhiệm cá nhân cho các lãnh đạo mạng xã hội nếu nền tảng của họ dung túng nội dung thù hận hoặc gây hại.
Đề xuất này lập tức vấp phải phản ứng dữ dội từ Elon Musk, chủ sở hữu nền tảng X (Twitter cũ), người đã công khai chỉ trích Thủ tướng Tây Ban Nha trên mạng xã hội. Tuy nhiên, các công ty công nghệ lớn như Google, TikTok, Snapchat và Meta hiện vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức.
Xu hướng siết quản lý mạng xã hội lan rộng
Tây Ban Nha và Hy Lạp không phải những trường hợp đơn lẻ. Trước đó, Anh và Pháp cũng đã thảo luận các biện pháp kiểm soát chặt hơn với mạng xã hội dành cho trẻ em.
Úc thậm chí trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới cấm hoàn toàn trẻ dưới 16 tuổi tiếp cận mạng xã hội, một quyết định gây nhiều tranh cãi nhưng đã tạo tiền lệ mạnh mẽ.
Theo nhà chức trách Úc, chỉ trong vài tuần sau khi lệnh cấm có hiệu lực, gần 5 triệu tài khoản mạng xã hội của thanh thiếu niên đã bị vô hiệu hóa, cho thấy tác động sâu rộng của chính sách này.
Thủ tướng Pedro Sánchez cho biết Tây Ban Nha đang phối hợp với một nhóm các quốc gia châu Âu khác trong cái gọi là “Liên minh các quốc gia sẵn sàng số hóa”, nhằm xây dựng và thực thi các quy định xuyên biên giới đối với nền tảng công nghệ. “Đây là cuộc chiến vượt ra ngoài biên giới của bất kỳ quốc gia nào”, ông nói.
AI, nội dung số và nỗi lo mới của phụ huynh
Một trong những yếu tố khiến tranh luận về mạng xã hội nóng trở lại là sự bùng nổ của nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra. Thời gian gần đây, dư luận châu Âu đặc biệt quan ngại trước các báo cáo về việc chatbot Grok AI tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng thuận, bao gồm cả hình ảnh liên quan đến trẻ vị thành niên.
Những lo ngại này đã thúc đẩy các chính phủ xem xét lại mức độ an toàn của môi trường số mà trẻ em tiếp xúc hằng ngày.
Theo bà Diana Diaz, Giám đốc Quỹ ANAR - tổ chức hỗ trợ trẻ em và thanh thiếu niên có nguy cơ tại Tây Ban Nha - các biện pháp mới sẽ giúp phụ huynh có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để đặt giới hạn cho con cái, đồng thời giảm áp lực “sợ bị bỏ lỡ” (FOMO) mà nhiều trẻ đang phải đối mặt.
Không phải ai cũng đồng thuận
Dù vậy, giới học thuật vẫn chưa có sự thống nhất tuyệt đối về mức độ tác hại của mạng xã hội. Jose Cesar Perales, giáo sư tâm lý học thực nghiệm tại Đại học Granada, cho rằng các bằng chứng khoa học hiện nay vẫn còn nhiều tranh cãi và cần được nhìn nhận thận trọng.
Trong khi đó, các nền tảng công nghệ cảnh báo rằng lệnh cấm có thể tạo ra lỗ hổng, khi người dùng trẻ tuổi chuyển sang các ứng dụng nhắn tin ít được kiểm soát hơn, đồng thời thách thức khả năng xác minh độ tuổi hiện tại.
Theo khảo sát của Ipsos tại 30 quốc gia công bố hồi tháng 8 năm ngoái, 82% người dân Tây Ban Nha cho rằng trẻ dưới 14 tuổi nên bị cấm sử dụng mạng xã hội, tăng từ 73% vào năm 2024.
“Đây là biện pháp tốt để khuyến khích trẻ em chơi với nhau ngoài công viên, thay vì lúc nào cũng dán mắt vào điện thoại - điều mà tôi thực sự thấy rất tệ”, Miguel Abad, sinh viên 19 tuổi tại Madrid, chia sẻ.