Nhà giàu cũng khóc ở Saudi Pro League: Khi Ronaldo, Benzema, Kanté nổi loạn vì bất công trong hệ sinh thái PIF

Nhưng chỉ sau hơn một năm, mặt trái của mô hình đầu tư bắt đầu lộ diện. Cristiano Ronaldo, Karim Benzema rồi mới nhất là N’Golo Kanté lần lượt bày tỏ sự bất mãn, thậm chí đình công. Điểm chung của các vụ việc này không nằm ở tiền bạc, mà ở sự phân bổ quyền lực và đầu tư thiếu công bằng của Quỹ đầu tư công Arab Saudi (PIF).

Ronaldo bất mãn

Theo báo A Bola (Bồ Đào Nha), Cristiano Ronaldo không ra sân ở vòng 20 Saudi Pro League trong trận Al Nassr gặp Al Riyadh tối 2-2 (giờ Hà Nội). Trước đó, truyền thông địa phương cho rằng anh được giữ sức cho trận gặp Al Ittihad. Tuy nhiên, nguồn tin thân cận với Al Nassr phủ nhận khả năng này.

Nguyên nhân thực sự đến từ sự không hài lòng của Ronaldo với cách PIF điều hành Al Nassr. Trong kỳ chuyển nhượng mùa đông, đội bóng của anh chỉ chiêu mộ một tiền vệ trẻ 21 tuổi, trong khi các yêu cầu tăng cường lực lượng của HLV Jorge Jesus không được đáp ứng. Ronaldo cho rằng Al Nassr không được đầu tư tương xứng so với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp, dù cùng thuộc quyền quản lý của PIF.

Tình hình càng phức tạp khi giám đốc thể thao Simao Coutinho và CEO Jose Semedo bị đóng băng quyền hạn. Theo đánh giá của Ronaldo, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và định hướng phát triển của CLB.

Trong khi đó, Al Hilal - đội bóng cùng thành phố và cũng thuộc PIF - lại hoạt động rất mạnh trên thị trường chuyển nhượng, liên tục chiêu mộ các cầu thủ chất lượng và vừa ký hợp đồng với Karim Benzema.

Hậu quả của hệ thống thiếu cân bằng

Karim Benzema rơi vào bế tắc tại Al Ittihad khi bị cắt giảm lương. Anh chỉ nhận tiền bản quyền hình ảnh và dần mất vai trò trung tâm. Việc tiền đạo người Pháp rời Al Ittihad để sang Al Hilal càng làm dấy lên nghi ngờ về sự ưu ái giữa các CLB cùng thuộc PIF.

Sau Benzema, N’Golo Kanté cũng từ chối tập luyện cùng Al Ittihad do thương vụ chuyển sang Fenerbahce bị đổ bể. Nguyên nhân đến từ sai sót hành chính của chính Al Ittihad khi nhập dữ liệu đăng ký chuyển nhượng với FIFA. Trong bối cảnh không thể bổ sung lực lượng và vừa mất Benzema, sự bất mãn của Kanté là điều khó tránh khỏi.

Ba ngôi sao, ba vụ việc khác nhau, nhưng cùng chỉ ra một vấn đề cốt lõi: sự thiếu minh bạch và công bằng trong cách vận hành hệ thống bốn CLB lớn của PIF.

Bốn CLB chi 93% tiền chuyển nhượng

Saudi Pro League có 18 CLB, nhưng 4 đội thuộc PIF (Al Nassr, Al Ittihad, Al Ahli, Al Hilal) chiếm tới 93% trong tổng số 889 triệu euro chi cho chuyển nhượng mùa hè 2023, đồng thời nắm quyền điều hành và sở hữu phần lớn cổ phần (75%) tại bốn câu lạc bộ bóng đá hàng đầu này.

Về hình thức, đây là cú hích cho giải đấu. Nhưng thực tế, PIF không phân bổ nguồn lực đồng đều: có CLB được đầu tư như đại gia châu Âu, có CLB chỉ chi tiêu ở mức trung bình, phần còn lại gần như tự xoay xở.

Khi 4 CLB cùng một chủ nhưng không cùng vị thế, mâu thuẫn nội tại là điều tất yếu.

Vì sao Saudi Arabia đầu tư vào bóng đá?

Giáo sư Bernard Haykel (Đại học Princeton) cho rằng Ả Rập Saudi đang tìm cách đa dạng hóa nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ và khu vực công, nơi chiếm tới 70% lực lượng lao động trong độ tuổi làm việc.

Ả Rập Saudi là nền kinh tế lớn thứ 17 thế giới, GDP bình quân đầu người đứng thứ 23, nhưng khoảng một nửa GDP vẫn phụ thuộc vào dầu mỏ - lĩnh vực có giá biến động mạnh và tài nguyên hữu hạn. Bóng đá, cùng du lịch, bất động sản và công nghệ, được xem là một phần trong chiến lược chuyển đổi dài hạn.

Câu hỏi đặt ra bóng đá có thể trở thành một ngành kinh tế bền vững hay không, khi phần lớn các CLB lớn trên thế giới vẫn thua lỗ hoặc chỉ hòa vốn?

Một năm trước khi PIF can thiệp, Al Nassr từng bị FIFA cấm đăng ký cầu thủ vì nợ chuyển nhượng. Mùa 2022, 2023, Saudi Pro League chỉ đạt trung bình dưới 10.000 khán giả/trận. Việc chi tiêu hàng trăm triệu euro hiện nay có thể tạo tiếng vang, nhưng chưa chắc tạo được mô hình kinh doanh lâu dài.

Nhà giàu cũng khóc

Cristiano Ronaldo đến Ả Rập Saudi với vai trò đại sứ cho dự án bóng đá của quốc gia này. Nhưng sự thất vọng tích tụ khi Al Nassr liên tục thất thế so với các CLB khác trong hệ sinh thái PIF.

Từ khi Ronaldo gia nhập: Al Hilal giành nhiều danh hiệu quốc nội, Al Ittihad đoạt cú đúp mùa trước, Al Ahli vô địch AFC Champions League Elite, Al Nassr chỉ có Arab Club Champions Cup (không chính thức) và hai lần về nhì.

Với một cầu thủ quen chiến thắng như Ronaldo, khoảng cách ấy là điều khó chấp nhận.

Saudi Pro League có tiền, có ngôi sao và có tham vọng. Nhưng khi quyền lực tập trung vào một Quỹ đầu tư công và nguồn lực được phân bổ không đồng đều, bất ổn là hệ quả khó tránh.

Tiền có thể mua ngôi sao, nhưng không mua được sự công bằng, và Saudi Pro League đang trả giá cho bài toán chưa có lời giải này.

Đặng Hoàng