Y tế TP.HCM thể hiện tham vọng trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe ASEAN
Ngành y tế TP.HCM năm 2026 hướng tới mô hình đa tầng, đa trung tâm, đặt nền móng trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe của khu vực ASEAN.
Năm 2025 không chỉ đơn thuần là mốc thời gian khép lại một nhiệm kỳ, mà được ghi nhận là “năm bản lề” mang tính lịch sử của ngành Y tế TP.HCM. Đối diện với không gian siêu đô thị quy mô hơn 14 triệu dân sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, hệ thống y tế Thành phố đã bước vào một cuộc tái cấu trúc toàn diện, chuyển mình từ mô hình tập trung sang hệ sinh thái đa tầng, đa cực và đa trung tâm.
Y tế cơ sở: từ “tuyến yếu” thành “người gác cổng”
Cột mốc ngày 1.7.2025 đã chính thức định hình lại bản đồ y tế khu vực phía Nam khi ba hệ thống y tế lớn hợp nhất thành một chỉnh thể thống nhất. Đứng trước áp lực dân số khổng lồ, triết lý vận hành của Thành phố đã thay đổi từ tập trung nguồn lực tại lõi trung tâm sang phân tán thông minh. Theo PGS-TS-BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, mô hình “đa tầng – đa cực – đa trung tâm” là chiến lược cốt lõi để đảm bảo mọi người dân, dù ở các đặc khu xa xôi hay các khu công nghiệp sầm uất, đều được tiếp cận dịch vụ chất lượng tương đương.
Việc hiện thực hóa tầm nhìn này bắt đầu bằng những quyết sách mang tính nền tảng: quy hoạch các cơ sở 2 của bệnh viện tuyến cuối tại các khu vực ngoại vi và thiết lập mạng lưới cấp cứu vệ tinh liên thông xuyên suốt ba vùng. Đặc biệt, công tác quản trị đã được tinh gọn hóa thông qua việc hợp nhất các đơn vị chuyên môn như CDC, Trung tâm Pháp y và Trung tâm Giám định y khoa thành một đầu mối duy nhất. Sự thay đổi này không đơn thuần là tiết kiệm nhân lực mà còn nhằm xóa bỏ những “đường biên vô hình” trong quản lý, tạo ra cơ chế chỉ huy xuyên suốt và linh hoạt, đặc biệt quan trọng trong việc giám sát và ứng phó với dịch bệnh trên một không gian dân cư liên hoàn.
Trọng tâm của cuộc cải cách này nằm ở sự thay đổi vị thế của tuyến y tế cơ sở. Kể từ ngày 1.1.2026, theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, 168 trạm y tế xã, phường và đặc khu đã được tổ chức lại dưới sự quản lý trực tiếp của UBND cấp cơ sở. Đây là một bước đi chiến lược nhằm đưa y tế về gần dân nhất, biến các trạm y tế thành những “pháo đài phòng bệnh” thực thụ thay vì chỉ thực hiện các chức năng tiêm chủng hay khám chữa bệnh thông thường.
Lãnh đạo ngành y tế khẳng định, nếu không nâng cao năng lực cho tuyến cơ sở, mọi sự đầu tư vào tuyến trên chỉ mang tính chất giải quyết phần ngọn. Trạm y tế mới giữ vai trò điều phối hệ thống, quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời và phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật từ xa. Sự chuyển đổi này không chỉ giảm tải cho các bệnh viện tuyến cuối mà còn thiết lập một mạng lưới an sinh y tế bền vững, nơi dữ liệu sức khỏe được liên thông và người dân được bảo vệ ngay tại nơi cư trú.
Chuyển đổi số và lá chắn phòng dịch dựa trên dữ liệu
Trong bối cảnh siêu đô thị, khoảng cách địa lý thường đi kèm với rủi ro về sinh mạng. Để giải quyết vấn đề này, Thành phố đã triển khai những dự án mang tính biểu tượng như Bệnh viện Từ Dũ cơ sở 2 tại Cần Giờ. Đây được xem là một “tuyên ngôn về công bằng y tế”, khẳng định cam kết không để bất kỳ khu vực nào bị bỏ lại phía sau. Song song đó, các giải pháp linh hoạt như luân phiên bác sĩ chuyên khoa ra công tác tại Côn Đảo đã giúp đưa chất lượng chuyên môn cao nhất đến tận tay người dân mà không cần chờ đợi việc xây dựng các bệnh viện quy mô lớn tại mọi thời điểm.
Hệ thống cấp cứu ngoại viện cũng được tái thiết lập với hàng chục trạm vệ tinh mới phủ khắp các khu vực sáp nhập. Trong một không gian giao thông phức tạp, mạng lưới này đóng vai trò là lớp “bảo hiểm sinh mạng”, đảm bảo tận dụng tối đa “thời gian vàng” để cứu sống bệnh nhân.
Năng lực phòng chống dịch trong giai đoạn mới được đặt ngang hàng với năng lực điều trị. Qua các chiến dịch như tiêm chủng diện rộng hay giám sát sốt xuất huyết bằng nền tảng số, ngành y tế đã chứng minh sự hiệu quả của cách tiếp cận dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học. Chuyển đổi số không còn là một khái niệm hành chính mà đã trở thành nền tảng để xây dựng hệ thống y tế thông minh. Việc liên thông dữ liệu sức khỏe toàn hệ thống giúp tối ưu hóa quá trình ra quyết định của bác sĩ và nâng cao hiệu quả điều hành của các nhà quản lý.
Tầm nhìn 2026: Hướng tới trung tâm chăm sóc sức khỏe khu vực
Khép lại năm 2025 với nhiều nền tảng quan trọng, ngành y tế TP.HCM bước vào năm 2026 với tâm thế mới. Trọng tâm không chỉ là ổn định hệ thống sau sáp nhập mà còn phát triển các mũi nhọn chuyên sâu. Đề án “Phát triển hệ thống y tế TP.HCM trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe khu vực ASEAN” đang được đẩy mạnh, với định hướng xây dựng các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa sâu.
Người đứng đầu ngành y tế TP.HCM cho biết, trong thời gian tới, Thành phố tiếp tục hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở, đưa trạm y tế thực sự trở thành “người gác cổng” sức khỏe cộng đồng. Đồng thời, các dự án hạ tầng lớn như Ngân hàng máu, Trung tâm Kiểm chuẩn xét nghiệm và Trung tâm Cấp cứu 115 cơ sở 2 tại cụm y tế Tân Kiên sẽ được khởi công, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của ngành.
“Với sự chuẩn bị bài bản về tổ chức, nhân lực và hạ tầng, ngành y tế TP đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu kép: vừa bảo đảm an sinh xã hội cho hơn 14 triệu dân, vừa vươn tầm trở thành một cực y tế chuyên sâu của khu vực Đông Nam Á. Cuộc chuyển mình này không chỉ là thay đổi về quy mô, mà còn là sự xác lập vị thế mới của y tế Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển”, ông Thượng nhấn mạnh.