Đổi tiền lẻ dịp tết: Bẫy tiền thật đổi lấy tiền... giả!
Cận Tết Nguyên đán, nhu cầu đổi tiền mới, tiền lẻ để lì xì và đi lễ của người dân tăng đột biến.
Thị trường "chợ đen" sôi động: Phí đổi tiền cao ngất ngưởng
Nắm bắt tâm lý này, các dịch vụ đổi tiền "chợ đen" hoạt động công khai trên mạng xã hội với mức phí cắt cổ. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi "ship tận tay" là những rủi ro pháp lý và cạm bẫy lừa đảo tinh vi.
Dạo quanh các hội nhóm trên mạng xã hội như Facebook, Zalo hay TikTok với từ khóa "đổi tiền lẻ", "đổi tiền mới 2026", hàng loạt kết quả hiện ra với những lời chào mời hấp dẫn: "Tiền mới 100%, nguyên seri, nguyên cọc, giao hàng tận nơi, đủ các mệnh giá từ 1.000 đồng đến 500.000 đồng".
Theo khảo sát, mức phí đổi tiền năm nay có sự phân hóa mạnh tùy theo mệnh giá. Mệnh giá nhỏ (1.000, 2.000, 5.000 đồng), mức phí dao động từ 10 - 15%. Mệnh giá trung bình (10.000, 20.000 đồng) thì mức phí khoảng 6 - 8%. Mệnh giá lớn (50.000, 100.000 đồng) thì mức phí từ 3 - 5%.
Đáng chú ý, loại tiền 500 đồng "hiếm" hiện nay có mức phí lên tới 50 - 100%, tức là đổi 100.000 đồng tiền thật chỉ nhận lại được 50.000 đồng tiền mệnh giá 500 đồng.
Chị Nguyễn Thu Trang (Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ: "Cả năm có một dịp Tết, mình muốn có ít tiền mới để mừng tuổi cho các cháu và đi lễ chùa cầu an. Ra ngân hàng thì xếp hàng dài hoặc báo hết tiền lẻ sớm, nên đành lên mạng tìm người đổi cho nhanh. Dù biết phí 10% là xót tiền, nhưng không có tiền mới thì cảm thấy cái Tết không trọn vẹn".
Ngược lại với chị Trang, anh Trần Văn Minh (TP. Thủ Đức) lại ngậm quả đắng khi tin vào lời quảng cáo trên mạng: "Tôi đặt đổi 20 triệu đồng tiền mệnh giá 20.000 đồng và 50.000 đồng qua một tài khoản Facebook. Họ yêu cầu chuyển khoản cọc trước 20%. Sau khi nhận cọc, người này gửi ảnh chụp đơn hàng đang vận chuyển nhưng rồi khóa chặn liên lạc. Tôi vừa mất tiền cọc, vừa không có tiền mới để dùng".
Bà Trần Thị Loan (65 tuổi, TP.HCM) ngậm ngùi: "Tôi muốn đổi ít tiền 5.000đ để đi chùa đầu năm. Thấy trên mạng quảng cáo rẻ, tôi đặt 5 triệu đồng. Họ giao đến một bọc gói kín bằng băng keo đen, bảo là quy định của công ty không được mở ra giữa đường vì sợ cướp. Về nhà mở ra thì chỉ có 2 tờ đầu là tiền thật, bên trong toàn giấy báo. Gọi lại thì số máy đó đã thuê bao".
Chuyên gia tài chính - ngân hàng, TS. Lê Xuân Nghĩa nhận định: "Người dân khi đổi tiền qua trung gian rất dễ gặp phải tình trạng 'rút lõi'. Một cọc tiền 100 tờ thường bị rút bớt vài tờ ở giữa mà người đổi nếu không kiểm đếm kỹ tại chỗ sẽ không thể biết được. Nguy hiểm hơn, các đối tượng có thể trà trộn tiền giả, tiền rách, hoặc tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông vào giữa xấp tiền mới".
Về mặt pháp luật, Luật sư Phạm Thanh Bình (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cảnh báo: "Hành vi đổi tiền không đúng quy định của pháp luật là vi phạm hành chính. Theo Nghị định 88/2019/NĐ-CP, hành vi đổi tiền không đúng quy định có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đến 40 triệu đồng. Đây là mức phạt rất nặng dành cho cả người thực hiện dịch vụ đổi tiền và người đi đổi tiền nếu bị cơ quan chức năng bắt quả tang".
Ngân hàng Nhà nước đã có chủ trương nhiều năm nay là không phát hành tiền mới mệnh giá nhỏ (dưới 10.000 đồng) vào dịp Tết để tránh lãng phí ngân sách và hạn chế tiêu cực tại các đền, chùa. Để đảm bảo quyền lợi, Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo người dân sử dụng các hình thức mừng tuổi hiện đại như chuyển khoản, lì xì qua ví điện tử kèm theo những lời chúc ý nghĩa. Điều này vừa văn minh, vừa tránh được rủi ro tiền giả.
Nếu cần tiền mới, hãy đến các ngân hàng thương mại hoặc các điểm giao dịch hợp pháp để thực hiện; Tuyệt đối không giao dịch với các cá nhân, tổ chức không có chức năng trên mạng xã hội để tránh "tiền mất tật mang".
Những chiêu trò lừa đảo phổ biến cần cảnh giác
Chỉ cần gõ cụm từ "đổi tiền mới" trên các thanh công cụ tìm kiếm của mạng xã hội, người dùng sẽ lạc vào một thế giới tràn ngập các hội nhóm với hàng chục nghìn thành viên. Tại đây, việc mua bán tiền tệ diễn ra công khai như bó rau, con cá ngoài chợ.
Không chỉ dừng lại ở việc thu phí cao, nhiều đối tượng còn dàn dựng những kịch bản lừa đảo vô cùng tinh vi mà ngay cả những người cẩn thận cũng dễ dàng sập bẫy.
Chiêu thức "thả con săn sắt, bắt con cá rô": Đối tượng ban đầu sẽ thực hiện các giao dịch nhỏ (khoảng vài trăm nghìn đến 1 triệu đồng) rất uy tín, tiền mới, giao hàng nhanh. Khi khách hàng đã tin tưởng và đặt đơn hàng lớn cho cả gia đình hoặc công ty (lên tới hàng chục, hàng trăm triệu đồng), chúng yêu cầu chuyển khoản đặt cọc 30-50% rồi... "bốc hơi" cùng tài khoản mạng xã hội.
Nghệ thuật "rút lõi" và "đánh tráo": Đây là chiêu phổ biến nhất ở các điểm đổi tiền vỉa hè hoặc giao dịch trực tiếp nhanh chóng.
Thứ nhất là rút lõi, một cọc tiền 100 tờ sẽ bị rút khéo léo 5-10 tờ ở giữa. Do tâm lý đi đổi tiền "chợ đen" thường lén lút, vội vàng, người dân ít khi đứng lại đếm kỹ từng tờ.
Thứ hai là tiền "kẹp". Hai đầu xấp tiền là tiền mới, nhưng ở giữa toàn tiền cũ, tiền nát hoặc thậm chí là giấy lộn được cắt bằng kích thước tờ tiền.
Thứ ba là tiền giả trà trộn. Lợi dụng ánh đèn mờ ảo buổi tối hoặc sự thiếu quan sát của khách hàng, các đối tượng trà trộn tiền giả vào các xấp tiền mệnh giá 50.000 đồng trở lên.
Lừa đảo qua link ứng dụng: Gần đây xuất hiện chiêu trò gửi link "Web đổi tiền nhanh". Khi người dùng truy cập và nhập thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng để thực hiện giao dịch, các đối tượng sẽ chiếm quyền kiểm soát ứng dụng ngân hàng và vét sạch tiền trong tài khoản của nạn nhân.
Nhu cầu mừng tuổi, đi lễ là nét đẹp văn hóa không thể phủ nhận. Tuy nhiên, thay vì tìm đến "chợ đen", người dân có thể lựa chọn những phương án văn minh và an toàn hơn.
Sử dụng dịch vụ ngân hàng: Các ngân hàng thương mại vẫn có kế hoạch điều tiết tiền lẻ, tiền cũ còn đủ tiêu chuẩn lưu thông để phục vụ người dân. Hãy liên hệ sớm với các điểm giao dịch nơi có tài khoản.
Lì xì công nghệ (E-Lì xì): Xu hướng lì xì qua ví điện tử (Momo, ZaloPay, VNPay) hoặc chuyển khoản ngân hàng với số tiền ý nghĩa (như 68.686đ, 88.888đ) đang trở thành trào lưu của giới trẻ. Hình thức này vừa an toàn, vừa có thể gửi kèm những tấm thiệp điện tử độc đáo.