Startup AI Việt hấp dẫn vốn ngoại
Từ những vòng gọi vốn triệu USD, các startup trí tuệ nhân tạo (AI) tại Việt Nam đang chứng kiến bước chuyển đáng chú ý.
Startup AI Việt hút vốn đầu tư
Năm 2025 đang chứng kiến một làn sóng đầu tư mạnh mẽ đổ vào lĩnh vực AI, bất chấp những lo ngại về nguy cơ “bong bóng” công nghệ.
Theo Báo cáo Toàn cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam 2025, dòng vốn tư nhân đổ vào startup AI năm 2024 đạt 80 triệu USD - tăng gấp tám lần so với năm trước.
Còn dữ liệu từ từ Tracxn, trong cùng kỳ năm ngoái, startup AI Việt Nam huy động 5,25 triệu USD qua một vòng gọi vốn. Đến tháng 7 năm nay, con số đã là 11 triệu USD - mức tăng trưởng 109,52%. Trong bối cảnh thị trường vốn toàn cầu còn nhiều thận trọng, đây là bước nhảy đáng chú ý.
Ở quy mô khu vực, Việt Nam hiện chiếm 27% số startup AI Đông Nam Á, đứng thứ hai toàn khu vực, và đã thu hút khoảng 780 triệu USD vốn đầu tư tích lũy đến năm 2024. Không còn là “người theo sau”, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm AI mới nổi của ASEAN.
Đi cùng xu hướng này, nhiều startup AI của Việt Nam liên tiếp nhận được các khoản đầu tư triệu đô từ quốc tế nhờ chứng minh được hiệu quả kinh doanh.
Đầu tháng 7, AI Hay công bố hoàn tất vòng gọi vốn series A với số tiền 10 triệu USD. Nền tảng kết hợp mạng xã hội và AI tạo sinh do kỹ sư Việt Nam phát triển vào năm 2022, cho phép người dùng đặt câu hỏi - nhận câu trả lời với độ chính xác cao, có dẫn nguồn, phù hợp văn hóa, ngôn ngữ Việt.
Trước đó, tháng 3.2025, Filum AI, nền tảng quản trị của các nhà phát triển Việt, sử dụng AI Agent để tự động hóa vận hành đã huy động thành công 1 triệu USD. Khoản đầu tư đến từ các quỹ Nextrans, VinVentures, TheVentures và một số nhà đầu tư cá nhân.
Cuối tháng 1.2026, Arctis AI (thành lập tại Munich - Đức, do kỹ sư người Việt Nguyễn Đức Trung đồng sáng lập) đã huy động thành công 1 triệu USD trong vòng gọi vốn pre-seed từ các quỹ PT1, Ewor, Superangels cùng nhiều nhà đầu tư cá nhân ở châu Âu…
Những thương vụ này không chỉ mang lại tiền mà còn là bước khẳng định niềm tin của nhà đầu tư vào năng lực sáng tạo công nghệ tại Việt Nam - một tín hiệu quan trọng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của cả hệ sinh thái AI nội địa.
Dù vậy, theo giới chuyên gia, dòng vốn ngoại mang lại cơ hội tăng tốc, nhưng nó cũng đặt startup vào quỹ đạo toàn cầu hóa – nơi chuẩn mực công nghệ, bảo mật, quản trị dữ liệu và tuân thủ pháp lý cao hơn rất nhiều.
Bên cạnh đó, AI là lĩnh vực có tốc độ đào thải cực nhanh. Mô hình hôm nay có thể bị thay thế sau sáu tháng. Nếu startup chỉ dựa vào các mô hình lớn quốc tế mà không có lớp giá trị riêng (data độc quyền, thuật toán chuyên biệt, tích hợp sâu vào quy trình khách hàng) thì cũng sẽ khó trụ lại.
AI không còn là “khẩu hiệu công nghệ”
Có thể thấy, AI không còn là khẩu hiệu công nghệ. Báo cáo Vietnam AI Economy 2025 ước tính đến năm 2040, AI có thể đóng góp 120–130 tỉ USD vào GDP Việt Nam, tương đương khoảng 25% quy mô nền kinh tế hiện tại. Đây không chỉ là dự báo tăng trưởng ngành, mà là khởi đầu trong việc tái cấu trúc năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trong một cuộc trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, bà Hoàng Thị Kim Dung, Giám đốc quốc gia Quỹ Genesia Ventures, cho rằng thông thường, trong vòng đời hoạt động 10 năm của một quỹ đầu tư, các nhà đầu tư thường sẽ kì vọng các thương vụ đầu tư được thoái vốn trong khoảng 6- 8 năm kể từ lúc đầu tư.
Do đó, theo bà Dung, các nhà sáng lập startup cần phải tìm hiểu kỹ khi tiếp cận với bất kỳ một quỹ đầu tư nào. Cụ thể, các nhà sáng lập cần hiểu thời gian bắt đầu vận hành của một quỹ, để tính ngược lại quỹ còn bao nhiêu năm hoạt động trong vòng đời của quỹ, thời điểm họ kỳ vọng có thể được thoái vốn và ở mức nào.
“Dựa trên đó, các nhà sáng lập cần nghiêm túc trả lời câu hỏi, rằng định hướng và mục tiêu phát triển của startup mình liệu có phù hợp với kì vọng của quỹ đầu tư đó hay không?”, bà Dung nói.
Tại sự kiện công bố báo cáo nền kinh tế AI năm ngoái, ông Arnaud Ginolin - Giám đốc điều hành kiêm đối tác, Trưởng bộ phận khu vực công nghiệp Việt Nam của tập đoàn BCG đánh giá sự tăng trưởng này được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố.
Cụ thể là các sáng kiến của Chính phủ nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp; các trường đại học cũng tích cực nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp qua các hoạt động ươm tạo và đào tạo; sự hợp tác với các đối tác tư nhân và quốc tế nhằm nâng cao nguồn lực, khả năng tiếp cận thị trường…
Theo vị chuyên gia, để hệ sinh thái khởi nghiệp AI phát triển mạnh mẽ với nguồn lực cần thiết, chuyên gia khuyến nghị cần có chương trình quốc gia hỗ trợ tài chính khởi nghiệp. Đây được xem là yếu tố then chốt nhằm khai mở tiềm năng của các startup, doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đang nổi lên.
Còn theo Bộ KH-CN, Nhà nước cần chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp, lấp khoảng trống thị trường, thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược và thu hút dòng vốn tư nhân quốc tế. Đây là cách nhiều quốc gia như Israel, Hàn Quốc hay Singapore đã làm để phát triển hệ sinh thái công nghệ.
Một số mô hình hợp tác có thể triển khai gồm quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia phối hợp với quỹ địa phương; quỹ tư nhân đầu tư cùng cơ quan nhà nước để chia sẻ rủi ro; và hợp tác với các tổ chức quốc tế nhằm tận dụng nguồn lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm vận hành trên phạm vi toàn cầu…