Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM: Chúng tôi có khả năng đào tạo để cung cấp công nghệ lõi cho đất nước

- Nghị quyết 57 và 71 đều nhấn mạnh vào thuật ngữ “đột phá”. ĐHQGHCM đã chuẩn bị những gì để chuyển đổi từ mô hình đào tạo truyền thống sang mô hình giáo dục thông minh, thích ứng với kỷ nguyên AI và kinh tế số, thưa bà?

- GS. TS Nguyễn Thị Thanh Mai: ĐHQGHCM tiếp cận giáo dục thông minh từ một triết lý rõ ràng: đại học không đào tạo người học cho một nghề cố định, mà giúp họ hình thành năng lực học tập suốt đời, thích ứng, sáng tạo và dẫn dắt trong kỷ nguyên số. Để hiện thực hóa triết lý này, chúng tôi tập trung vào ba nhóm giải pháp:

Một là chuyển đổi mô hình đào tạo: Chiến lược 2021-2030 của ĐHQGHCM đã được rà soát và chuyển từ mô hình tuyến tính, ngành hẹp sang giáo dục mở, liên ngành, cá nhân hóa và dựa trên nền tảng số. Chương trình các ngành được tích hợp trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, tư duy số và kỹ năng đổi mới sáng tạo; không chỉ ở khối kỹ thuật, mà cả kinh tế, luật, khoa học xã hội, giáo dục và y sinh. Hệ thống học liệu số, blended learning và MOOC (khóa học trực tuyến mở quy mô lớn) được phát triển mạnh, cho phép người học học tập linh hoạt và suốt đời. Việc công nhận tín chỉ MOOC và chuẩn hóa khối học phần chung toàn hệ thống năm 2025 vừa qua cũng là bước quan trọng hướng tới mô hình đại học số.

Hai là phát triển hạ tầng đại học số và hồ sơ năng lực số: Năm 2025, ĐHQGHCM đã hoàn thiện bước đầu về hạ tầng đại học số: dữ liệu người học, chương trình đào tạo, học liệu và quản trị được tích hợp và liên thông giữa các đơn vị. Trong giai đoạn tới, chúng tôi triển khai hồ sơ năng lực học tập số (learning passport), giúp phản ánh năng lực thực sự của người học qua các học phần, dự án và trải nghiệm, qua đó kết nối đào tạo với nhu cầu thị trường lao động. Mô hình đào tạo linh hoạt cho phép sinh viên tài năng tham gia sớm các học phần nâng cao, nghiên cứu, thúc đẩy liên thông đào tạo từ cử nhân, sau đại học đến tiến sĩ.

Ba là đầu tư cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: ĐHQGHCM đang xây dựng Trung tâm đổi mới sáng tạo và các phòng thí nghiệm dùng chung (AI, bán dẫn, công nghệ sinh học...), gắn đào tạo với nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và khởi nghiệp. Trung tâm này được định hướng là hạt nhân tri thức, kết nối bộ ngành, địa phương, viện, trường, doanh nghiệp và nhà đầu tư để tiếp nhận các bài toán đặt hàng thực tiễn.

ĐHQGHCM không chỉ "số hóa" giáo dục, mà đang xây dựng một mô hình giáo dục thông minh toàn diện: học tập gắn với nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, hạ tầng số liên thông và hồ sơ năng lực số hỗ trợ cá nhân hóa, cùng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Trong mô hình đó, AI và công nghệ số là công cụ nâng cao năng lực con người, giúp người học trải nghiệm, sáng tạo và phát triển tối đa.

- Việt Nam đang đối mặt với khoảng trống về nhân lực ở các ngành công nghiệp mới như bán dẫn, chip và kinh tế xanh. ĐHQGHCM với lợi thế đa ngành, đa lĩnh vực, sẽ hỗ trợ lấp đầy khoảng trống này như thế nào, thưa bà?

- GS. TS Nguyễn Thị Thanh Mai: ĐHQGHCM có khả năng đào tạo nguồn nhân lực không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có năng lực làm việc trong hệ thống kinh tế số phức hợp. Trong bối cảnh hiện nay, khoảng trống nhân lực không chỉ nằm ở số lượng kỹ sư hay cử nhân, mà quan trọng hơn là thiếu những con người có tư duy liên ngành, hiểu công nghệ nhưng cũng hiểu quản trị, chính sách, thị trường và tác động xã hội. Để xóa đi khoảng trống nhân lực này, chúng tôi tập trung vào ba điểm:

Đào tạo liên ngành và các lĩnh vực mũi nhọn: Chúng tôi phát triển các chương trình liên ngành, song ngành và xuyên lĩnh vực, đặc biệt ở những lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, kinh tế số, logistics thông minh, nông nghiệp số và y tế thông minh. Các chương trình được thiết kế gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và địa phương thông qua đào tạo đặt hàng, thực tập dài hạn, học kỳ doanh nghiệp và dự án nghiên cứu ứng dụng.

Đào tạo suốt đời và chuyển đổi năng lực nghề nghiệp: Bên cạnh đào tạo ban đầu, ĐHQGHCM chú trọng đào tạo lại, nâng cao và chuyển đổi nghề cho lực lượng lao động đang làm việc, đặc biệt trong lĩnh vực chịu tác động mạnh của chuyển đổi số và AI. Hệ thống trường thành viên, viện nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo của chúng tôi có khả năng cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao ở quy mô lớn, giúp nền kinh tế tiếp cận công nghệ mới hiệu quả và phù hợp điều kiện Việt Nam.

Phát triển tư duy liên ngành và năng lực hệ thống: Mục tiêu là đào tạo những con người có tư duy liên ngành - hiểu công nghệ nhưng cũng hiểu quản trị, chính sách, thị trường và tác động xã hội - để đáp ứng những yêu cầu phức tạp của nền kinh tế số.

- Việc lọt vào Top 100 đại học hàng đầu châu Á là một mục tiêu tham vọng. Theo bà, Nghị quyết 57 và 71 đóng vai trò gì trong việc tạo ra "cú hích" để ĐHQGHCM đạt được thứ hạng này vào năm 2030?

- GS. TS Nguyễn Thị Thanh Mai: Các bảng xếp hạng đại học uy tín của châu Á và thế giới ngày càng đánh giá cao những đại học có năng lực nghiên cứu mạnh, mức độ quốc tế hóa cao và tác động thực chất đối với phát triển kinh tế, xã hội. Ở góc độ này, Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 71 đã tạo ra một "lực đẩy kép" rất quan trọng cho ĐHQGHCM.

Hai nghị quyết giúp ĐHQGHCM có thêm không gian thể chế và nguồn lực để đầu tư cho các nhóm nghiên cứu mạnh, các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn - những lĩnh vực đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao chất lượng công bố khoa học, uy tín học thuật và vị thế quốc tế.

Nghị quyết số 71 thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới giáo dục đại học theo hướng mở, liên ngành và quốc tế hóa, giúp ĐHQGHCM thu hút tốt hơn giảng viên, nhà khoa học và người học chất lượng cao trong khu vực và trên thế giới. Khi chất lượng đào tạo gắn chặt với nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, uy tín học thuật của nhà trường sẽ được nâng lên một cách bền vững, chứ không chỉ mang tính thứ hạng.

Quan trọng hơn, hai nghị quyết này giúp ĐHQGHCM khẳng định rõ bản sắc của mình: không chạy theo xếp hạng bằng mọi giá, mà thăng hạng bằng giá trị thực, bằng đóng góp thực chất cho TP.HCM, cho vùng và cho cả nước. Khi một đại học thực sự trở thành trung tâm tri thức, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, thì việc lọt vào Top 100 đại học hàng đầu châu Á sẽ không còn là mục tiêu xa vời, mà là kết quả tất yếu của một chiến lược đúng đắn và kiên định.

Chính phủ vừa phê duyệt Chương trình phát triển ĐHQGHCM thuộc nhóm cơ sở giáo dục đại học châu Á. Quan điểm xuyên suốt là xây dựng ĐHQGHCM theo mô hình đại học đa ngành, đa lĩnh vực thuộc nhóm hàng đầu châu Á, đóng vai trò trung tâm đại học - nghiên cứu - đổi mới sáng tạo trọng điểm quốc gia. Việc này tạo nền tảng và động lực quan trọng để ĐHQGHCM triển khai hiệu quả các mục tiêu chiến lược trong giai đoạn phát triển mới, qua đó khẳng định vai trò và vị thế, xứng đáng với niềm tin, sự kỳ vọng của Đảng và Nhà nước.

Xin chân thành cảm ơn GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai về những chia sẻ sâu sắc này!

Tuyết Nhung (thực hiện)