Tin vũ khí hôm nay 17.2: Mỹ bổ sung bom xuyên boong-ke sau đòn không kích cơ sở hạt nhân Iran

Mỹ gấp rút bổ sung bom xuyên boong-ke sau đòn không kích cơ sở hạt nhân Iran

Theo Army Recognition, Không quân Mỹ đã trao cho Boeing hợp đồng cung cấp bổ sung bom xuyên phá hạng nặng GBU-57 (MOP) sau khi loại vũ khí này được sử dụng trong các đòn không kích bằng B-2 Spirit nhằm vào cơ sở hạt nhân Iran vào tháng 6.2025. Quyết định được đưa ra nhằm nhanh chóng khôi phục kho dự trữ bom xuyên boong-ke, năng lực then chốt của Bộ Tư lệnh Tấn công Toàn cầu Không quân Mỹ (AFGSC).

Theo thông báo giải trình được công bố công khai, Boeing hiện là nhà sản xuất duy nhất đủ điều kiện chế tạo dòng bom dẫn đường chính xác nặng xấp xỉ 13,6 tấn. Hợp đồng có giá trị vượt 100 triệu USD, dù con số cụ thể không được tiết lộ đầy đủ, bao gồm việc sản xuất thêm các cấu phần hoàn chỉnh và bộ điều khiển đuôi dẫn đường mới. Dự kiến, việc bàn giao sẽ bắt đầu từ tháng 1.2028. Không quân Mỹ nhấn mạnh rằng bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ sẵn sàng tác chiến của lực lượng phụ trách năng lực tấn công tầm xa xuyên phá.

GBU-57 là vũ khí xuyên phá phi hạt nhân mạnh nhất trong kho vũ khí Mỹ. Với vỏ thép cường lực, bom được thiết kế để xuyên sâu hàng chục mét đất hoặc đá trước khi phát nổ, nhằm tiêu diệt các mục tiêu chôn sâu như trung tâm chỉ huy ngầm, cơ sở nghiên cứu vũ khí hay kho lưu trữ kiên cố. Không giống các loại bom tạo hiệu ứng diện rộng, MOP tập trung vào động năng xuyên phá và cơ chế nổ chậm để gây sập cấu trúc bên trong công trình ngầm.

Hệ thống dẫn đường của MOP kết hợp định vị vệ tinh GPS và quán tính nội bộ, bảo đảm độ chính xác cao khi tấn công mục tiêu cố định từ độ cao lớn. Do khối lượng lớn, loại bom này hiện chỉ tích hợp tác chiến với máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit, vốn có tầm bay vượt 6.000 hải lý (11.000km) khi không tiếp nhiên liệu và có thể mở rộng nhờ tiếp dầu trên không. Thiết kế tàng hình giúp B-2 tăng khả năng xuyên thủng hệ thống phòng không tích hợp.

Trong chiến dịch không kích Iran vào tháng 6 năm ngoái, nhiều quả MOP được cho là đã nhắm vào cơ sở Fordo - địa điểm xây dựng sâu trong lòng núi nhằm chống lại các cuộc không kích thông thường. Trong bối cảnh đó, khả năng xuyên phá của MOP cho phép đạt hiệu quả cấu trúc chỉ với số lượng đòn đánh hạn chế, thay vì phụ thuộc vào nhiều lượt tấn công lặp lại.

Việc bổ sung MOP không chỉ là hoạt động tái lập tồn kho, mà còn phản ánh đánh giá rằng các mục tiêu kiên cố, chôn sâu vẫn sẽ đóng vai trò trọng yếu trong các kịch bản tác chiến tương lai. Duy trì năng lực xuyên phá tầm xa giúp Mỹ giữ một lựa chọn răn đe phi hạt nhân nhưng có khả năng đe dọa hạ tầng chiến lược.

Nga nâng cấp “pháo nhiệt áp” để sinh tồn trước UAV bầy đàn

Một biến thể mới của hệ thống pháo phản lực nhiệt áp hạng nặng TOS của Nga, được gọi là TOS-3 Dragon, đã xuất hiện trên chiến trường. Theo các hình ảnh do Bộ Quốc phòng Nga công bố, hệ thống này tham gia tác chiến tại tiền tuyến nhưng ban đầu bị ghi nhầm là TOS-1A Solntsepyok. Phân tích cấu hình cho thấy đây là phiên bản TOS-3 với nhiều thay đổi đáng kể, được cho là nhằm khắc phục những hạn chế tồn tại ở thế hệ trước.

TOS-3 lần đầu được giới thiệu năm 2024, trong bối cảnh môi trường tác chiến thay đổi nhanh chóng do sự phổ biến của máy bay không người lái tấn công. Các phiên bản trước như TOS-1A có tầm bắn tối đa khoảng 6km và phải hoạt động trong tầm quan sát trực tiếp, khiến phương tiện dễ bị phát hiện và tấn công. Những biện pháp bổ sung như lồng thép chống drone hay hệ thống tác chiến điện tử Volnorez từng được lắp đặt, song hiệu quả thực tế vẫn gây tranh luận khi vùng sát thương của UAV ngày càng mở rộng vượt xa tuyến đầu.

Trước đó, Nga đã phát triển TOS-2 Tosochka với tầm bắn tăng lên khoảng 15km, cho phép khai hỏa từ vị trí kín đáo hơn. Tuy nhiên, hệ thống này đặt trên khung gầm bánh lốp nên khả năng tăng cường giáp bảo vệ bị hạn chế, đồng thời vẫn đối mặt nguy cơ bị phản pháo hoặc UAV tập kích. Những yếu tố này được cho là động lực thúc đẩy việc phát triển TOS-3 Dragon.

Thay đổi dễ nhận thấy nhất trên TOS-3 là cụm ống phóng mới, giảm từ 24 ống xuống còn 15. Số lượng đạn mang theo ít hơn nhưng được bù lại bằng các loại rocket tầm xa hơn. Theo các nguồn công khai, TOS-3 có thể đạt tầm bắn từ 15 đến 24km, giúp hệ thống duy trì khoảng cách an toàn lớn hơn so với TOS-1A, qua đó giảm mức độ rủi ro khi triển khai gần tiền tuyến.

Về bảo vệ, TOS-3 được đặt trên khung gầm xe tăng, được cho là dựa trên nền tảng T-72, thay vì khung gầm bánh lốp như một số biến thể trước. Cấu trúc này cho phép tăng cường giáp, bao gồm giáp phản ứng nổ Kontakt-5, cùng với lồng chống drone và các thiết bị tác chiến điện tử. Một số hình ảnh còn cho thấy hệ thống được bổ sung lưới thép hai lớp và tấm chắn kim loại cong phía trước cụm ống phóng nhằm bảo vệ đạn khi cơ động.

Trước khi TOS-3 xuất hiện, Nga từng thử nghiệm giải pháp lắp hai ống phóng của TOS-1A lên nền tảng robot mặt đất không người lái như một phương án giảm rủi ro cho kíp chiến đấu. Tuy nhiên, tính hiệu quả và khả năng ứng dụng rộng rãi của mô hình này chưa được kiểm chứng rõ ràng. Nhìn tổng thể, TOS-3 Dragon phản ánh nỗ lực điều chỉnh thiết kế nhằm thích ứng với môi trường chiến trường ngày càng chịu tác động mạnh của UAV và hỏa lực chính xác cao. Việc kéo dài tầm bắn và tăng cường giáp bảo vệ cho thấy xu hướng ưu tiên khả năng sống sót của phương tiện trong điều kiện tác chiến hiện đại.

Đức nâng cấp mạng lưới phòng không, IRIS-T SLM đóng vai trò trung tâm

Không quân Đức ngày 13.2 thông báo Trung đoàn Tên lửa Phòng không số 61 tại Todendorf đã tiếp nhận tổ hợp IRIS-T SLM đầu tiên theo cấu hình quốc gia. Mỗi đơn vị hỏa lực gồm một radar TRML-4D của Hensoldt, một sở chỉ huy IBMS-FC và ba bệ phóng, tổng cộng 24 tên lửa sẵn sàng khai hỏa. Sự kiện này đánh dấu bước khởi đầu quá trình tích hợp vào mạng lưới phòng không nhiều tầng của Đức trong khuôn khổ chương trình hiện đại hóa phòng không mặt đất của Bundeswehr (quân đội Đức).

IRIS-T SLM đảm nhiệm lớp phòng không tầm trung, với tầm đánh chặn tối đa khoảng 40 km và độ cao đến 20 km, bảo đảm vùng phủ 360 độ. Sau bàn giao, đơn vị sẽ tiến hành huấn luyện nhân sự và hoàn thiện tích hợp chỉ huy - kiểm soát trước khi đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu đầy đủ. Trung đoàn 61 trực thuộc Không đoàn Tên lửa Phòng không số 1, có quân số khoảng 500 người. Trước đây, đơn vị chủ yếu vận hành hệ thống tầm ngắn Ozelot trên khung gầm Wiesel 2; việc tiếp nhận 5 tổ hợp IRIS-T SLM dự kiến hoàn tất chuyển đổi năng lực vào giữa năm 2027.

Khuôn khổ mua sắm được Quốc hội Đức phê duyệt từ tháng 6.2023 với ngân sách khoảng 950 triệu euro (1,1 tỉ USD) cho sáu đơn vị hỏa lực và 216 tên lửa, kèm tùy chọn mở rộng. Các hệ thống sẽ được bàn giao nối tiếp từ cuối năm 2025 đến 2027. IRIS-T SLM được tích hợp vào mạng lưới phòng không quốc gia và Sáng kiến Lá chắn Bầu trời châu Âu (ESSI), phối hợp cùng các hệ thống như Patriot và Arrow 3. Tháng 11.2025, Berlin tiếp tục phân bổ thêm khoảng 1 tỉ euro (1,2 tỉ USD) để mở rộng số lượng bệ phóng, đạn tên lửa và năng lực cảm biến.

Hiệu suất của IRIS-T SLM trong thực chiến tại Ukraine được xem là một yếu tố thúc đẩy tiến độ sản xuất. Từ năm 2022 đến 2024, nhiều tổ hợp đã được chuyển giao cho Kiev. Giới chức Ukraine từng công bố tỷ lệ đánh chặn cao đối với tên lửa hành trình và UAV. Trước nhu cầu gia tăng, ngành công nghiệp quốc phòng Đức đã đầu tư khoảng 1,5 tỉ euro (1,8 tỉ USD) để mở rộng năng lực sản xuất, bao gồm việc khai trương cơ sở chế tạo tên lửa mới tại Saarland đầu năm 2026.

Về kỹ thuật, IRIS-T SLM có kiến trúc mô-đun đặt trên khung container tiêu chuẩn, cho phép vận chuyển bằng đường bộ, đường sắt, đường biển hoặc máy bay C-130 và A400M. Radar TRML-4D sử dụng mảng quét điện tử chủ động, tầm phát hiện tới 250km và theo dõi đồng thời khoảng 1.500 mục tiêu. Tên lửa IRIS-T SLM, phát triển từ biến thể không đối không, đạt tốc độ xấp xỉ Mach 3, trang bị đầu nổ phân mảnh 11,4 kg và cơ chế dẫn đường quán tính kết hợp GPS cùng đầu dò hồng ngoại giai đoạn cuối.

Việc đưa IRIS-T SLM vào biên chế được đánh giá là bước củng cố quan trọng đối với năng lực phòng không nhiều tầng của Đức trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu biến động.

Hoàng Vũ