5 nhà sáng lập và CEO công nghệ tuổi Ngọ góp phần định hình thế giới số

Garrett Camp khởi xướng cuộc cách mạng dịch vụ đặt xe

Một trong những cái tên nổi bật nhất tuổi Ngọ trong thế giới công nghệ là Garrett Camp, doanh nhân và kỹ sư phần mềm người Canada sinh năm 1978 (Mậu Ngọ).

Ông là đồng sáng lập Uber, doanh nghiệp đã góp phần tạo ra cuộc cách mạng trong lĩnh vực vận tải đô thị trên thế giới. Trước khi Uber ra đời, việc đi lại của người dân thường phụ thuộc vào taxi truyền thống và xe buýt. Garrett Camp cùng các cộng sự đã đưa ra một ý tưởng đơn giản nhưng mang tính đột phá: Chỉ cần mở ứng dụng trên smartphone, người dùng có thể tìm tài xế gần nhất, biết trước giá tiền và theo dõi hành trình theo thời gian thực.

Ý tưởng này xuất phát từ trải nghiệm cá nhân của Garrett Camp. Trong một lần tham dự hội nghị công nghệ tại Paris (thủ đô Pháp), ông gặp khó khăn khi không thể tìm được phương tiện di chuyển thuận tiện. Từ đó, Garrett Camp suy nghĩ về việc sử dụng công nghệ giúp kết nối hành khách với tài xế nhanh chóng và hiệu quả hơn. Ý tưởng đó sau này phát triển thành Uber, ra mắt vào năm 2010 tại thành phố San Francisco (Mỹ). Từ một công ty khởi nghiệp nhỏ, Uber nhanh chóng mở rộng dịch vụ ra hàng ngàn thành phố trên thế giới, trở thành một trong những hãng công nghệ có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực giao thông và kinh tế số.

Trước khi thành công với Uber, Garrett Camp đã có kinh nghiệm khởi nghiệp trong lĩnh vực internet. Ông là đồng sáng lập StumbleUpon, nền tảng giúp người dùng khám phá nội dung mới trên internet dựa vào sở thích cá nhân. StumbleUpon sử dụng thuật toán để đề xuất các trang web, video hoặc bài viết mà người dùng có thể quan tâm, giúp việc khám phá internet trở nên thú vị hơn. Nền tảng này đã thu hút hàng triệu người dùng trên thế giới và sau đó được bán lại cho eBay với giá 75 triệu USD vào năm 2007.

Thành công đó không chỉ mang lại nguồn tài chính cho Garrett Camp, mà còn giúp ông tích lũy kinh nghiệm quan trọng trong việc xây dựng và phát triển sản phẩm công nghệ quy mô lớn.

Những ý tưởng đó phản ánh tinh thần “ngựa đua”, không ngừng tiến về phía trước và phá vỡ các giới hạn truyền thống. Ngoài Uber, ông còn sáng lập Expa - công ty đầu tư và hỗ trợ nhiều startup đầy triển vọng trên thế giới, thể hiện cam kết với việc nuôi dưỡng thế hệ doanh nhân tiếp theo.

Điểm đáng chú ý ở Garrett Camp là khả năng nhìn thấy cơ hội trong những vấn đề quen thuộc của cuộc sống hàng ngày. Garrett Camp không phát minh ra smartphone hay internet, nhưng biết cách sử dụng những công nghệ sẵn có để tạo ra giải pháp mới, giúp cuộc sống trở nên tiện lợi hơn. Uber không chỉ thay đổi cách con người gọi xe, mà còn tạo ra mô hình kinh tế mới, nơi hàng triệu người có thể trở thành tài xế và kiếm thu nhập thông qua nền tảng số.

Ngoài lĩnh vực vận tải, mô hình của Uber còn ảnh hưởng đến nhiều ngành khác như giao đồ ăn, giao hàng và dịch vụ theo yêu cầu. Khái niệm “nền kinh tế chia sẻ” trở nên phổ biến, khi công nghệ giúp kết nối trực tiếp người cung cấp dịch vụ và khách hàng mà không cần qua trung gian truyền thống. Điều này đã mở ra một chương mới cho nền kinh tế số toàn cầu.

Một kỹ sư phần mềm, với ý tưởng đơn giản, đã góp phần tạo ra công ty thay đổi cách hàng trăm triệu người di chuyển mỗi ngày. Không chỉ dừng lại ở thành công cá nhân, Garrett còn tiếp tục hỗ trợ các doanh nhân trẻ, góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghệ toàn cầu.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng phụ thuộc vào công nghệ, những người như Garrett Camp đóng vai trò quan trọng cho việc định hình tương lai. Câu chuyện của ông cho thấy rằng những ý tưởng xuất phát từ nhu cầu thực tế, khi kết hợp với công nghệ và tầm nhìn dài hạn, có thể tạo ra những thay đổi sâu rộng trong xã hội. Đây cũng là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ doanh nhân trẻ trong kỷ nguyên số, đặc biệt trong năm Bính Ngọ – năm biểu tượng cho tốc độ, đổi mới và khát vọng tiến về phía trước.

Justin Yoshimura từ học sinh bỏ học trở thành CEO CSC Generation

Sinh năm 1990 (Canh Ngọ) ở Mỹ, Justin Yoshimura là minh chứng cho tinh thần tự lập và đam mê công nghệ. Ông là nhà sáng lập và giám đốc điều hành CSC Generation, công ty sở hữu và vận hành nhiều thương hiệu thương mại điện tử nổi tiếng thông qua các nền tảng kỹ thuật số.

Không theo con đường học tập truyền thống, Justin Yoshimura bắt đầu khởi nghiệp ngay từ khi còn là học sinh trung học. Ông từng thành lập một trang web bán điện thoại di động trực tuyến khi còn ở độ tuổi teen và đạt doanh thu hơn 1 triệu USD trong năm đầu tiên. Đây là động lực khiến Justin Yoshimura bỏ học để theo đuổi đam mê kinh doanh công nghệ.

Sau đó, Justin sáng lập hãng công nghệ 500friends, cung cấp nền tảng quản lý quan hệ khách hàng (CRM) dựa trên điện toán đám mây. Công nghệ này giúp các doanh nghiệp theo dõi hành vi mua sắm của khách hàng, phân tích dữ liệu và đưa ra các chương trình chăm sóc người dùng phù hợp hơn. Nhờ sử dụng dữ liệu và phần mềm thông minh, 500friends có thể giữ chân khách hàng lâu hơn và tăng doanh thu. 500friends được công ty tiếp thị dữ liệu Merkle mua lại vào tháng 11.2014, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp của Justin Yoshimura.

Không dừng lại ở đó, Justin Yoshimura đã phát triển CSC Generation thành nền tảng công nghệ hỗ trợ nhiều thương hiệu bán lẻ và thương mại điện tử. Công ty này không chỉ đơn thuần bán hàng trực tuyến mà còn ứng dụng dữ liệu lớn, tự động hóa và phần mềm để giúp các thương hiệu hoạt động hiệu quả hơn trong kỷ nguyên số.

Dưới sự lãnh đạo của ông, CSC Generation đã quản lý nhiều thương hiệu nổi tiếng và trở thành một ví dụ điển hình cho mô hình kinh doanh kết hợp giữa công nghệ với bán lẻ.

Câu chuyện của Justin Yoshimura cho thấy sự thay đổi lớn trong cách doanh nhân công nghệ xây dựng sự nghiệp ngày nay. Thay vì cần nhiều năm kinh nghiệm hoặc nguồn lực lớn ban đầu, những người trẻ có thể tận dụng internet, phần mềm và dữ liệu để tạo ra doanh nghiệp có giá trị hàng triệu USD.

Tinh thần dám thử nghiệm, dám mạo hiểm và khả năng thích nghi nhanh với công nghệ mới chính là những yếu tố giúp Justin Yoshimura thành công. Điều này cũng phản ánh hình ảnh biểu tượng của con ngựa – luôn tiến về phía trước với tốc độ cao, không ngại thử thách và luôn tìm kiếm những con đường mới.

John Collison đứng sau hệ thống thanh toán trực tuyến cho hàng triệu doanh nghiệp

John Collison là một trong những doanh nhân công nghệ trẻ thành công nhất thế giới hiện nay. Ông là đồng sáng lập và hiện giữ vai trò chủ tịch Stripe, công ty cung cấp hạ tầng thanh toán trực tuyến cho hàng triệu doanh nghiệp trên toàn cầu.

Stripe không phải là ứng dụng mà người tiêu dùng sử dụng trực tiếp như mạng xã hội hay dịch vụ gọi xe. Thay vào đó, công nghệ của Stripe hoạt động phía sau, giúp các trang web, ứng dụng và cửa hàng trực tuyến có thể nhận thanh toán từ khách hàng một cách nhanh chóng, an toàn và thuận tiện.

John Collison sinh năm 1990 tại vùng nông thôn ở Ireland, trong một gia đình không có truyền thống công nghệ. Song từ nhỏ, John Collison đã thể hiện niềm đam mê đặc biệt với máy tính và lập trình. Khi còn ở độ tuổi thiếu niên, John Collison cùng anh trai Patrick Collison đã tự học viết phần mềm, rồi bắt đầu thử nghiệm các dự án kinh doanh nhỏ trên internet.

Một trong những dự án đầu tiên của hai anh em Collison là hãng phần mềm Auctomatic, chuyên giúp người bán quản lý các gian hàng trực tuyến. Auctomatic nhanh chóng thu hút sự chú ý nhờ giúp người bán tiết kiệm thời gian và vận hành hiệu quả hơn. Vào 2008, chỉ một năm sau khi thành lập, Auctomatic được công ty truyền thông Communicate (Canada) mua lại với giá khoảng 5 triệu USD. Thương vụ này không chỉ mang lại cho hai anh em Collison khoản tiền lớn đầu đời, mà còn giúp họ tích lũy kinh nghiệm quý giá về xây dựng sản phẩm, làm việc với nhà đầu tư và phát triển doanh nghiệp công nghệ toàn cầu. Đây cũng chính là bước đệm quan trọng để họ tiếp tục thành lập Stripe, một trong những nền tảng thanh toán trực tuyến lớn nhất thế giới hiện nay.

Ý tưởng thành lập Stripe xuất phát từ một vấn đề rất phổ biến vào thời điểm đó: Việc tích hợp thanh toán vào website rất phức tạp và tốn nhiều thời gian. Các doanh nghiệp phải làm việc với ngân hàng, sử dụng nhiều hệ thống khác nhau và xử lý những vấn đề kỹ thuật phức tạp.

John và Patrick Collison nhận ra rằng nếu có thể đơn giản hóa quá trình này, họ có thể giúp hàng triệu doanh nghiệp tham gia thương mại điện tử dễ dàng hơn. Vì vậy, hai anh em Collison đã xây dựng Stripe với mục tiêu tạo ra một nền tảng thanh toán đơn giản. Tại đó, các nhà phát triển chỉ cần vài dòng mã là có thể tích hợp thanh toán vào website hoặc ứng dụng của mình.

Stripe nhanh chóng trở nên phổ biến nhờ sự tiện lợi và hiệu quả. Nhiều hãng công nghệ lớn và startup trên toàn thế giới đã sử dụng Stripe để xử lý thanh toán, từ các nền tảng thương mại điện tử, dịch vụ đăng ký trực tuyến đến ứng dụng di động. Công nghệ của Stripe giúp các doanh nghiệp nhận tiền từ khách hàng ở nhiều quốc gia, hỗ trợ nhiều loại tiền tệ và phương thức thanh toán khác nhau, từ thẻ tín dụng đến ví điện tử. Nhờ đó, Stripe đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số toàn cầu.

Dưới sự lãnh đạo của John và Patrick Collison, Stripe đã phát triển từ startup nhỏ thành một trong những hãng công nghệ tài chính có giá trị cao nhất thế giới. Công ty phục vụ hàng triệu doanh nghiệp, từ các công ty khởi nghiệp nhỏ đến tập đoàn lớn. Nhiều dịch vụ internet quen thuộc hiện nay, từ mua sắm trực tuyến đến đăng ký phần mềm, đều sử dụng công nghệ của Stripe để xử lý thanh toán mà người dùng có thể không nhận ra.

Câu chuyện của John Collison là minh chứng cho sự thay đổi trong cách các doanh nhân công nghệ xây dựng sự nghiệp trong thời đại internet. Ông không xuất thân từ trung tâm công nghệ lớn hay có nguồn lực đặc biệt từ đầu. Thay vào đó, bằng kiến thức kỹ thuật, khả năng nhìn thấy vấn đề thực tế và quyết tâm xây dựng giải pháp, John Collison đã góp phần tạo ra nền tảng quan trọng cho nền kinh tế số.

Morgan DeBaun xây dựng đế chế truyền thông số cho thế hệ mới

Thế giới startup ghi nhận nhiều nữ lãnh đạo trẻ đầy bản lĩnh, nổi bật trong đó là Morgan DeBaun. Cô là nhà sáng lập và giám đốc điều hành Blavity - công ty truyền thông kỹ thuật số có ảnh hưởng lớn tại Mỹ.

Morgan DeBaun sinh năm 1990, thuộc thế hệ doanh nhân lớn lên cùng internet và mạng xã hội. Ngay từ khi còn là sinh viên tại Đại học Washington, Morgan DeBaun đã thể hiện niềm đam mê với công nghệ và truyền thông.

Morgan DeBaun từng thực tập tại Intuit và LinkedIn, nơi cô học được cách các nền tảng số kết nối con người và tạo ra cộng đồng. Những trải nghiệm này đã giúp Morgan DeBaun nhận ra một khoảng trống quan trọng: Thiếu những nền tảng truyền thông hiện đại phản ánh đầy đủ tiếng nói, câu chuyện và góc nhìn của người trẻ trong xã hội đa văn hóa.

Năm 2014, khi mới 24 tuổi, Morgan DeBaun cùng nhóm bạn đã thành lập Blavity. Ban đầu, đây chỉ là dự án nhỏ, hoạt động như một trang web chia sẻ tin tức và câu chuyện hướng tới cộng đồng người trẻ. Song nhờ hiểu rõ cách internet vận hành và cách giới trẻ tiêu thụ nội dung, Morgan DeBaun từng bước phát triển Blavity thành công ty truyền thông kỹ thuật số quy mô lớn.

Điểm khác biệt của Blavity nằm ở việc kết hợp công nghệ với nội dung và cộng đồng. Thay vì chỉ đăng bài như các trang báo truyền thống, Blavity tận dụng các công cụ phân tích dữ liệu, thuật toán mạng xã hội và nền tảng số để hiểu rõ độc giả muốn gì, quan tâm đến điều gì và cách họ tương tác với nội dung. Điều này giúp công ty tạo ra các sản phẩm truyền thông phù hợp hơn với giới trẻ, những người dành phần lớn thời gian trên smartphone và các nền tảng mạng xã hội.

Từ một trang web nhỏ, Blavity đã mở rộng thành hệ sinh thái truyền thông với nhiều thương hiệu và sản phẩm khác nhau. Công ty không chỉ cung cấp tin tức mà còn tổ chức hội nghị công nghệ, sự kiện nghề nghiệp, sản xuất nội dung video, podcast và xây dựng các nền tảng kết nối cộng đồng. Nhờ đó, Blavity thu hút hàng triệu người đọc mỗi tháng và trở thành một trong những công ty truyền thông số tiêu biểu của thế hệ mới.

Thành công của Morgan DeBaun không chỉ nằm ở việc xây dựng một công ty lớn, mà còn ở tầm nhìn dài hạn về vai trò của công nghệ trong việc trao quyền cho con người. Cô hiểu rằng trong thời đại số, công nghệ là phương tiện giúp các cộng đồng chia sẻ câu chuyện, kết nối với nhau và tạo ra cơ hội mới. Thông qua Blavity, Morgan DeBaun đã giúp hàng triệu người trẻ tìm thấy thông tin, cảm hứng và cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Không giống các giám đốc điều hành công nghệ truyền thống tập trung vào phần mềm hoặc phần cứng, Morgan DeBaun hoạt động ở giao điểm giữa công nghệ, truyền thông và kinh doanh. Cô sử dụng công nghệ như nền tảng để xây dựng một doanh nghiệp truyền thông hiện đại, nơi dữ liệu, nội dung và cộng đồng được kết nối chặt chẽ. Mô hình này phản ánh xu hướng mới của nền kinh tế số, nơi giá trị không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn nằm ở mạng lưới người dùng và cộng đồng.

Morgan DeBaun được ghi nhận là một trong những nữ doanh nhân công nghệ trẻ tiêu biểu của Mỹ. Cô từng được vinh danh trong Forbes 30 Under 30, bảng xếp hạng những người trẻ có ảnh hưởng lớn trong nhiều lĩnh vực. Thành công của Morgan DeBaun cho thấy công nghệ không còn là sân chơi dành riêng cho các nam kỹ sư hay lập trình viên, mà còn mở ra cơ hội cho những người có tầm nhìn, khả năng lãnh đạo và hiểu biết về xã hội.

Wang Xingxing đưa robot Trung Quốc lên bản đồ thế giới

Ngoài AI, thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của những robot có thể di chuyển, quan sát và tương tác với môi trường thực tế. Một trong những gương mặt tiêu biểu trong lĩnh vực này là Wang Xingxing (Vương Hưng Tinh), nhà sáng lập và giám đốc điều hành Unitree Robotics - công ty robot nổi tiếng của Trung Quốc.

Vương Hưng Tinh sinh năm 1990 tại Trung Quốc. Ngay từ khi còn nhỏ, anh đã thể hiện niềm đam mê đặc biệt với máy móc, cơ khí và các thiết bị điện tử. Khi nhiều bạn bè cùng trang lứa dành thời gian cho học tập và trò chơi thông thường, Vương Hưng Tinh lại say mê tháo rời các thiết bị để tìm hiểu cách chúng hoạt động. Niềm tò mò đó dần trở thành động lực giúp chàng trai này theo đuổi lĩnh vực kỹ thuật robot, một ngành còn khá mới mẻ và đầy thách thức vào thời điểm đó.

Trong những năm đại học và sau đó, Vương Hưng Tinh tập trung nghiên cứu robot di động, đặc biệt là loại bốn chân có cấu trúc hoạt động giống ngựa hay chó. Đây là một hướng nghiên cứu khó, bởi robot cần có khả năng giữ thăng bằng, phối hợp chuyển động giữa các chân và phản ứng linh hoạt với môi trường xung quanh. Tuy nhiên, chính sự phức tạp này lại khiến Vương Hưng Tinh bị cuốn hút, vì ông tin rằng robot bốn chân có thể di chuyển hiệu quả hơn robot bánh xe trong nhiều điều kiện địa hình phức tạp như núi, rừng hoặc khu vực thiên tai.

Năm 2016, Vương Hưng Tinh thành lập Unitree Robotics với mục tiêu phát triển robot bốn chân hiệu suất cao nhưng có giá thành thấp hơn nhiều so với các sản phẩm tương tự trên thị trường. Trước đó, robot bốn chân nổi tiếng nhất thế giới là Spot của công ty Boston Dynamics (Mỹ), có giá lên tới hàng chục nghìn USD. Vương Hưng Tinh nhận thấy cơ hội tạo ra những robot tương tự nhưng với chi phí thấp hơn, giúp mở rộng khả năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực.

Một trong những sản phẩm nổi bật nhất của Unitree Robotics là Go1, robot bốn chân nhỏ gọn có thể chạy, nhảy, leo dốc và giữ thăng bằng đáng kinh ngạc. Nhờ tích hợp các cảm biến, camera và thuật toán AI, Go1 có thể nhận biết môi trường xung quanh và tự điều chỉnh chuyển động để tránh chướng ngại vật. Khả năng này khiến nhiều người liên tưởng đến những con ngựa hoặc chó được huấn luyện tốt, có thể di chuyển linh hoạt trong nhiều điều kiện khác nhau.

Không chỉ dừng lại ở robot bốn chân, Unitree Robotics còn phát triển robot hình người có thể đi bộ, giữ thăng bằng và thực hiện các chuyển động phức tạp, chẳng hạn mẫu H1 từng gây sốt khi trình diễn trong Gala Tết Nguyên đán năm 2025 ở Trung Quốc. Robot hình người được xem là tương lai của tự động hoá, với khả năng làm việc trong môi trường được thiết kế cho con người, từ nhà máy, kho hàng đến bệnh viện hoặc trung tâm cứu hộ.

Những robot do Vương Hưng Tinh và đội ngũ của ông phát triển có ứng dụng thực tế rõ ràng, được sử dụng để kiểm tra nhà máy, giám sát khu công nghiệp, hỗ trợ cứu hộ trong khu vực nguy hiểm, hoặc thực hiện các nhiệm vụ mà con người khó tiếp cận. Trong tương lai, robot bốn chân có thể được dùng để vận chuyển hàng hoá, tuần tra an ninh hoặc hỗ trợ con người trong cuộc sống hàng ngày.

Sự thành công của Wang Xingxing và Unitree Robotics phản ánh một xu hướng lớn của thế giới công nghệ: Sự kết hợp giữa AI và robot vật lý. Nếu AI là “bộ não” thì robot chính là “cơ thể”, giúp tương tác trực tiếp với thế giới thực. Điều này mở ra một kỷ nguyên mới, trong đó máy móc không chỉ tồn tại trong máy tính hay internet, mà còn hiện diện như những thực thể có thể di chuyển và làm việc cùng con người.

Robot của Unitree Robotics được bán cho các trường đại học, viện nghiên cứu, hãng công nghệ và tổ chức trên nhiều quốc gia. Chất lượng tốt và giá thành cạnh tranh góp phần giúp Unitree Robotics trở thành một trong những công ty robot phát triển nhanh nhất thế giới, đưa Trung Quốc lên bản đồ robot toàn cầu.

Sơn Vân