Bất thường ở Trạm Y tế xã Bình Khánh (TP.HCM): Thiếu thuốc BHYT, bệnh nhân mạn tính lao đao

Hàng loạt bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp tại xã Bình Khánh (TP.HCM) đang rơi vào tình cảnh khốn đốn khi nguồn thuốc bảo hiểm y tế (BHYT) thiết yếu bất ngờ bị đứt gãy. Đằng sau những đơn thuốc bị cắt giảm không rõ lý do và việc thay đổi phác đồ điều trị liên tục, dư luận đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực quản lý cũng như trách nhiệm của những người đứng đầu bộ phận Dược tại cơ sở y tế này.

Rơi vào “ma trận” đổi thuốc: Bệnh nhân hoang mang tột độ

Trong phác đồ điều trị đái tháo đường, Metformin luôn được xem là thuốc đầu tay. Thực tế tại Trạm Y tế xã Bình Khánh, trước khoảng giữa tháng 2.2026, hầu hết bệnh nhân đái tháo đường được điều trị ổn định bằng hai loại thuốc là Metformin và Gliclazid.

Tuy nhiên, một sự thay đổi đột ngột xảy ra vào ngày 13.2.2026. Từ thời điểm này, bệnh nhân đến trạm không còn được cấp phát Metformin mà chỉ được nhận duy nhất Gliclazid. Thuốc Metformin – nền tảng trong điều trị đái tháo đường – hoàn toàn không còn sẵn tại trạm.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra với bệnh nhân tăng huyết áp. Nhóm thuốc ức chế men chuyển và chẹn thụ thể Angiotensin II vốn là hai nhóm cơ bản trong kiểm soát huyết áp. Thế nhưng, kể từ ngày 13.2.2026, các thuốc này không còn được cấp phát. Đơn thuốc điều trị tăng huyết áp của nhiều bệnh nhân chỉ còn lại duy nhất Amlodipin.

Hiện nay, nhiều thuốc thiết yếu trong điều trị bệnh mạn tính đã không còn được cung ứng; đặc biệt, các thuốc thuộc nhóm ức chế men chuyển và chẹn thụ thể gần như rơi vào tình trạng thiếu hụt hoàn toàn.

Việc thiếu thuốc không chỉ dừng ở cắt giảm số lượng mà còn kéo theo hệ lụy đáng lo ngại: người bệnh liên tục bị thay đổi thuốc một cách khó hiểu. Ghi nhận thực tế cho thấy có bệnh nhân tháng 10.2025 được chỉ định Irbesartan 150mg, tháng 11.2025 chuyển sang Imidapril 5mg, tháng 12.2025 lại đổi sang Valsartan 80mg.

Đến tháng 1.2026, bệnh nhân tiếp tục chuyển sang dùng Losartan 50mg kết hợp Amlodipin 5mg, rồi đến tháng 2.2026 chỉ còn lại duy nhất Amlodipin 5mg.

Đại diện cho nhiều trường hợp đang chật vật vì thiếu thuốc là bà Huỳnh Thị Nguyệt (64 tuổi). Trước đây, bà được điều trị tăng huyết áp bằng Losartan kết hợp Amlodipin, đồng thời điều trị đái tháo đường bằng Gliclazid và Metformin trong các đơn thuốc kéo dài từ tháng 10.2025 đến tháng 1.2026.

Thế nhưng, từ ngày 13.2.2026, đơn thuốc của bà không còn hai loại thuốc quan trọng là Losartan và Metformin.

Một trường hợp khác là bà Huỳnh Lệ Liễu (59 tuổi), người liên tục bị thay đổi thuốc điều trị tăng huyết áp từ tháng 10.2025 đến tháng 1.2026. Cụ thể, tháng 10.2025 bà dùng Irbesartan 150mg; tháng 11.2025 đổi sang Imidapril 5mg; tháng 12.2025 chuyển sang Valsartan 80mg; tháng 1.2026 đổi sang Losartan 50mg kết hợp Amlodipin 5mg; và đến tháng 2.2026 chỉ còn Amlodipin 5mg.

Song song đó, bà cũng điều trị đái tháo đường bằng Gliclazid và Metformin từ tháng 10.2025 đến tháng 1.2026, nhưng kể từ ngày 13.2.2026, Metformin không còn trong đơn thuốc.

Thực trạng này khiến quá trình điều trị của bệnh nhân bị gián đoạn nghiêm trọng. Nhiều người buộc phải thay đổi thuốc liên tục hoặc tự bỏ tiền mua thuốc bên ngoài, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kiểm soát bệnh cũng như quyền lợi chính đáng của người tham gia BHYT.

Lãnh đạo trạm giải trình gì trước bức xúc của dân?

Trước phản ánh gay gắt của người dân, ông Trần Đình Thu, Giám đốc Trạm Y tế xã Bình Khánh, đã có văn bản giải trình.

Theo nội dung văn bản, trạm thừa nhận hết thuốc Losartan điều trị huyết áp nhưng cho rằng vẫn còn nhiều thuốc khác có thể thay thế. Tuy nhiên, trạm không đưa ra số liệu cụ thể để chứng minh nguồn cung thay thế, trong khi thực tế bệnh nhân không được cấp phát các thuốc thay thế như đã nêu.

Đối với tình trạng thiếu Metformin, trạm cũng thừa nhận việc thiếu thuốc nhưng cho rằng đây chỉ là tình trạng cục bộ và hiện đã được khắc phục. Tuy nhiên, lãnh đạo trạm không làm rõ đã khắc phục bằng cách nào, cũng không cam kết đảm bảo sẽ không tái diễn tình trạng thiếu thuốc trong thời gian tới.

Về phản ánh việc thay đổi thuốc tăng huyết áp liên tục và không đảm bảo chuyên môn, trạm bác bỏ và cho rằng thông tin này không có cơ sở. Theo giải trình, sau khi họp các y bác sĩ và dược sĩ, trạm đưa ra hai nguyên nhân: Thứ nhất, việc điều chỉnh thuốc là nhằm đảm bảo đáp ứng điều trị theo chuyên môn. Thứ hai, do phải thay thế thuốc cùng nhóm, cùng hoạt chất khi thuốc cũ hết hàng.

Dù vậy, những lý giải này vẫn chưa đủ sức thuyết phục đối với các bệnh nhân – những người đang trực tiếp chịu ảnh hưởng.

Bóng dáng cán bộ từng vướng nhiều lùm xùm

Sự việc càng gây chú ý khi nhìn lại bối cảnh trước đây. Khi Trạm Y tế còn trực thuộc Trung tâm Y tế, chưa từng ghi nhận tình trạng thiếu thuốc tương tự. Danh mục thuốc trước năm 2025 được đánh giá khá đầy đủ, công tác cung ứng duy trì ổn định. Tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng chỉ xuất hiện trong thời gian gần đây.

Tâm điểm dư luận hiện hướng về ông Đoàn Lãm – người đang phụ trách Khoa Dược – Trang thiết bị y tế – Cận lâm sàng tại trạm. Trước đó, ông Lãm từng giữ chức Phó khoa Dược – Trang thiết bị – Vật tư y tế của Trung tâm Y tế khu vực Cần Giờ và từng vướng nhiều đơn tố cáo liên quan sai phạm trong quá trình công tác.

Theo hồ sơ, ông Lãm có bằng kỹ sư y sinh nhưng từng được bổ nhiệm làm Phó khoa Dược – Trang thiết bị – Vật tư y tế. Sau đó, ông được cử đi học thạc sĩ quản lý bệnh viện nhưng bỏ dở giữa chừng mà không bị xử lý kỷ luật. Ông cũng từng vướng vi phạm liên quan kê khai tài sản cá nhân.

Dù có nhiều lùm xùm trong quá khứ, sau khi Trung tâm Y tế giải thể, ông Đoàn Lãm vẫn được phân công phụ trách Khoa Dược – Trang thiết bị y tế – Cận lâm sàng tại cơ sở mới.

Từ chuỗi sự việc này, dư luận đặt câu hỏi: liệu hạn chế về chuyên môn và năng lực quản lý có phải là nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu thuốc nghiêm trọng tại Trạm Y tế xã Bình Khánh, đặc biệt đối với thuốc điều trị bệnh mạn tính không lây?

Sinh mệnh và sức khỏe người dân không thể là những con số báo cáo qua loa, càng không thể trở thành phép thử cho những lần “đổi thuốc” bất đắc dĩ do cạn kiệt nguồn cung.

Câu chuyện thiếu thuốc tại Trạm Y tế xã Bình Khánh không chỉ đơn thuần là vấn đề vật tư y tế, mà còn là hồi chuông cảnh báo về công tác tổ chức, quản lý cán bộ và trách nhiệm giải trình trong hệ thống y tế tuyến cơ sở.

Hồ Quang