Canh bạc AI hàng tỉ USD của Big Tech ở Trung Đông bị thử thách vì xung đột Mỹ - Israel với Iran
Cuộc chiến trên không mở rộng giữa Mỹ và Israel nhắm vào Iran đã làm dấy lên sự bất ổn mới tại một khu vực đã thu hút hàng tỉ USD cam kết đầu tư.
Các nước Trung Đông đang đầu tư mạnh vào AI (trí tuệ nhân tạo), hợp tác sản xuất chip và điện toán đám mây như một phần trong kế hoạch chuyển đổi quy mô lớn nhằm thu hút vốn nước ngoài và xây dựng hệ sinh thái công nghệ nội địa.
Dưới đây là kế hoạch đầu tư của các gã khổng lồ công nghệ Mỹ (Big Tech) tại khu vực Trung Đông:
Microsoft
Microsoft cho biết sẽ đầu tư 15,2 tỉ USD vào UAE trong giai đoạn 2023-2029, được thúc đẩy bởi mối quan hệ hợp tác AI ngày càng mở rộng với G42.
G42 là công ty AI và điện toán đám mây có trụ sở tại Abu Dhabi, thủ đô UAE. Đây được xem là công ty AI quan trọng nhất của UAE và đóng vai trò trung tâm trong tham vọng đưa quốc gia này trở thành cường quốc AI toàn cầu.
Microsoft tiết lộ đã chi 7,3 tỉ USD, gồm khoản đầu tư 1,5 tỉ USD vào G42 và hơn 4,6 tỉ USD cho năng lực trung tâm dữ liệu AI cùng đám mây.
Hồi tháng 11.2025, Microsoft thông báo dự kiến chi hơn 7,9 tỉ USD tại UAE từ năm 2026 đến 2029, như một phần của kế hoạch đầu tư tổng cộng 15,2 tỉ USD, đồng thời sẽ sử dụng chip Nvidia cho các trung tâm dữ liệu tại đây.
Amazon
Amazon Web Services cho biết sẽ đầu tư hơn 5,3 tỉ USD để xây dựng một khu vực trung tâm dữ liệu mới tại Ả Rập Saudi vào năm 2026, nhằm củng cố tham vọng của quốc gia này trở thành trung tâm công nghệ khu vực trước World Expo 2030.
World Expo 2030 là triển lãm thế giới sẽ được tổ chức tại Riyadh, thủ đô của Ả Rập Saudi, từ ngày 1.10.2030 đến 31.3.2031. Đây là một trong những sự kiện toàn cầu lớn nhất, nơi các quốc gia giới thiệu các thành tựu về công nghệ, khoa học, văn hóa, kiến trúc và các ý tưởng cho tương lai.
Đơn vị thuộc Amazon thông báo khoản đầu tư này gồm cả các chương trình đào tạo nhân lực đám mây địa phương, sẽ giúp doanh nghiệp và nhà phát triển Ả Rập Saudi tiếp cận đầy đủ các dịch vụ đám mây và AI của hãng.
Amazon Web Services hiện là nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây lớn nhất thế giới xét theo thị phần toàn cầu, tiếp theo là Microsoft Azure và Google Cloud.
Google Cloud và Quỹ Đầu tư Công Ả Rập Saudi (PIF) đã công bố kế hoạch đầu tư chung trị giá khoảng 10 tỉ USD để xây dựng và vận hành một trung tâm AI toàn cầu tại quốc gia này. Dự án được triển khai thông qua công ty AI địa phương Humain và đặt tại khu vực Dammam, thuộc tỉnh Đông, nơi đang nổi lên như trung tâm hạ tầng đám mây và dữ liệu lớn của Trung Đông.
Google Cloud sẽ mang đến cho trung tâm AI này các công nghệ cốt lõi như nền tảng Vertex AI, chip AI chuyên dụng là TPU, các công cụ phát triển AI tạo sinh, nhằm giúp khách hàng xây dựng, huấn luyện và triển khai mô hình quy mô lớn.
Một mục tiêu quan trọng của dự án là phát triển các mô hình AI hỗ trợ tiếng Ả Rập và ứng dụng phù hợp với nhu cầu khu vực, đồng thời mở rộng hệ sinh thái AI nội địa. Sự hợp tác này cũng bao gồm cả các chương trình đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học và hỗ trợ startup, nhằm giúp Ả Rập Saudi xây dựng lực lượng lao động công nghệ cao và giảm phụ thuộc vào dầu mỏ. Theo ước tính, trung tâm AI này có thể đóng góp hàng chục tỉ USD cho nền kinh tế Ả Rập Saudi và tạo ra hàng nghìn việc làm trong lĩnh vực công nghệ cao trong những năm tới.
Được PIF thành lập năm 2025, Humain đang xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô gigawatt, sử dụng hàng trăm nghìn GPU (bộ xử lý đồ họa) tiên tiến từ Nvidia và hợp tác với nhiều hãng công nghệ Mỹ như Google, Microsoft, AMD.
Khoản đầu tư 10 tỉ USD của Google Cloud và PIF được xem là một trong những dự án AI lớn nhất bên ngoài Mỹ và Trung Quốc, phản ánh xu hướng các tập đoàn công nghệ Mỹ mở rộng hạ tầng AI sang Trung Đông, nơi có lợi thế về vốn, năng lượng rẻ và nhu cầu xây dựng chủ quyền công nghệ trong kỷ nguyên AI.
Oracle
Oracle cho biết sẽ đầu tư 1,5 tỉ USD để mở rộng hạ tầng đám mây tại Ả Rập Saudi, gồm một khu vực đám mây công cộng mới tại thủ đô Riyadh và tăng công suất tại cơ sở hiện có ở thành phố Jeddah, theo thỏa thuận với Bộ Truyền thông và Công nghệ Thông tin nước này.
Ngoài ra, cuối năm 2025, Oracle và Nvidia thông báo đang tăng cường hợp tác nhằm hỗ trợ các dự án AI chủ quyền, gồm cả làm việc với Cơ quan Hỗ trợ Chính phủ Abu Dhabi để xây dựng các hệ thống chính phủ an toàn, lấy AI làm trung tâm.
Amazon Web Services báo cáo sự cố sau khi trung tâm dữ liệu tại UAE bị tấn công
Amazon Web Services đã gặp sự cố về điện và kết nối hôm 2.3 sau khi các “vật thể” chưa xác định tấn công trung tâm dữ liệu của hãng tại UAE.
Theo trang trạng thái Amazon Web Services, các vật thể này đã gây ra một vụ cháy hôm 1.3, buộc nhà chức trách phải cắt điện với hai cụm trung tâm dữ liệu của Amazon tại UAE. Việc khôi phục dự kiến sẽ mất thêm nhiều giờ nữa. Trang này cũng cho biết sự cố điện cục bộ đã ảnh hưởng đến các dịch vụ Amazon Web Services tại cả UAE và quốc gia láng giềng Bahrain.
Sự cố làm gián đoạn khoảng 12 dịch vụ đám mây cốt lõi và công ty khuyến nghị khách hàng sao lưu dữ liệu quan trọng cũng như chuyển hoạt động sang các máy chủ Amazon Web Services tại những khu vực không bị ảnh hưởng.
Ngân hàng Thương mại Abu Dhabi (UAE) cho biết các nền tảng và ứng dụng di động của họ không thể hoạt động do sự gián đoạn CNTT trên toàn khu vực, dù không trực tiếp liên hệ sự cố này với trung tâm dữ liệu của Amazon Web Services.
Dù Amazon không nêu rõ các vật thể là gì, sự cố xảy ra đúng vào ngày Iran phóng hàng loạt máy bay không người lái (drone) và tên lửa vào các quốc gia vùng Vịnh để đáp trả những cuộc tấn công của Mỹ - Israel khiến Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng.
Nếu được xác nhận là cuộc tấn công, đây sẽ là lần đầu tiên trung tâm dữ liệu của một tập đoàn công nghệ lớn Mỹ bị vô hiệu hóa do hành động quân sự. Điều này cũng có thể làm dấy lên những câu hỏi về tốc độ mở rộng của các hãng công nghệ lớn tại khu vực Trung Đông.
Các tập đoàn công nghệ Mỹ đã định vị UAE như một trung tâm khu vực cho năng lực tính toán AI, vốn cần thiết để vận hành các dịch vụ như ChatGPT.
"Trong các cuộc xung đột trước đây, Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này đã nhắm mục tiêu vào các đường ống dẫn dầu, nhà máy lọc dầu và mỏ dầu ở những quốc gia vùng Vịnh. Trong kỷ nguyên điện toán, các tác nhân này cũng có thể nhắm mục tiêu vào các trung tâm dữ liệu, cơ sở hạ tầng năng lượng hỗ trợ điện toán và các điểm nghẽn cáp quang", Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho biết tuần trước.
CSIS là tổ chức nghiên cứu chính sách độc lập, phi lợi nhuận có trụ sở tại Washington (Mỹ), chuyên phân tích các vấn đề về an ninh, địa chính trị, công nghệ, kinh tế và chiến lược toàn cầu.