Kheibar Shekan - tên lửa Iran nhắm vào văn phòng thủ tướng Israel

Điểm đáng chú ý nhất trong tuyên bố của Vệ binh Hồi giáo Iran chính là việc họ đã sử dụng dòng tên lửa đạn đạo Kheibar Shekan để thực hiện đòn đánh bất ngờ này. Vậy Kheibar Shekan sở hữu những đặc tính kỹ thuật và sức mạnh đáng gờm nào mà lại được Tehran tin tưởng giao phó nhiệm vụ tấn công trực diện vào những mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt bậc nhất tại Tel Aviv?

Chân dung "Kẻ phá thành" Kheibar Shekan

Tên lửa Kheibar Shekan, mang ý nghĩa "Kẻ phá thành" hoặc "Kẻ hủy diệt Pháo đài", là một trong những thành tựu công nghệ quốc phòng đáng tự hào nhất của Lực lượng Không gian Vũ trụ thuộc IRGC. Đây là dòng tên lửa đạn đạo tầm trung (MRBM) sử dụng nhiên liệu rắn, được chính thức trình làng vào tháng 2 năm 2022. Sự ra đời của nó đánh dấu một bước tiến quan trọng trong chiến lược hiện đại hóa năng lực tấn công tầm xa của Iran.

Giới chức quân sự Tehran tự hào xếp Kheibar Shekan vào thế hệ tên lửa thứ ba trong kho vũ khí chiến lược của IRGC. Thiết kế của nó phản ánh một sự chuyển dịch tư duy chiến thuật rõ rệt: từ bỏ các bệ phóng khổng lồ sử dụng nhiên liệu lỏng chậm chạp để hướng tới những vũ khí nhẹ hơn, cơ động hơn, có khả năng triển khai chớp nhoáng và đặc biệt là gây ra vô vàn khó khăn cho các mạng lưới phòng không đa tầng của đối phương.

Theo các nguồn tin từ truyền thông nhà nước Iran, kiệt tác quân sự này được thai nghén và phát triển hoàn toàn bởi đội ngũ "các nhà khoa học thuộc Không quân IRGC". Lễ ra mắt công chúng năm 2022 được chủ trì bởi Tướng Mohammad Bagheri, Tổng Tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Iran lúc bấy giờ (người sau này đã thiệt mạng trong cuộc chiến 12 ngày do Israel phát động vào năm ngoái).

Tại thời điểm ra mắt, Kheibar Shekan được ca ngợi như một cột mốc lịch sử trong chương trình phát triển tên lửa của quốc gia này. Với tầm bắn ấn tượng, nó được định vị là một hệ thống vũ khí chiến lược có khả năng vươn tới mọi ngóc ngách trên lãnh thổ Israel cũng như đe dọa trực tiếp các căn cứ quân sự của Mỹ tại Tây Á ngay từ các bệ phóng nằm sâu trong nội địa Iran. Không những vậy, sự linh hoạt của Kheibar Shekan còn được thể hiện qua khả năng phóng từ nhiều loại nền tảng khác nhau, bao gồm cả các phương tiện dân sự được hoán cải ngụy trang.

Về mặt thông số kỹ thuật, Kheibar Shekan sở hữu tầm bắn lên tới xấp xỉ 1.450 km. Sức mạnh của nó nằm ở động cơ nhiên liệu rắn một giai đoạn mang tên "Arond". Việc ứng dụng công nghệ nhiên liệu rắn mang ý nghĩa sống còn trên chiến trường hiện đại, bởi nó loại bỏ hoàn toàn các quy trình nạp nhiên liệu lỏng độc hại và tốn thời gian trước khi phóng. Nhờ đó, tên lửa có thể được lưu trữ trong trạng thái luôn sẵn sàng chiến đấu và kích hoạt khai hỏa chỉ trong vòng chưa đầy 15 phút từ các bệ phóng di động.

Kheibar Shekan thường mang theo một đầu đạn nổ mạnh có trọng lượng từ 550 đến 600 kg. Tuy nhiên, các báo cáo tình báo cập nhật từ năm 2025 cho thấy các biến thể mới nhất đã được nâng cấp để mang theo bom chùm và thiết kế đa đầu đạn phân hướng, qua đó mở rộng đáng kể các tùy chọn tấn công chiến thuật. Về kích thước, tên lửa có chiều dài khoảng 11,4 mét, đường kính thân 76 cm và tổng trọng lượng phóng ước tính chỉ khoảng 6,3 tấn. Việc ép cân thành công này mang lại tính cơ động vượt trội, giúp nó dễ dàng di chuyển và lẩn trốn sự truy tìm của đối phương.

Về tốc độ, trong giai đoạn bay giữa không trung (ngoài bầu khí quyển), tên lửa có thể đạt tới vận tốc kinh hoàng vượt mức Mach 15 (khoảng 19.500 km/h). Khi bước vào giai đoạn lao xuống mục tiêu, tốc độ duy trì ở mức Mach 8 đến Mach 10 và chạm nổ với vận tốc Mach 2 đến Mach 3.

Cuộc đấu trí với hệ thống phòng không Israel

Khả năng sống sót và vượt qua lưới lửa phòng không của Kheibar Shekan chính là điểm làm nên sự khác biệt của nó. Đặc tính cốt lõi của dòng tên lửa này nằm ở kiến trúc dẫn đường và khả năng cơ động quỹ đạo. Tên lửa được trang bị một phương tiện hồi quyển cơ động (MaRV) với các vây khí động học tinh xảo gắn trên phần đầu đạn. Thiết kế này cho phép nó tự động điều chỉnh hướng bay ngay cả khi đã lao trở lại bầu khí quyển. Cùng với sự hỗ trợ từ hệ thống định vị vệ tinh, Kheibar Shekan đạt được độ chính xác gần như tuyệt đối.

Khác biệt hoàn toàn với quỹ đạo parabol dễ đoán của các loại tên lửa đạn đạo truyền thống, Kheibar Shekan được lập trình để thực hiện những pha bẻ lái lắt léo trong giai đoạn cuối của hành trình. Năng lực tác chiến này được sinh ra nhằm mục đích đánh lừa và vô hiệu hóa các hệ thống đánh chặn hoạt động dựa trên thuật toán dự đoán đường bay. Truyền thông Iran nhiều lần tự hào tuyên bố đây chính là thứ vũ khí khắc tinh của các lá chắn phòng không tối tân như Arrow-3, David’s Sling hay Patriot (PAC-3).

Để tối ưu hóa sức mạnh, cấu trúc của tên lửa được chế tạo từ các vật liệu composite sợi carbon siêu nhẹ và siêu bền. Việc ứng dụng loại vật liệu này không chỉ giúp giảm trọng lượng tổng thể mà còn gia tăng đáng kể độ cứng cáp của cấu trúc, từ đó cải thiện tỷ lệ giữa tải trọng mang vác và tầm bay. Thiết kế khí động học trơn tru của đầu đạn cùng việc loại bỏ các bề mặt ổn định kích thước lớn bên ngoài được xem là những giải pháp kỹ thuật nhằm thu nhỏ diện tích phản xạ radar. Thay vì sử dụng các cánh lái cồng kềnh, tên lửa dựa vào hệ thống điều chỉnh lực đẩy đa hướng bên trong và các vây nhỏ gắn trực tiếp trên đầu đạn để hiệu chỉnh đường bay, giúp nó trở nên vô hình hơn trước con mắt radar của đối phương.

Lịch sử thực chiến của Kheibar Shekan cũng khá ấn tượng. Lần đầu tiên nó tham gia thực chiến là vào tháng 1.2024, tấn công các mục tiêu tại Idlib, Syria từ khoảng cách hơn 1.200 km. Sau đó, nó tiếp tục góp mặt trong hai chiến dịch phô diễn sức mạnh quy mô lớn mang tên "Lời hứa chân thực 1" và "Lời hứa chân thực 2" vào tháng 4 và tháng 10 năm 2024, nhắm thẳng vào các căn cứ không quân chiến lược của Israel.

Đánh giá sau các đợt tấn công này cho thấy Kheibar Shekan có tỷ lệ chọc thủng lưới phòng không cao hơn hẳn so với các loại tên lửa thế hệ cũ. Tới tháng 6 năm 2025, Iran tiếp tục tung ra phiên bản nâng cấp Kheibar Shekan 2 với lớp khiên cách nhiệt tiên tiến và thiết kế đa đầu đạn để đối phó với hệ thống phòng thủ laser "Iron Beam" mới nổi của Israel.

Thông điệp lịch sử đằng sau tên gọi

Cái tên "Kheibar Shekan" không chỉ là một danh xưng quân sự mà nó còn chứa đựng những hàm ý sâu xa về lịch sử và tôn giáo. Ý nghĩa "Kẻ phá vỡ Khaybar" gợi nhắc trực tiếp đến Trận Khaybar diễn ra vào năm 628 sau Công nguyên. Đây là một cuộc xung đột nổi tiếng giữa lực lượng Hồi giáo sơ khai và cộng đồng người Do Thái định cư tại khu vực nay thuộc lãnh thổ Saudi Arabia.

Đối với một quốc gia có đa số người dân theo dòng Shia như Iran, sự kiện này mang một sức nặng tôn giáo to lớn bởi vai trò lịch sử của Imam Ali ibn Abi Talib - người được suy tôn là nhà lãnh đạo kế vị đầu tiên của Đấng tiên tri Muhammad. Việc sử dụng tên gọi này là một cách thức tinh vi để Tehran lồng ghép những thông điệp mang tính hệ tư tưởng vào cuộc đối đầu hiện tại với Israel, bất chấp việc trận chiến nguyên bản đã trôi qua hơn 14 thế kỷ.

Hơn thế nữa, hình ảnh về sự thất bại và cuộc di tản của cộng đồng Do Thái khỏi Bán đảo Ả Rập sau trận chiến năm xưa được sử dụng như một biểu tượng mạnh mẽ, ngầm khẳng định lại mục tiêu tối thượng mà Tehran luôn tuyên bố: xóa sổ Nhà nước Israel hiện đại khỏi bản đồ thế giới.

Bên cạnh đó, cần phân biệt rõ ràng giữa Kheibar Shekan và dòng tên lửa Khorramshahr/Kheibar để tránh những nhầm lẫn không đáng có. Dù chia sẻ chung một phần tên gọi, đây là hai hệ thống hoàn toàn khác biệt về cả triết lý thiết kế lẫn vai trò chiến thuật. Trong khi Khorramshahr (hay còn gọi là Kheibar) là những gã khổng lồ nặng tới 20 tấn sử dụng nhiên liệu lỏng, chuyên dùng cho các đòn tấn công mang tính hủy diệt diện rộng, thì Kheibar Shekan lại là một sát thủ gọn nhẹ, linh hoạt, đề cao tính cơ động và tốc độ triển khai chớp nhoáng.

Tên gọi "Khorramshahr" được lấy cảm hứng từ một thành phố của Iran từng là điểm nóng đẫm máu trong cuộc chiến tranh Iran - Iraq năm 1982, mang theo tinh thần tử thủ và kháng chiến kiên cường của dân tộc. Mỗi dòng tên lửa mang một cái tên, một sứ mệnh và một câu chuyện riêng, nhưng tựu trung lại, chúng đều đang góp phần tạo nên một kho vũ khí đáng sợ.

Bùi Tú