Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031:Chuẩn bị nhân sự then chốt: Chất lượng vượt trội, cơ cấu hài hòa

Nhân sự đại biểu Quốc hội khóa XVI: Chất lượng vượt trội và cơ cấu hài hòa

Đứng trước ngưỡng cửa của một nhiệm kỳ mới với nhiều kỳ vọng về sự đột phá phát triển, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và chuẩn bị nhân sự đã được thực hiện với tinh thần "chủ động, bài bản, đúng quy trình" để chọn ra những bông hoa ưu tú nhất trong vườn hoa đại đoàn kết toàn dân.

Nhìn vào dòng chảy lịch sử và bối cảnh phát triển của đất nước năm 2026, cuộc bầu cử lần này mang ý nghĩa sống còn. Đây là thời điểm tiếp tục cụ thể hóa các mục tiêu chiến lược của Đảng, đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với vị thế và tiềm lực chưa từng có.

Báo cáo chuyên đề tại Hội nghị Giao ban báo chí ngày 3.3 đã khẳng định: "Đây là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân". Sự đặc biệt này nằm ở chỗ, những đại biểu được bầu chọn sẽ là những người trực tiếp quyết định các chính sách vĩ mô, giám sát tối cao và thực thi quyền lực nhân dân trong suốt 5 năm tới – giai đoạn bản lề để hoàn thành các mục tiêu hướng tới năm 2030.

Để đảm bảo thành công, công tác chuẩn bị đã được khởi động từ rất sớm. Không phải ngẫu nhiên mà Hội đồng bầu cử quốc gia nhấn mạnh tinh thần "khẩn trương, đồng bộ và bám sát quy định của pháp luật". Mỗi bước đi, từ việc ban hành văn bản đến việc hiệp thương nhân sự, đều là một mắt xích quan trọng trong bộ máy dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Một trong những điểm sáng nhất trong công tác chuẩn bị chính là sự hoàn thiện về mặt thể chế và hướng dẫn nghiệp vụ. Tính đến đầu tháng 3.2026, ở cấp Trung ương, các cơ quan đã ban hành đầy đủ 27/27 văn bản, tài liệu theo đúng yêu cầu đề ra.

Đặc biệt, vai trò lãnh đạo tuyệt đối và trực tiếp của Đảng được thể hiện rõ nét qua: Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 16.5.2025 của Bộ Chính trị.Đây là văn bản nền tảng, định hướng toàn bộ tư tưởng và hành động cho cuộc bầu cử và Kết luận số 03 ngày 23.2.2026 của Bộ Chính trị và Ban Bí thư. Bản kết luận này ra đời ngay trước giai đoạn cao điểm, nhằm kịp thời tháo gỡ những nút thắt và tiếp tục siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong công tác bầu cử.

Sự chỉ đạo này không chỉ dừng lại ở các nghị quyết khô khan mà còn lan tỏa xuống tận cơ sở. Hội đồng bầu cử quốc gia đã ban hành 14 nghị quyết và đặc biệt là 34 văn bản giải đáp nghiệp vụ. Việc có tới 34 văn bản giải đáp cho thấy tinh thần cầu thị, lắng nghe từ thực tế địa phương. Những vướng mắc về hồ sơ, về cách thức giới thiệu người ứng cử hay các vấn đề phát sinh sau khi sắp xếp đơn vị hành chính đều được tháo gỡ kịp thời. Điều này giúp cho "guồng quay" bầu cử từ Trung ương đến địa phương vận hành trơn tru, không có độ trễ.

Nhân sự là "cái gốc" của mọi công việc. Danh sách 864 ứng cử viên chính thức cho 182 đơn vị bầu cử đã được công bố tại Nghị quyết 151 cho thấy một bức tranh nhân sự đa diện, trí tuệ và tràn đầy sức trẻ.

Số liệu thống kê về trình độ chuyên môn của các ứng viên khóa XVI thực sự ấn tượng: 68,63% ứng viên có trình độ Trên Đại học (593 người), 30,21% ứng viên có trình độ Đại học, chỉ có 1,16% là dưới đại học (thường là các đại diện tiêu biểu cho khối sản xuất trực tiếp hoặc nghệ nhân).

Tỷ lệ gần 70% ứng viên có trình độ sau đại học cho thấy Quốc hội khóa XVI sẽ là một Quốc hội của trí tuệ, nơi hội tụ những chuyên gia, nhà khoa học và các nhà quản lý thực tiễn dày dặn kinh nghiệm. Đây là cơ sở vững chắc để nâng cao chất lượng lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Tỷ lệ phụ nữ ứng cử đạt con số kỷ lục 45,37% (392 người). Đây không chỉ là con số đáp ứng tiêu chí định hướng mà còn phản ánh sự lớn mạnh của đội ngũ cán bộ nữ trong hệ thống chính trị Việt Nam. Phụ nữ ngày càng khẳng định được vai trò quan trọng trong việc lắng nghe và giải quyết các vấn đề về an sinh xã hội, gia đình và trẻ em.

Cùng với đó, cơ cấu người dân tộc thiểu số chiếm 21,76% và người trẻ tuổi (dưới 40 tuổi) chiếm 21,64%. Sự hài hòa giữa "trải nghiệm" của 236 đại biểu tái cử (27,31%) và "sức trẻ" của những gương mặt mới sẽ tạo ra một dòng chảy năng lượng liên tục, đảm bảo tính kế thừa và đổi mới trong hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Nhân sự HĐND các cấp: Sát dân, gần dân và tinh gọn

Bên cạnh Quốc hội, nhân sự HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 cũng được chuẩn bị hết sức kỹ lưỡng. Đây là cấp chính quyền gần dân nhất, trực tiếp thực hiện các nghị quyết vào cuộc sống.

Tại cấp tỉnh: Với 4.223 ứng viên để bầu chọn 2.554 đại biểu, tỷ lệ cạnh tranh là 1,65 người/1 chỗ. Trình độ trên đại học ở cấp này cũng rất cao, đạt 57,91%.

Tại cấp xã: Đội ngũ ứng cử viên lên tới 121.242 người. Điểm đáng lưu ý là trình độ đại học ở cấp xã đã chiếm tới 63%, một sự thay đổi ngoạn mục so với các nhiệm kỳ trước. Điều này minh chứng cho chiến lược trẻ hóa và chuẩn hóa cán bộ cơ sở của Đảng và Nhà nước đã mang lại "quả ngọt".

Việc số lượng người tự ứng cử tuy chiếm tỷ lệ nhỏ (0,46% ở cấp Quốc hội và 0,05% ở cấp xã) nhưng vẫn cho thấy không khí dân chủ, cởi mở, nơi mọi công dân đủ tiêu chuẩn đều có quyền đóng góp sức mình cho đất nước.

Thành công của danh sách nhân sự nêu trên chính là nhờ quy trình hiệp thương 3 bước chặt chẽ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp. Báo cáo đã nhấn mạnh việc tổ chức thành công các Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất, thứ hai và thứ ba.

Đây không đơn thuần là việc chọn người, mà là quá trình "so bó đũa, chọn cột cờ". Thông qua sự giám sát của nhân dân tại nơi cư trú và nơi công tác, những ứng viên không đủ uy tín, có biểu hiện suy thoái hoặc không gương mẫu đã được sàng lọc một cách công tâm.

Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo chủ chốt đã trực tiếp chỉ đạo: Thông tin tuyên truyền phải làm rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của cuộc bầu cử; khẳng định đây là quyền và trách nhiệm chính trị thiêng liêng của mỗi công dân. Sự chỉ đạo sát sao này đã giúp cho công tác nhân sự không chỉ đúng về "số lượng" mà còn mạnh về "chất lượng".

Dù kết quả đạt được là rất khả quan, nhưng báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra những "điểm nghẽn" như phần mềm ứng dụng trong công tác bầu cử lần đầu triển khai quy mô lớn vẫn còn một số lỗi hệ thống cần cập nhật, tại một số khu công nghiệp, công nhân làm việc theo ca kíp nên việc tiếp cận thông tin bầu cử đôi khi còn bị hạn chế…

Tuy nhiên, với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, Hội đồng bầu cử quốc gia đã có những phương án điều chỉnh để đảm bảo mọi khâu, từ tuyên truyền đến hậu cần, đều đạt chất lượng tốt nhất.

Nhìn lại chặng đường chuẩn bị từ năm 2025 đến tháng 3.2026, có thể khẳng định công tác lãnh đạo và nhân sự cho cuộc bầu cử khóa XVI đã đi đúng hướng, bài bản và đúng pháp luật. Sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân đã tạo nên một nền tảng vững chắc.

Tuyết Nhung