Liệu tên lửa của Iran có làm cạn kho tên lửa đánh chặn của Mỹ?

Quân đội Mỹ cho biết đã bắn hạ hàng trăm tên lửa đạn đạo của Iran trong những ngày vừa qua, bảo vệ thành công nhiều mục tiêu trọng yếu tại khu vực Trung Đông. Dù minh chứng được sức mạnh vượt trội của hệ thống phòng thủ, tần suất đánh chặn dày đặc này đang đặt ra một câu hỏi hóc búa cho Lầu Năm Góc về khả năng duy trì kho dự trữ đạn phòng không.

Trong hoàn cảnh cuộc xung đột được dự báo có thể kéo dài nhiều tuần hoặc lâu hơn, sự chênh lệch giữa kho tên lửa khổng lồ của Tehran và số lượng đạn đánh chặn đắt đỏ, khó thay thế của Washington đang tạo ra một bài toán chiến lược phức tạp. Quá trình tiêu hao nguồn lực quân sự tại Trung Đông đang đe dọa trực tiếp đến năng lực sẵn sàng chiến đấu của nước Mỹ trên các mặt trận địa chính trị toàn cầu khác.

Cuộc chạy đua giữa năng lực đánh chặn và kho vũ khí của Tehran

Cuộc không kích quy mô lớn do liên minh Mỹ và Israel phát động vào cuối tuần qua đã vấp phải sự đáp trả quyết liệt từ phía Cộng hòa Hồi giáo Iran. Hàng trăm tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái đã được Tehran phóng đi, nhắm thẳng vào các quốc gia Trung Đông đang là nơi đồn trú của các lực lượng và căn cứ quân sự Mỹ. Tướng Dan Caine, quan chức quân sự cấp cao của Mỹ xác nhận kể từ khi xung đột bùng nổ, hệ thống phòng thủ của nước này đã đánh chặn thành công hàng trăm tên lửa đạn đạo nhằm bảo vệ lực lượng Mỹ, các đối tác đồng minh và duy trì sự ổn định của toàn khu vực.

Những pha đánh chặn này được đánh giá là một thành tựu chiến thuật xuất sắc khi ngăn chặn hoàn toàn các đầu đạn chạm tới mục tiêu. Tuy nhiên, cái giá phải trả cho sự an toàn này là sự sụt giảm nghiêm trọng của các loại đạn đánh chặn công nghệ cao, vốn vô cùng đắt đỏ và luôn trong tình trạng khan hiếm nguồn cung.

Sự tiêu hao nhanh chóng dẫn đến một nguy cơ hiện hữu trên chiến trường và thu hút sự chú ý của giới phân tích quân sự. Chuyên gia Kelly Grieco, học giả cấp cao tại tổ chức tư vấn Stimson Center, đưa ra cảnh báo rằng nước Mỹ và các đối tác đồng minh hoàn toàn có thể rơi vào tình cảnh cạn kiệt đạn đánh chặn trước khi Iran cạn kiệt tên lửa tấn công, mặc dù điều này chưa hoàn toàn chắc chắn.

Mối lo ngại này có cơ sở vững chắc khi vào thời điểm đầu của cuộc xung đột, tình báo Israel ước tính Iran sở hữu tới 2.500 quả tên lửa đạn đạo các loại. Số lượng vũ khí khổng lồ này gần như chắc chắn vượt qua tổng số lượng đạn đánh chặn tên lửa đạn đạo mà cả Mỹ và Israel đang có trong tay cộng lại. Đối mặt với sự bất lợi về mặt số lượng, chiến lược phòng thủ thụ động là không đủ.

Quân đội Mỹ và Israel hiện đang phải ráo riết săn lùng các bệ phóng di động và các cơ sở lưu trữ vũ khí ngầm của đối phương. Trận chiến hiện tại đã biến thành một cuộc chạy đua khốc liệt về mặt thời gian giữa khả năng triển khai bệ phóng của Iran và các đòn không kích triệt hạ nguồn gốc các bệ phóng đó từ phía liên minh Mỹ và Israel.

Bên cạnh tên lửa đạn đạo, thiết bị bay không người lái cũng là một nhân tố gây áp lực lên hệ thống phòng không. Dù không đưa ra con số cụ thể về lượng phương tiện bị bắn hạ, Tướng Dan Caine khẳng định các hệ thống của Mỹ đã chứng minh được tính hiệu quả trong việc chống lại các nền tảng này bằng khả năng khóa và tiêu diệt mục tiêu một cách nhanh chóng.

Mặc dù đạn đánh chặn vẫn đang được sử dụng để bắn hạ các thiết bị bay không người lái, chuyên gia Grieco lưu ý rằng mức độ tiêu hao không thể sánh bằng việc đánh chặn tên lửa. Thực tế cho thấy, tình trạng thiếu hụt trầm trọng và cấp bách nhất hiện nay của quân đội Mỹ nằm ở kho đạn phân bổ cho các hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo.

Áp lực sản xuất, thời gian xung đột và những rủi ro địa chính trị

Thời gian kéo dài của cuộc xung đột là một biến số then chốt quyết định tổng số lượng đạn đánh chặn cần thiết để bảo vệ lực lượng, trong khi thời điểm kết thúc giao tranh vẫn còn là một dấu hỏi lớn. Các quan chức cấp cao của Mỹ, bao gồm cả Tổng thống Donald Trump, đã nhiều lần đề cập đến một cuộc chiến có thể kéo dài nhiều tuần. Dù vậy, trong một phát biểu vào thứ Hai, ông Trump tỏ ra tự tin khi cho biết tiến độ chiến dịch đang vượt xa các dự báo ban đầu về mặt thời gian.

Tổng thống Mỹ tiết lộ rằng kế hoạch ban đầu dự kiến chiến dịch sẽ diễn ra trong khoảng bốn đến năm tuần, nhưng lực lượng vũ trang nước này đã chuẩn bị sẵn sàng năng lực để duy trì hoạt động tác chiến lâu hơn thế rất nhiều. Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng đưa ra nhiều kịch bản khác nhau về khung thời gian của cuộc xung đột, cho thấy tính chất khó lường của chiến trường khi tiến độ có thể là 2 tuần, 4 tuần, 6 tuần, hoặc thậm chí linh hoạt thay đổi tùy thuộc vào tình hình thực tế.

Sự kéo dài của cuộc xung đột mang theo những hệ lụy vượt xa phạm vi của khu vực Trung Đông. Ông Joe Costa, giám đốc chương trình quốc phòng tại tổ chức Atlantic Council, đưa ra một góc nhìn chiến lược rộng hơn khi nhận định rằng một cuộc chiến dai dẳng với Iran có thể làm suy kiệt nghiêm trọng kho dự trữ đạn phòng không quan trọng của Mỹ. Sự hao hụt này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các ưu tiên toàn cầu khác của Washington, đặc biệt là trong chiến lược duy trì năng lực đối trọng với Trung Quốc.

Ông Costa nhấn mạnh rằng khả năng duy trì sức mạnh toàn cầu của Mỹ hiện phụ thuộc rất lớn vào mức độ hiệu quả của lực lượng nước này và Israel trong việc vô hiệu hóa năng lực phóng tên lửa và thiết bị bay không người lái của Iran ngay từ trong trứng nước. Nếu không thể triệt tiêu năng lực tấn công của đối phương, việc phòng thủ thụ động sẽ làm bào mòn nguồn lực quốc gia.

Vấn đề cốt lõi dẫn đến tình thế tiến thoái lưỡng nan này nằm ở giới hạn năng lực của nền công nghiệp quốc phòng. Chuyên gia Grieco khẳng định một thực tế khắc nghiệt rằng khi nói đến các loại đạn đánh chặn công nghệ cao, tốc độ sản xuất hiện tại hoàn toàn không thể theo kịp nhu cầu tiêu thụ trên chiến trường. Việc chế tạo những quả đạn này đòi hỏi chuỗi cung ứng phức tạp, các linh kiện điện tử đắt tiền và quy trình kiểm định khắt khe, khiến chúng không thể được sản xuất hàng loạt trong thời gian ngắn.

Tình trạng thiếu hụt này không chỉ là vấn đề riêng của mặt trận Trung Đông. Quân đội Mỹ đang phải chịu áp lực duy trì sự hiện diện và sức mạnh trên nhiều khu vực trọng yếu cùng lúc. Từ chiến trường châu Âu đang căng thẳng cho đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đầy biến động, mọi bộ tư lệnh tác chiến đều đang có nhu cầu cấp bách về việc bổ sung thêm các bệ phóng phòng thủ tên lửa cũng như đạn đánh chặn.

Thực tế chiến đấu tại vùng Vịnh đang buộc nước Mỹ phải tiêu thụ các loại vũ khí chiến lược này với tốc độ nhanh hơn rất nhiều so với khả năng các nhà máy có thể chế tạo và thay thế. Điều này buộc các nhà hoạch định chính sách quốc phòng phải đối mặt với một thực tế khó khăn trong việc cân đối nguồn lực để đảm bảo an ninh đồng bộ cho các điểm nóng địa chính trị trên toàn thế giới.

Bùi Tú