Gagaku và Nhã nhạc: Cuộc hội ngộ của di sản ngàn năm
Âm nhạc cung đình Việt Nam (Nhã nhạc) và Nhật Bản (Gagaku) đều là những di sản văn hóa phi vật thể quý giá, có lịch sử lâu đời và giữ vai trò biểu tượng trong đời sống chính trị, tinh thần của mỗi quốc gia.
Nhịp cầu văn hóa từ âm nhạc cung đình
Lễ hội Việt - Nhật tại TP.HCM từ lâu đã trở thành một trong những sự kiện giao lưu văn hóa thường niên lớn nhất cả nước. Trong lần tổ chức thứ 11 này, Ban Tổ chức đặt trọng tâm vào việc giới thiệu, phát triển và bảo tồn âm nhạc cung đình, qua đó khẳng định vai trò của nghệ thuật truyền thống trong việc thắt chặt tình hữu nghị giữa hai quốc gia.
Tại lễ hội, một hành trình âm nhạc đặc biệt mang tên "Gagaku và Nhã nhạc - Di sản đến tương lai" chính thức ra mắt công chúng. Đây không chỉ là một sự kiện trình diễn đơn thuần mà còn là không gian giao lưu văn hóa - âm nhạc dân tộc, nơi những giá trị cung đình xưa cũ được hồi sinh và kết nối trong dòng chảy hiện đại.
Gagaku: Hơi thở nghìn năm từ xứ sở Phù Tang
Âm nhạc cung đình Nhật Bản (Gagaku) có lịch sử hơn 1.000 năm, là sự kết hợp tinh tế giữa âm nhạc vũ đạo bản địa và các yếu tố du nhập từ lục địa. Được bảo trợ bởi Hoàng gia qua nhiều thế hệ, Gagaku bao gồm ba hình thức chính: Kangen (nhạc khí), Bugaku (âm nhạc kết hợp vũ đạo) và Kayō (ca xướng).
Năm 2009, Gagaku đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đến với lễ hội lần này, đoàn nghệ sĩ Gagaku Nhật Bản với những tên tuổi như Adachi Keika, Izaki Yoshiyuki, Kashiwagi Osamu... sẽ mang đến những tác phẩm kinh điển như Ichikotsucho netori, Konju và Karyobin.
Nhã nhạc Việt Nam: Biểu tượng của vương quyền và sự hưng thịnh
Sóng đôi cùng Gagaku là Nhã nhạc - nhạc cung đình Việt Nam, di sản được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại vào năm 2003. Chương trình năm nay tập trung giới thiệu Nhã nhạc cung đình thời Nguyễn (1802-1945), giai đoạn mà âm nhạc bác học này được sử dụng để "di dưỡng tinh thần" và khẳng định sự ổn định của triều đại.
Các nghệ sĩ ưu tú thuộc Khoa Âm nhạc Truyền thống - Nhạc viện TP.HCM như NSƯT Nguyễn Thị Hải Phượng, Trần Thiên Lâm, Phan Thị Huyền Trang... sẽ trình diễn những bài bản quy phạm như Thập thủ liên hườn và Phụng Vũ.
Di sản đến tương lai
Dù có sự khác biệt về ngôn ngữ âm nhạc, cả Gagaku và Nhã nhạc đều chia sẻ những giá trị chung về tính trang nghiêm, quy phạm chặt chẽ và mối liên hệ mật thiết với các nghi lễ quốc gia. Điểm đặc biệt nhất của đêm nhạc ngày 10.3 chính là sự kết hợp giữa hai nhóm nghệ sĩ Việt Nam và Nhật Bản trong tác phẩm Bato, hứa hẹn tạo nên một không gian nghệ thuật hòa quyện, xóa nhòa khoảng cách địa lý.
Theo thông tin từ Nhạc viện TP.HCM, hành trình âm nhạc di sản Việt Nhật sẽ diễn ra với 3 hoạt động chính, từ 7 - 10.3.2026. Trong đó lễ khai mạc bắt đầu lúc 9:30 ngày 7.3 tại Công viên 23/9; Giao lưu nhạc cụ truyền thống: 14:00 ngày 9.3 tại Phòng Hòa nhạc lớn, Nhạc viện TP.HCM. Cuối cùng, đêm hòa nhạc giao lưu Nhã nhạc Việt - Nhật diễn ra vào lúc 20 giờ ngày 10.3 tại Nhạc viện TP.HCM.