Tỷ giá USD có thể 'nổi sóng' nhưng đang trong tầm kiểm soát

Xung đột tại Trung Đông không tác động đến Việt Nam theo một đường thẳng, mà thông qua một cơ chế truyền dẫn phức tạp, tạo nên áp lực "gọng kìm" lên đồng Việt Nam (VND).

Trong mọi cuộc khủng hoảng địa chính trị, dòng vốn toàn cầu luôn có xu hướng rút về các tài sản trú ẩn an toàn. USD và vàng là hai cái tên hàng đầu.

Chỉ số DXY bứt phá: Khi xung đột nổ ra, nhu cầu nắm giữ USD tăng vọt, đẩy chỉ số USD Index (DXY) lên các mốc cao mới (có thời điểm chạm ngưỡng 99 - 100 điểm vào đầu tháng 3.2026).

Khi USD mạnh lên, VND tự nhiên chịu áp lực mất giá tương đối. Các nhà đầu tư khối ngoại có xu hướng bán ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam để chuyển vốn về các thị trường ít rủi ro hơn, gây căng thẳng cục bộ về cung - cầu ngoại tệ.

Trung Đông là "trái tim" dầu mỏ của thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển Hormuz hay các cơ sở lọc dầu đều đẩy giá dầu Brent vượt ngưỡng 90 - 100 USD/thùng.

Việt Nam, dù là quốc gia xuất khẩu dầu thô, nhưng lại nhập khẩu ròng các sản phẩm xăng dầu thành phẩm. Giá dầu tăng kéo theo chi phí vận chuyển, logistics và đầu vào sản xuất tăng.

Khi giá hàng hóa nhập khẩu tăng cao, nhu cầu ngoại tệ để thanh toán các đơn hàng xăng dầu và nguyên liệu cũng tăng theo. Điều này buộc VND phải chịu thêm một lớp áp lực: vừa phải đối mặt với một USD mạnh, vừa phải chi nhiều USD hơn để mua cùng một lượng hàng hóa như trước.

Tính đến tháng 3.2026, tỷ giá trung tâm và tỷ giá tại các ngân hàng thương mại đã có những bước nhảy vọt đáng chú ý. Tỷ giá tự do áp sát mốc 27.000, những biến động tâm lý từ thị trường vàng (vốn cũng đang tăng phi mã do xung đột) đã lan sang thị trường ngoại tệ tự do, đẩy khoảng cách giữa tỷ giá chính thức và tự do nới rộng.

Tỷ giá liên ngân hàng đã ghi nhận mức tăng khoảng 3-3,5% so với đầu năm. Đây là mức điều chỉnh khá nhanh trong bối cảnh các yếu tố nội tại của Việt Nam như thặng dư thương mại và FDI vẫn đang tích cực. Điều này chứng tỏ áp lực chủ yếu đến từ yếu tố ngoại sinh.

Ngân hàng Nhà nước ứng phó ra sao?

Trước "tác động kép", Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) sử dụng một bộ công cụ phối hợp nhịp nhàng để ổn định thị trường. NHNN tiếp tục sử dụng cơ chế tỷ giá trung tâm làm "mỏ neo". Bằng cách điều chỉnh tỷ giá trung tâm biến động hàng ngày với biên độ hẹp, nhà điều hành giúp thị trường hấp thụ dần các cú sốc từ quốc tế, tránh tình trạng "gãy đổ" đột ngột gây sốc cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Để giảm bớt sự dư thừa thanh khoản VND (một yếu tố gây áp lực lên tỷ giá), NHNN đã phát hành tín phiếu, hút bớt tiền đồng về để đẩy lãi suất liên ngân hàng lên cao hơn. Khi lãi suất VND tăng, chênh lệch lãi suất giữa USD và VND thu hẹp, làm giảm động lực đầu cơ và găm giữ USD; bơm thanh khoản khi cần thiết, đảm bảo hệ thống ngân hàng không bị nghẽn mạch, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu ngoại tệ chính đáng của doanh nghiệp.

Sẵn sàng bán ngoại tệ can thiệp, đây được coi là một "vũ khí hạng nặng". Với dự trữ ngoại hối được tích lũy tốt trong giai đoạn trước (ước tính vẫn duy trì ở mức an toàn trên dưới 80-90 tỉ USD), NHNN đã có những phiên chào bán ngoại tệ trực tiếp cho các ngân hàng thương mại để bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung tạm thời.

NHNN khẳng định mục tiêu xuyên suốt là ổn định kinh tế vĩ mô. Việc phát đi các thông điệp kịp thời giúp hạ nhiệt những cái đầu "nóng" trên thị trường tự do, ngăn chặn hành vi đầu cơ tích trữ ngoại tệ của người dân và tổ chức.

Dù áp lực là lớn, nhưng các chuyên gia đều thống nhất rằng Việt Nam có đủ nguồn lực để kiểm soát tình hình. Xung đột Trung Đông là một phép thử đối với khả năng chống chịu của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, với kinh nghiệm điều hành và dự trữ ngoại hối đủ mạnh, NHNN hoàn toàn có khả năng kiềm chế đà tăng của tỷ giá trong biên độ cho phép (dự báo khoảng 3 - 4% cho cả năm 2026).

Tỷ giá có thể "nổi sóng", nhưng tại thời điểm này, con sóng đó vẫn trong tầm kiểm soát.

Tuyết Nhung