Những phụ nữ có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực AI

Ngành AI (trí tuệ nhân tạo) đang trở thành trung tâm của cuộc cách mạng công nghệ toàn cầu. Nhiều năm qua, lĩnh vực này được xem là sân chơi của nam giới, nhưng phụ nữ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển, thương mại hóa và định hình các chính sách liên quan đến AI.

Nhân Ngày Quốc tế Phụ nữ (8.3), người viết xin giới thiệu đến độc giả những phụ nữ có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực AI.

Mira Murati đứng sau nhiều bước đột phá của AI hiện đại

Một trong những gương mặt nổi bật nhất trong làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo hiện nay là Mira Murati - doanh nhân công nghệ người Mỹ gốc Albania sinh năm 1988. Bà được xem là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn trong việc đưa công nghệ AI tạo sinh từ các phòng thí nghiệm nghiên cứu đến với hàng trăm triệu người dùng trên toàn thế giới.

Mira Murati được biết đến rộng rãi khi giữ vị trí giám đốc công nghệ OpenAI. Trong vai trò này, bà lãnh đạo nhiều nhóm nghiên cứu và phát triển các hệ thống AI tiên tiến. Với sự tham gia của bà, OpenAI đã cho ra đời hàng loạt sản phẩm mang tính đột phá như ChatGPT, DALL‑E và Codex. Đây đều là những công nghệ tiêu biểu của kỷ nguyên AI tạo sinh, có khả năng tạo ra văn bản, hình ảnh và mã lập trình từ những yêu cầu đơn giản của người dùng.

Những công cụ AI này nhanh chóng tạo ra làn sóng ứng dụng mạnh mẽ trên toàn cầu. Chẳng hạn, ChatGPT đã trở thành một trong những ứng dụng phát triển nhanh nhất lịch sử công nghệ, được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, sáng tạo nội dung, nghiên cứu, lập trình và dịch vụ khách hàng, hiện có hơn 900 triệu người dùng hoạt động hàng tuần. Sự phổ biến của ChatGPT cùng các chatbot khác như Gemini, Claude, DeepSeek đã góp phần đưa AI trở thành công nghệ trung tâm của nền kinh tế số hiện đại.

Trước khi gia nhập OpenAI năm 2018, Mira Murati đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ cao. Bà từng làm việc tại Tesla, tham gia vào quá trình phát triển các hệ thống liên quan đến dòng xe điện Model X, phụ trách các hệ thống phức tạp liên quan đến nội thất thông minh và trải nghiệm người dùng. Quãng thời gian này giúp bà hiểu rõ cách công nghệ tiên tiến có thể áp dụng trong đời sống thực và tạo ra ảnh hưởng ở quy mô toàn cầu.

Sự kết hợp giữa kinh nghiệm phần cứng, phần mềm và nghiên cứu AI đã giúp Mira Murati trở thành một trong những nhà lãnh đạo công nghệ có góc nhìn toàn diện về tương lai của AI. Bà thường nhấn mạnh rằng AI không chỉ là công nghệ cho ngành phần mềm mà còn có thể thay đổi nhiều lĩnh vực khác như y tế, giáo dục, giao thông, sản xuất và khoa học.

Tháng 9.2024, Mira Murati quyết định rời OpenAI để bắt đầu một chương mới trong sự nghiệp. Đến tháng 2.2025, Mira Murati ra mắt công ty khởi nghiệp Thinking Machines Lab và đảm nhiệm vai trò giám đốc điều hành. Sự kiện này ngay lập tức thu hút sự chú ý lớn trong giới công nghệ, bởi Mira Murati là một trong số ít lãnh đạo cấp cao của OpenAI rời công ty để tạo dựng hướng đi mới trong AI.

Thinking Machines Lab đặt mục tiêu xây dựng các mô hình AI đa phương thức, xử lý được nhiều loại dữ liệu khác nhau như văn bản, hình ảnh, video, mô phỏng, và có thể được điều chỉnh để phù hợp với từng tình huống thực tế. Mira Murati cho rằng AI thế hệ tiếp theo phải “hiểu” con người tốt hơn và phải dễ dùng hơn với mọi đối tượng, từ doanh nghiệp lớn đến lập trình viên độc lập hay nhóm nghiên cứu nhỏ.

Khác với triết lý AI siêu lớn, đóng kín mà một số công ty đang theo đuổi, Mira Murati định hướng Thinking Machines Lab theo mô hình AI mở - minh bạch - tùy chỉnh. Bà cho rằng người dùng cần có khả năng kiểm soát mô hình, thay đổi hành vi và quan sát rõ ràng cách AI đưa ra quyết định. Đây cũng là cách Mira Murati muốn thúc đẩy sự tin cậy và trách nhiệm trong lĩnh vực đang biến đổi rất nhanh này.

Thinking Machines Lab nhanh chóng thu hút đội ngũ nhân sự chất lượng cao từ OpenAI, Google DeepMind, Meta Platforms, Apple và các nhóm nghiên cứu AI hàng đầu khác.

Ngay từ vòng gọi vốn đầu tiên hồi tháng 6.2025, Thinking Machines Lab đã gây tiếng vang lớn khi nhận được 2 tỉ USD từ a16z, Nvidia, AMD, Cisco và nhiều nhà đầu tư chiến lược khác. Điều này đưa công ty đạt định giá khoảng 12 tỉ USD dù chưa tung ra sản phẩm thương mại, phản ánh niềm tin mạnh mẽ trong giới công nghệ vào tầm nhìn của Mira Murati.

Đến tháng 10.2025, Thinking Machines Lab giới thiệu sản phẩm đầu tiên có tên Tinker, giúp tự động hóa quá trình tạo ra các mô hình AI tiên tiến tùy chỉnh.

Với những đóng góp quan trọng cho việc phát triển các công nghệ AI tiên tiến, Mira Murati được xem là một trong những nữ lãnh đạo có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực này.

Fei-Fei Li – “mẹ đỡ đầu của AI”

Fei-Fei Li có ảnh hưởng sâu rộng và lâu dài với sự phát triển của AI hiện đại. Không chỉ là nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực AI, bà còn đặt nền móng cho công nghệ học máy đang được sử dụng rộng rãi ngày nay.

Sinh năm 1976 ở Trung Quốc và sau đó lớn lên tại Mỹ, Fei-Fei Li hiện là giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Stanford, chuyên nghiên cứu về thị giác máy tính. Đây là lĩnh vực giúp máy tính có khả năng nhìn và hiểu hình ảnh tương tự như con người.

Fei-Fei Li được cộng đồng công nghệ gọi là “mẹ đỡ đầu của AI” vì thúc đẩy sự phát triển của công nghệ này từ giai đoạn nghiên cứu học thuật cho đến các ứng dụng thực tế trong đời sống.

Một trong những dấu mốc quan trọng nhất trong sự nghiệp của Fei-Fei Li là việc khởi xướng và dẫn dắt dự án ImageNet. Đây là bộ dữ liệu hình ảnh khổng lồ, gồm hàng triệu bức ảnh được phân loại theo hàng nghìn chủ đề khác nhau. Trước khi ImageNet ra đời, việc huấn luyện các hệ thống AI nhận diện hình ảnh gặp nhiều hạn chế do thiếu dữ liệu lớn và được gắn nhãn chính xác. ImageNet đã thay đổi hoàn toàn tình hình này khi cung cấp nguồn dữ liệu quy mô chưa từng có cho các nhà nghiên cứu.

Chính nhờ ImageNet mà các thuật toán học sâu đã đạt được bước tiến đột phá vào đầu thập niên 2010. Cuộc thi ImageNet Challenge từng trở thành một cột mốc quan trọng trong lịch sử AI, nơi các mô hình học sâu chứng minh khả năng nhận diện hình ảnh vượt trội so với các phương pháp truyền thống. Nhiều chuyên gia cho rằng sự thành công của ImageNet đã góp phần châm ngòi cho cuộc cách mạng học sâu, mở đường cho hàng loạt ứng dụng AI hiện nay như nhận diện khuôn mặt, xe tự lái, tìm kiếm hình ảnh hay các hệ thống robot thông minh.

Fei-Fei Li từng giữ vị trí lãnh đạo tại Google, nơi bà dẫn dắt bộ phận AI và thị giác máy tính. Trong giai đoạn này, Fei-Fei Li góp phần thúc đẩy việc đưa các công nghệ AI tiên tiến vào các sản phẩm và dịch vụ phục vụ hàng tỉ người dùng trên toàn cầu.

Tháng 4.2024, Fei-Fei Li đồng sáng lập công ty khởi nghiệp AI World Labs, tập trung phát triển công nghệ mới được gọi là trí tuệ không gian. Mục tiêu của World Labs là xây dựng các hệ thống AI có khả năng hiểu và tái tạo thế giới 3D một cách chính xác hơn, từ đó giúp máy móc tương tác với môi trường thực tế giống con người.

Công nghệ trí tuệ không gian được kỳ vọng sẽ mở ra nhiều ứng dụng quan trọng trong tương lai. Ví dụ, robot có thể di chuyển và làm việc hiệu quả hơn trong môi trường phức tạp; các hệ thống thực tế ảo và thực tế tăng cường có thể trở nên sống động hơn; những ngành như kiến trúc, thiết kế, sản xuất hay game có thể tận dụng AI để xây dựng mô hình 3D nhanh và chính xác hơn.

Ngoài các thành tựu về công nghệ, Fei-Fei Li còn ủng hộ mạnh mẽ việc phát triển AI có trách nhiệm. Bà thường nhấn mạnh rằng AI không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan đến các yếu tố xã hội, đạo đức và con người. Theo bà, AI nên được phát triển theo hướng lấy con người làm trung tâm, đảm bảo tính minh bạch, an toàn và phục vụ lợi ích chung của xã hội.

Fei-Fei Li cũng tích cực thúc đẩy sự đa dạng trong ngành công nghệ khi sáng lập tổ chức AI4ALL, chương trình giáo dục nhằm khuyến khích học sinh và sinh viên, đặc biệt là nữ giới và các nhóm ít có cơ hội, tham gia vào lĩnh vực AI. Thông qua các chương trình đào tạo và học bổng, AI4ALL đã giúp nhiều bạn trẻ tiếp cận với các kiến thức nền tảng về AI và khoa học dữ liệu.

Vì thế, Fei-Fei Li được xem là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất cho ngành AI hiện đại.

Daphne Koller đồng sáng lập startup giáo dục công nghệ hàng đầu thế giới

Daphne Koller, nhà khoa học máy tính người Mỹ gốc Israel sinh năm 1968, là một trong những nữ doanh nhân nổi bật trong lĩnh vực AI hiện nay. Bà được biết đến rộng rãi không chỉ nhờ các đóng góp học thuật quan trọng trong lĩnh vực AI và học máy, mà còn bởi khả năng biến những nghiên cứu khoa học phức tạp thành các sản phẩm và doanh nghiệp có tác động lớn đến xã hội.

Trong nhiều năm, Daphne Koller là giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Stanford (Mỹ), một trong những trung tâm nghiên cứu công nghệ và AI hàng đầu thế giới. Tại đây, bà tập trung nghiên cứu về học máy, xác suất thống kê và AI, đồng thời đào tạo nhiều thế hệ kỹ sư và nhà khoa học dữ liệu. Những công trình nghiên cứu của bà đã góp phần đặt nền tảng cho nhiều phương pháp học máy hiện đại đang được áp dụng trong các hệ thống AI ngày nay.

Tên tuổi của Daphne Koller được biết đến rộng rãi hơn khi bà cùng đồng nghiệp sáng lập nền tảng học trực tuyến Coursera vào năm 2012. Coursera nhanh chóng trở thành một trong những startup giáo dục công nghệ lớn nhất thế giới, cung cấp hàng nghìn khóa học trực tuyến từ các trường đại học và tổ chức giáo dục hàng đầu. Nền tảng này giúp hàng chục triệu người học trên toàn cầu tiếp cận kiến thức về khoa học, công nghệ, kinh doanh và nhiều lĩnh vực khác mà trước đây chỉ có thể học tại các trường đại học danh tiếng.

Sau khi rời Coursera, Daphne Koller tiếp tục bước vào một lĩnh vực mới đầy tiềm năng là ứng dụng AI trong nghiên cứu y sinh và phát triển thuốc. Bà thành lập công ty công nghệ sinh học Insitro với mục tiêu kết hợp AI, dữ liệu sinh học và công nghệ di truyền để thay đổi cách ngành dược phẩm khám phá và phát triển thuốc mới.

Insitro sử dụng các mô hình học máy và phân tích dữ liệu quy mô lớn để nghiên cứu những cơ chế phức tạp của bệnh tật trong cơ thể con người. Thay vì phải tiến hành hàng nghìn thí nghiệm tốn kém trong phòng thí nghiệm, hệ thống AI của công ty có thể phân tích dữ liệu di truyền, tế bào và sinh học phân tử để dự đoán loại hợp chất nào có khả năng trở thành thuốc hiệu quả. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể tập trung vào những ứng viên thuốc tiềm năng nhất, giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực.

Trong ngành dược phẩm truyền thống, quá trình phát triển một loại thuốc mới thường kéo dài 10-15 năm và có thể tiêu tốn hàng tỉ USD chi phí nghiên cứu, thử nghiệm. Rất nhiều dự án thất bại ở các giai đoạn thử nghiệm lâm sàng do thuốc không đạt hiệu quả như mong đợi hoặc gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Các công ty như Insitro đang cố gắng giải quyết vấn đề này bằng cách sử dụng AI để dự đoán kết quả nghiên cứu sớm hơn, từ đó giảm rủi ro và tăng khả năng thành công của các dự án phát triển thuốc.

Nhờ hướng tiếp cận mới này, Insitro đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà đầu tư và tập đoàn dược phẩm lớn trên thế giới. Insitro hợp tác với nhiều doanh nghiệp trong ngành để nghiên cứu các phương pháp điều trị cho những căn bệnh phức tạp như bệnh thần kinh, bệnh gan, các rối loạn chuyển hóa và bệnh hiếm gặp. Những lĩnh vực này thường rất khó nghiên cứu bằng phương pháp truyền thống, vì cơ chế bệnh lý phức tạp và thiếu dữ liệu.

Các chuyên gia cho rằng việc kết hợp AI với công nghệ sinh học có thể mở ra một cuộc cách mạng mới trong ngành y dược. Thay vì chỉ dựa vào thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, các nhà khoa học giờ đây có thể tận dụng sức mạnh của dữ liệu lớn và thuật toán học máy để hiểu sâu hơn về cách bệnh phát triển trong cơ thể con người. Điều này giúp quá trình phát triển thuốc trở nên nhanh hơn, chính xác hơn và ít tốn kém hơn.

Bên cạnh hoạt động kinh doanh, Daphne Koller ủng hộ mạnh mẽ việc sử dụng công nghệ để cải thiện cuộc sống của con người. Trong nhiều bài phát biểu và hội nghị công nghệ quốc tế, bà thường nhấn mạnh rằng AI không chỉ nên được sử dụng trong các ứng dụng thương mại mà còn cần được áp dụng để giải quyết những vấn đề lớn của nhân loại, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế và khoa học sự sống.

Những dự án mà Daphne Koller đang theo đuổi mang lại giá trị kinh tế, có tiềm năng góp phần thay đổi cách con người nghiên cứu và điều trị bệnh trong tương lai.

Cassie Kozyrkov góp phần “dân chủ hóa AI”

Khi nhiều nhà khoa học tập trung vào nghiên cứu và phát triển các thuật toán AI trong phòng thí nghiệm, Cassie Kozyrkov lại nổi bật nhờ khả năng đưa công nghệ phức tạp này vào ứng dụng thực tế trong kinh doanh và quản trị doanh nghiệp. Bà được biết đến như một trong những chuyên gia hàng đầu trong việc giúp các tổ chức hiểu rõ cách sử dụng dữ liệu và AI để cải thiện quá trình ra quyết định.

Kozyrkov từng giữ vai trò Giám đốc khoa học quyết định đầu tiên của Google. Đây là một vị trí đặc biệt do Google tạo ra nhằm kết nối giữa khoa học dữ liệu, AI và chiến lược kinh doanh. Trong vai trò này, bà đã phát triển và phổ biến khái niệm trí tuệ ra quyết định. Phương pháp này kết hợp giữa dữ liệu lớn, khoa học hành vi, thống kê với AI để giúp các tổ chức đưa ra những quyết định chính xác và hiệu quả hơn trong hoạt động kinh doanh.

Theo Cassie Kozyrkov, một trong những thách thức lớn nhất của các doanh nghiệp hiện đại không phải là thiếu dữ liệu, mà là không biết cách biến dữ liệu thành quyết định đúng đắn. Vì vậy, bà tập trung vào việc xây dựng các phương pháp giúp các nhà quản lý hiểu rõ cách sử dụng dữ liệu và AI trong những tình huống thực tế như dự đoán nhu cầu khách hàng, tối ưu chiến lược tiếp thị, quản lý rủi ro hay cải thiện trải nghiệm người dùng.

Trong thời gian làm việc tại Google, Cassie Kozyrkov đã trực tiếp đào tạo hơn 20.000 nhân viên của tập đoàn về cách áp dụng khoa học dữ liệu và AI vào công việc hàng ngày. Các chương trình đào tạo này không chỉ dành cho kỹ sư phần mềm mà còn hướng tới những nhân viên ở nhiều bộ phận khác như tiếp thị, tài chính, quản lý sản phẩm hay vận hành. Điều này giúp AI trở thành công cụ hữu ích cho toàn bộ tổ chức, thay vì chỉ nằm trong tay các nhóm kỹ thuật.

Không giống nhiều chuyên gia AI tập trung sâu vào thuật toán hoặc nghiên cứu học thuật, Cassie Kozyrkov nổi tiếng với khả năng giải thích những khái niệm công nghệ phức tạp theo cách dễ hiểu. Thông qua các bài viết, bài giảng và hội thảo quốc tế, bà thường sử dụng những ví dụ gần gũi trong kinh doanh và đời sống để giúp các nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp hiểu rõ hơn về cách AI hoạt động.

Cassie Kozyrkov cũng là diễn giả quen thuộc tại nhiều hội nghị công nghệ và diễn đàn kinh doanh lớn trên thế giới, nơi bà chia sẻ kinh nghiệm về chiến lược AI, chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu. Ngoài ra, Cassie Kozyrkov còn tư vấn cho nhiều công ty và tổ chức về cách xây dựng chiến lược AI dài hạn, giúp họ tận dụng tốt hơn tiềm năng của dữ liệu trong hoạt động kinh doanh.

Nhờ những đóng góp này, Cassie Kozyrkov thường được xem là người có vai trò quan trọng trong việc “dân chủ hóa AI”, tức là giúp công nghệ này trở nên dễ tiếp cận hơn với các doanh nghiệp, tổ chức và nhà quản lý, kể cả những người không có nền tảng kỹ thuật sâu. Thay vì chỉ tồn tại trong các phòng nghiên cứu công nghệ, AI hiện được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như thương mại điện tử, tài chính, y tế, tiếp thị và quản trị doanh nghiệp.

Trong bối cảnh các công ty trên toàn cầu đang đẩy mạnh chuyển đổi số và khai thác dữ liệu, vai trò của những chuyên gia như Kozyrkov ngày càng trở nên quan trọng. Cách tiếp cận của bà đã góp phần thay đổi cách các tổ chức nhìn nhận AI - từ công nghệ phức tạp chỉ dành cho kỹ sư, trở thành công cụ chiến lược hỗ trợ ra quyết định trong mọi lĩnh vực của nền kinh tế số.

Sơn Vân