Liệt sau 1 đêm: Thiếu nữ hồi phục 'không tưởng' sau mổ não
Cô gái 20 tuổi mắc bệnh Moyamoya bị liệt tay trái bất ngờ đã hồi phục, chỉ sau 24 giờ nhờ ca mổ bắc cầu mạch máu não bằng công nghệ vi phẫu huỳnh quang hiện đại.
Ngày 9.3, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết vừa phẫu thuật bắc cầu động mạch não thành công cho một nữ bệnh nhân trẻ mắc bệnh lý Moyamoya, với sự phục hồi ngoạn mục chỉ sau 24 giờ. Đây là ca phẫu thuật ứng dụng công nghệ kính vi phẫu tích hợp huỳnh quang mạch hiện đại bậc nhất hiện nay, mở ra bước tiến mới trong điều trị các bệnh lý mạch máu não phức tạp tại Việt Nam.
Moyamoya: “Sát thủ thầm lặng” và thách thức với y học
Hành trình giành lại sự sống của bệnh nhân T.N.P.L. (20 tuổi, trú tại TP.Cần Thơ) bắt đầu từ những cơn đau đầu âm ỉ kéo dài suốt hai năm. Ít ai ngờ rằng, đằng sau những triệu chứng tưởng chừng phổ biến ấy lại là một bệnh lý nguy hiểm đang âm thầm tàn phá hệ thống mạch máu não của một cô gái đang ở độ tuổi thanh xuân.
Theo gia đình bệnh nhân, các cơn đau đầu của L. xuất hiện với tần suất dày đặc, trung bình kéo dài đến 15 ngày mỗi tháng.
Đáng lo ngại hơn, do biểu hiện lâm sàng của các bệnh lý thần kinh thường đa dạng và dễ chồng lấp, bệnh nhân đã trải qua hành trình điều trị đầy gian nan với nhiều chẩn đoán khác nhau. Tại cơ sở y tế địa phương, cô từng được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết. Tuy nhiên, chỉ 5 ngày sau đó, các triệu chứng nghiêm trọng bắt đầu xuất hiện như méo miệng và liệt nửa người bên trái.
Ngay cả khi tiếp tục thăm khám tại nhiều nơi, những biểu hiện bất thường này vẫn thường bị nhầm lẫn là hệ quả của bệnh lý Basedow mà bệnh nhân đang điều trị, khiến nguyên nhân cốt lõi – tình trạng tắc nghẽn mạch máu não – không được phát hiện kịp thời.
Chỉ đến khi kết quả chụp MRI được thực hiện, sự thật về căn bệnh Moyamoya mới dần được làm rõ, dẫn đến quyết định chuyển tuyến khẩn cấp lên Bệnh viện Chợ Rẫy để điều trị chuyên sâu.
TS-BS Trần Minh Trí, Phó Trưởng khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết lúc này bệnh nhân vẫn tỉnh táo nhưng đau đầu dữ dội. Tình trạng đã trở nên nghiêm trọng khi mặt trái bị liệt, chân trái yếu và cánh tay trái rơi vào trạng thái liệt hoàn toàn.
"Bệnh Moyamoya, dù có tên gọi khá lạ, thực chất là một bệnh mạch máu não tiến triển, đặc trưng bởi tình trạng hẹp hoặc tắc dần đoạn tận của động mạch cảnh trong cùng các nhánh lớn trong sọ. Điểm đặc biệt của bệnh lý bẩm sinh này là sự hình thành hệ tuần hoàn bàng hệ bất thường – những mạch máu nhỏ li ti và yếu ớt nhằm bù đắp lượng máu thiếu hụt, tạo nên hình ảnh giống “làn khói” trên phim chụp mạch", bác sĩ Trí chia sẻ.
Diễn tiến tự nhiên của Moyamoya tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng, đặc biệt là đột quỵ thiếu máu não hoặc xuất huyết não tái phát ở người trẻ tuổi. Các số liệu y văn cho thấy tỷ lệ đột quỵ thiếu máu não ở bệnh nhân Moyamoya có triệu chứng dao động từ 17% đến 33% trong vòng 5 năm.
Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ đột quỵ thứ phát trong cùng khoảng thời gian có thể lên tới 65% đối với thể bệnh một bên và tăng tới 82% ở những trường hợp mắc bệnh ở cả hai bên.
Chính vì biểu hiện lâm sàng dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý thần kinh – nội khoa khác, việc chẩn đoán chính xác Moyamoya đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia chẩn đoán hình ảnh và phẫu thuật thần kinh.
“Ánh sáng” từ công nghệ huỳnh quang mạch và kỹ thuật vi phẫu
Trước tình trạng cấp bách của bệnh nhân, ê-kíp điều trị tại khoa Ngoại thần kinh đã quyết định thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch não trong và ngoài sọ. Đây là kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu nhằm tái tạo lưu lượng tưới máu cho vùng não bị thiếu máu, từ đó cứu các tế bào não chưa bị hoại tử và giảm nguy cơ đột quỵ trong tương lai.
Điểm đột phá của ca phẫu thuật này chính là việc ứng dụng kính vi phẫu tích hợp công nghệ huỳnh quang mạch – một trong những công nghệ hiện đại nhất thế giới hiện nay. "Công nghệ này cho phép các mạch máu hiện lên rõ nét ngay sau khi tiêm thuốc huỳnh quang ICG", bác sĩ Trí nói.
Nhờ “bản đồ ánh sáng” này, các phẫu thuật viên có thể đánh giá chính xác hình thái mạch máu vỏ não để lựa chọn vị trí tạo cầu nối tối ưu. Sau khi hoàn tất việc nối mạch, thuốc huỳnh quang được tiêm lần hai để giúp ê-kíp kiểm tra ngay lập tức sự thông suốt của cầu nối và ghi nhận lưu lượng máu tăng lên tức thì ngay trên bàn mổ.
Nếu như trước đây, sự thành công của ca mổ phụ thuộc rất lớn vào kinh nghiệm và cảm nhận của phẫu thuật viên, thì nay công nghệ đã mang lại độ chính xác cao hơn, đồng thời nâng mức an toàn cho người bệnh.
Sự hồi sinh ngoạn mục sau can thiệp kịp thời
Kết quả của ca phẫu thuật đã vượt xa mong đợi khi bệnh nhân L. có thể tự cử động lại cánh tay trái bị liệt ngay sau khi tỉnh dậy.
Chỉ 24 giờ sau mổ, sức cơ gốc chi của tay trái đã gần như trở lại bình thường. Tình trạng liệt mặt cũng cải thiện rõ rệt và bệnh nhân được xuất viện chỉ sau một tuần điều trị.
Tại buổi tái khám vào đầu tháng 3.2026, sức khỏe của L. đã phục hồi khoảng 80%, mang lại niềm hạnh phúc lớn cho gia đình.
Cha của bệnh nhân, anh T.C.B., xúc động cho biết gia đình gần như không dám tin con gái có thể hồi phục nhanh như vậy sau những ngày tháng đối diện nguy cơ tàn phế.
Theo các bác sĩ, thành công của ca phẫu thuật không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của quá trình tích lũy kinh nghiệm lâu dài. Trong suốt 18 năm qua, khoa Ngoại thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy đã điều trị hơn 600 trường hợp Moyamoya, trở thành trung tâm có số lượng ca phẫu thuật lớn nhất cả nước đối với bệnh lý phức tạp này.
Những kinh nghiệm tích lũy qua hàng trăm ca bệnh đã giúp chuẩn hóa quy trình từ chẩn đoán, chỉ định phẫu thuật đến chăm sóc hậu phẫu.
TS-BS Trần Huy Hoàn Bảo, Trưởng khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết phẫu thuật bắc cầu động mạch não hiện là phương pháp nền tảng nhằm cải thiện triệu chứng và dự phòng đột quỵ cho bệnh nhân Moyamoya.
Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành công vẫn là phát hiện bệnh sớm.
Theo khuyến cáo mới nhất từ Hội Đột quỵ châu Âu, người dân cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu như đau đầu mãn tính, các cơn thoáng thiếu máu não với biểu hiện yếu hoặc tê liệt tay chân, nói khó, tê bì mặt.
Đặc biệt, mọi trường hợp đột quỵ xảy ra ở người trẻ tuổi đều cần được tầm soát kỹ lưỡng để phát hiện bệnh Moyamoya.
Việc chủ động thăm khám chuyên khoa khi xuất hiện triệu chứng bất thường chính là “chìa khóa vàng” giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và bảo vệ chất lượng cuộc sống lâu dài.
Sự kết hợp giữa chiến lược điều trị toàn diện và công nghệ hiện đại tại Bệnh viện Chợ Rẫy đang mở ra hy vọng mới cho nhiều bệnh nhân mắc bệnh mạch máu não phức tạp, đồng thời khẳng định bước tiến của y học Việt Nam trong lĩnh vực phẫu thuật thần kinh.