Nhắc tới cầu Ghềnh, người ta nhớ điều gì?
Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đồng Nai vừa khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường thuỷ” đối với vụ việc tàu Thành Đạt 86 va vào cầu Ghềnh tại Km 38+050 tuyến sông Đồng Nai (phường Biên Hòa), khiến dư luận "giật mình"nghĩ về vụ sập cầu chấn động năm 2016.
Cầu Ghềnh (còn gọi cầu Gành theo phương ngữ Nam bộ) là một trong những công trình quy mô lớn ở Nam Kỳ thời Pháp thuộc, được thiết kế bởi Gustave Eiffel (người xây tháp Eiffel nổi tiếng) với kiểu kiến trúc Gothic thép kiên cố. Cầu xây dựng từ năm 1901, khánh thành năm 1904, có chiều dài hơn 220m với 4 nhịp vòm thép, hình dáng tương tự cầu Trường Tiền (TP.Huế).
Đối với nhiều người, nhắc đến cầu Ghềnh sẽ nhớ ngay đến vụ sập cầu kinh hoàng năm 2016. Đây là mảnh ký ức đau buồn.
Vào trưa 20.3, tàu kéo SG-3745 đẩy sà lan chở khoảng 800 tấn cát từ miền Tây đến Đồng Nai. Sà lan đi đến chân cầu Ghềnh thì gặp dòng nước xoáy, tài chính không bằng lái lại thiếu kinh nghiệm nên để sà lan đâm vào trụ cầu số 2 gây sập hai nhịp cầu Ghềnh, đổ sập xuống sông, rất may không gây thiệt hại về người. Vụ việc khiến tuyến đường sắt Bắc - Nam bị tê liệt hoàn toàn trong hơn 3 tháng vì đây là cầu huyết mạch nối ga Biên Hòa với các ga phía nam.
Anh Đoàn Xuân Hoàng (người dân phường Biên Hòa) nhớ lại: “Ngày đó, nhiều người dân Biên Hòa bàng hoàng khi chứng kiến cây cầu biểu tượng gắn liền với tuổi thơ và lịch sử địa phương đổ sập chỉ trong tích tắc. Tuyến đường sắt bị gián đoạn, buộc ngành đường sắt phải tổ chức trung chuyển khách bằng ô tô giữa ga Biên Hòa và ga Sóng Thần”.
Sau đó, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đồng đã khởi tố 2 bị can P.T.T (62 tuổi, quê Sóc Trăng, chủ tàu kéo) và T.V.G (36 tuổi, quê Bạc Liêu, lái tàu) về các tội điều động hoặc giao cho người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường thủy; vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường thủy và đưa vào sử dụng các phương tiện giao thông đường thủy không đảm bảo an toàn.
Nhắc tới cầu Ghềnh, người ta cũng nhớ về những “người hùng cầu Ghềnh". Đây là danh hiệu mà cộng đồng và truyền thông dành tặng cho những người dân dũng cảm đã kịp thời báo tin để dừng đoàn tàu hỏa, ngăn chặn một thảm họa đường sắt khi cầu Ghềnh bị sà lan tông sập. Đó là anh Huỳnh Ngọc Hoàng (người dân ngụ ở phường Bửu Hòa, TP.Biên Hòa cũ), khi thấy cầu sập và biết có đoàn tàu đang chạy tới đã bất chấp nguy hiểm chạy bộ dọc đường ray, ra hiệu bằng mọi cách để nhân viên gác chắn và lái tàu biết sự cố.
Anh Hoàng sau đó đã được khen thưởng và hỗ trợ đi học chữ để cải thiện cuộc sống. Còn 2 anh em ông Phạm Trọng Sơn thì phát hiện sự việc và tức tốc chạy đến báo cho nhân viên trực gác chắn gần đó, góp phần giúp đoàn tàu dừng lại kịp thời trước khi lao xuống dòng sông.
Sau vụ sập, công trình đã được xây mới toàn bộ và khánh thành chỉ sau 3 tháng thi công thần tốc. Cầu chính thức khánh thành vào ngày 2.7.2016, giúp thông suốt tuyến đường sắt Bắc - Nam sau 3 tháng gián đoạn. Cầu mới được xây dựng với 3 nhịp giàn thép (thay vì 4 nhịp như cầu cũ), mỗi nhịp dài 75m và cao 13m.
Đồng thời nâng cao tĩnh không thông thuyền lên từ 7 - 10m để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua lại bên dưới, tránh lặp lại sự cố va chạm. Riêng hệ thống mố trụ mới được xây dựng bằng bê tông cốt thép dự ứng lực, có khả năng chịu lực và chống va đập tốt hơn. Ngoài đường sắt ở giữa, cầu có hai hành lang dành cho xe máy và người đi bộ lưu thông.
Còn với người dân địa phương, cây cầu là biểu tượng văn hoá, gắn liền với ký ức cuộc đời, cảnh quan và sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng đất này. Theo các bậc cao niên trong vùng, cầu Ghềnh bắc qua sông Đồng Nai, nối Cù lao Phố với trung tâm TP.Biên Hòa (cũ, nay là phường Biên Hòa), gắn liền với các địa danh nổi tiếng lân cận như chùa Ông, đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh được xây dựng ven dòng sông Đồng Nai hiền hoà, thơ mộng.
Hình ảnh cây cầu, tiếng còi tàu và nhịp sống hối hả bên cầu đã trở thành một phần không thể thiếu trong tâm thức người dân qua nhiều thế hệ. Hơn 1 thế kỷ qua, cây cầu vẫn lặng lẽ soi bóng xuống dòng sông Đồng Nai, góp phần làm nên huyết mạch giao thông đường sắt, đường bộ lâu đời vừa là di sản cảnh quan, chứng nhân cho một vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử.
Sau 10 năm, cầu Ghềnh lại xảy ra sự cố sà lan va chạm làm gián đoạn tuyến đường sắt Bắc - Nam. Tỉnh Đồng Nai cũng thống nhất chọn phương án khắc phục nhanh nhất để sớm khôi phục đường tàu chạy và cầu. Điều đáng quý, ngay cả khi sự cố xảy ra, với người dân và các chuyên gia về kiến trúc, cây cầu vẫn là di sản văn hóa, một biểu tượng không thể thay thế của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai.