Dự án chống chịu biến đổi khí hậu mở hướng sinh kế bền vững cho người dân ĐBSCL
Dự án “Chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng Đồng bằng sông Cửu Long” triển khai tại Cần Thơ với sự tài trợ của Ngân hàng Thế giới đang được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho sản xuất và sinh kế của người dân trong vùng.
Dự án tạo sinh kế cho người dân trong vùng
Ông Đỗ Đức Hải, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Tài nguyên nước- Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam cho biết: “Đây không chỉ là một dự án hạ tầng đơn thuần mà còn là chương trình phát triển tổng hợp nhằm giúp cộng đồng nông thôn thích ứng tốt hơn trước những thách thức ngày càng lớn từ ngập lụt, xâm nhập mặn và sạt lở đất”.
Theo kế hoạch, dự án có tổng mức đầu tư gần 2.999 tỉ đồng, tương đương hơn 116 triệu USD. Trong đó phần vốn vay ODA từ Ngân hàng Thế giới chiếm hơn 76 triệu USD, phần còn lại là vốn đối ứng của địa phương. Các nguồn lực này sẽ được tập trung đầu tư cho hệ thống thủy lợi, kiểm soát nguồn nước và các giải pháp hỗ trợ chuyển đổi sinh kế bền vững.
Trọng tâm của dự án là nâng cấp và xây dựng hệ thống công trình thủy lợi có khả năng kiểm soát ngập úng và xâm nhập mặn tại nhiều khu vực trọng điểm. Những công trình này đặc biệt quan trọng đối với các vùng trũng dọc tuyến kênh Quản Lộ – Phụng Hiệp, khu vực phèn nhiễm mặn ven sông Nước Đục – Nước Trong và các cù lao ven sông Hậu.
Khi hệ thống hạ tầng được đầu tư đồng bộ, khả năng điều tiết nguồn nước sẽ được cải thiện đáng kể. Điều này giúp hạn chế tình trạng ngập úng kéo dài trong mùa mưa, đồng thời ngăn chặn nước mặn xâm nhập sâu vào nội đồng trong mùa khô. Nhờ đó, người dân có thể chủ động hơn trong sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.
Đối với người nông dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), sự ổn định của nguồn nước chính là yếu tố quyết định sự ổn định của sinh kế. Những năm gần đây, biến đổi khí hậu khiến tình trạng ngập lụt và xâm nhập mặn diễn ra thất thường, gây thiệt hại không nhỏ cho sản xuất lúa, cây ăn trái và thủy sản. Vì vậy, việc hình thành hệ thống kiểm soát nước hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ hàng nghìn ha đất sản xuất.
Bên cạnh đó, dự án cũng bao gồm các hạng mục xây dựng đê bao, cống điều tiết và các công trình bảo vệ bờ sông nhằm giảm nguy cơ sạt lở. Những công trình này không chỉ bảo vệ đất đai mà còn góp phần bảo vệ nhà cửa, cơ sở hạ tầng và đời sống của người dân sống ven sông.
Bà Julia M. Fraser – Giám đốc vùng Đông Bắc Á Thái Bình Dương – WB cho rằng, giá trị lớn nhất của dự án không chỉ nằm ở các công trình hạ tầng mà còn ở định hướng phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng. Thay vì chỉ tập trung khắc phục hậu quả thiên tai, dự án hướng tới giúp người dân thích ứng chủ động với điều kiện khí hậu đang thay đổi.
Các chương trình chuyển đổi sinh kế sẽ được triển khai dựa trên đặc điểm sinh thái của từng khu vực. Ở những vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của mặn hoặc ngập, người dân sẽ được hỗ trợ chuyển sang các mô hình sản xuất phù hợp hơn như canh tác kết hợp nông nghiệp và thủy sản, nuôi thủy sản nước lợ hoặc trồng các loại cây chịu mặn.
Cách tiếp cận này giúp người dân tận dụng tốt hơn nguồn tài nguyên tự nhiên, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào những mô hình sản xuất dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu.
Nâng cao năng lực cho cộng đồng địa phương
Ngoài ra, dự án cũng khuyến khích phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp có giá trị gia tăng cao, gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ. Khi tham gia vào các mô hình sản xuất mới, nông dân không chỉ nâng cao năng suất mà còn có cơ hội tiếp cận thị trường ổn định hơn.
Một nội dung quan trọng khác của dự án là nâng cao năng lực cho cộng đồng địa phương. Thông qua các chương trình đào tạo và chuyển giao kỹ thuật, nông dân sẽ được hướng dẫn áp dụng các phương pháp canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước và giảm thiểu rủi ro trong sản xuất.
Đội ngũ cán bộ ngành nông nghiệp ở cơ sở cũng sẽ được đào tạo để có thể hỗ trợ người dân tốt hơn trong việc chuyển đổi mô hình sản xuất. Điều này giúp đảm bảo rằng các giải pháp của dự án có thể được duy trì lâu dài ngay cả khi dự án kết thúc.
Phó chủ tịch UBND TP.Cần Thơ Trần Chí Hùng cho rằng: “Việc kết hợp giữa đầu tư hạ tầng và hỗ trợ sinh kế là hướng tiếp cận phù hợp đối với vùng ĐBSCL. Khi người dân có sinh kế ổn định và thích ứng tốt hơn với điều kiện khí hậu, hiệu quả của các công trình hạ tầng cũng sẽ được phát huy tối đa”.
Trong quá trình chuẩn bị dự án, chính quyền TP.Cần Thơ đã phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành trung ương để hoàn thiện các thủ tục cần thiết theo quy định về đầu tư công và nguồn vốn.