Hơn 150 công ty robot ra đời: Trung Quốc có đang tạo ra 'bong bóng robot hình người'?

Thời gian gần đây, nếu theo dõi tin tức công nghệ, bạn sẽ thấy Trung Quốc liên tục xuất hiện những loại robot mới. Từ robot chó hỗ trợ cảnh sát, robot đá bóng, cho tới những robot võ thuật biểu diễn trước cả lãnh đạo quốc tế. Bắc Kinh đang tận dụng mọi cơ hội để trình diễn các cỗ máy tích hợp cảm biến tiên tiến và mô hình trí tuệ nhân tạo thế hệ mới.

Các quan chức Trung Quốc gọi xu hướng này là "AI hiện thân" - hay còn gọi là Embodied AI. Đây là dạng trí tuệ nhân tạo không chỉ tồn tại trong phần mềm, mà còn được “đặt vào” những cơ thể robot có thể di chuyển, quan sát và tương tác với thế giới thực.

Tại kỳ họp quốc hội Trung Quốc năm nay, Thủ tướng Lý Cường đã liệt kê công nghệ này là một trong những ưu tiên chiến lược hàng đầu của đất nước.

Những robot với thiết kế hiện đại và chuyển động linh hoạt nhanh chóng thu hút sự chú ý của công chúng. Nhưng đằng sau những màn trình diễn đó là một mục tiêu lớn hơn: robot hình người có thể thay thế con người trong kỷ nguyên công nghiệp 4.0. Với cấu trúc tương tự cơ thể người, các robot này được kỳ vọng có thể thực hiện nhiều công việc mà lao động con người đang đảm nhiệm.

Một số tập đoàn công nghệ Trung Quốc đã bắt đầu thử nghiệm điều đó. Tại nhà máy sản xuất ô tô của Xiaomi, robot hình người đã được đưa vào dây chuyền sản xuất. Chúng thực hiện những công việc như bóc lớp màng bảo vệ trên linh kiện, lắp biển số xe, nhặt và đặt ốc vít, hay vận chuyển các thùng vật liệu.

Hiện nay, Trung Quốc được xem là quốc gia dẫn đầu thế giới về robot hình người. Trong khoảng 16.000 robot hình người được lắp đặt trên toàn cầu vào năm 2025, có tới 80% đến từ Trung Quốc. Những robot này đang được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như nghiên cứu, hậu cần, sản xuất và ngành công nghiệp ô tô. Các công ty như Unitree Robotics và UBTech Robotics hiện đang chiếm hơn một nửa thị phần robot hình người trên toàn cầu.

Tuy nhiên, con đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức. Theo các chuyên gia, công nghệ hiện tại vẫn chưa đủ hoàn thiện để robot có thể thay thế hoàn toàn con người.

Chính người sáng lập Xiaomi, Lôi Quân, từng nhận xét rằng nhiều robot hiện nay chỉ giống như “thực tập sinh”. Ví dụ, trong các thử nghiệm tại nhà máy, robot đôi khi vẫn chưa siết chặt đúng các bu lông trên thân xe.

Một vấn đề khác là sự bùng nổ quá nhanh của ngành robot. Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc cho biết hiện đã có hơn 150 công ty sản xuất robot hình người trong nước, và con số này vẫn tiếp tục tăng. Nguồn vốn đầu tư lớn đang thúc đẩy hàng loạt sản phẩm mới ra đời, thậm chí có những mẫu robot hình người được giới thiệu với mức giá chỉ khoảng 10.000 nhân dân tệ. Tuy nhiên, mức giá quá rẻ cũng khiến một số chuyên gia lo ngại về nguy cơ hình thành bong bóng công nghệ, khi các sản phẩm tương tự tràn ngập thị trường và làm giảm nguồn lực dành cho nghiên cứu thực sự.

Dù vậy, tham vọng của Trung Quốc vẫn rất rõ ràng. Theo kế hoạch dài hạn, đến năm 2035, robot không chỉ làm việc trong nhà máy mà còn trở thành trợ lý và bạn đồng hành trong các gia đình. Chính phủ Trung Quốc dự báo thị trường robot của nước này có thể đạt 400 tỷ nhân dân tệ vào năm 2030, và vượt 1 nghìn tỷ nhân dân tệ vào năm 2035.

Để đạt mục tiêu đó, các quỹ đầu tư nhà nước và doanh nghiệp quốc doanh đang rót vốn mạnh vào các công ty robot. Đồng thời, nhiều thành phố như Bắc Kinh cũng triển khai các chương trình chia sẻ dữ liệu, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn dữ liệu lớn phục vụ nghiên cứu và đào tạo AI.

Tất cả cho thấy một tầm nhìn đầy tham vọng. Dù ngày nay chúng ta đã có thể bắt gặp robot pha cà phê ở một số quán tại Thượng Hải, nhưng một đội quân robot hình người thay thế hoàn toàn con người trong ngành dịch vụ vẫn còn là câu chuyện của tương lai. Tuy nhiên, với tốc độ phát triển hiện nay, tương lai đó có thể đến sớm hơn chúng ta tưởng.

Hà Minh