AI là bài toán nan giải của các chương trình MBA trực tuyến

Năm 2023, giáo sư Christian Terwiesch thuộc Trường Kinh doanh Wharton danh giá đã tiến hành một thử nghiệm mang tính bước ngoặt khi yêu cầu nền tảng ChatGPT giải thích một khái niệm phức tạp về thắt nút cổ chai trong quản lý công nghiệp. Kết quả thu được khiến giới học thuật phải ngỡ ngàng. Ông đã chấm điểm A+ cho câu trả lời của hệ thống trí tuệ nhân tạo, đồng thời ghi chú trong bài báo cáo nghiên cứu của mình rằng phần phản hồi hoàn toàn chính xác và được giải thích một cách tuyệt vời.

Kể từ thời điểm đó, sự bùng nổ của AI tạo sinh cả về năng lực tính toán lẫn số lượng người dùng đã gieo rắc một nỗi lo âu thường trực cho các cơ sở giáo dục trên toàn cầu. Megan Leroy, phó trưởng khoa tại Trường Kinh doanh Warrington thuộc Đại học Florida, nhận định rằng sinh viên hiện nay đang đứng trước một ngã rẽ lựa chọn vốn dĩ luôn tồn tại trong môi trường học thuật, nhưng công nghệ hiện đại đã khiến cho việc đưa ra quyết định sai trái trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Đồng quan điểm, giám đốc môi trường học thuật tại Trường Kinh doanh Warwick, ông Daniel Pearson, chỉ ra sự tinh vi đáng sợ của các hệ thống AI hiện đại. Các công cụ này có khả năng thiết kế bài thuyết trình chuyên nghiệp, phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp và thậm chí là viết các bài luận bắt chước hoàn hảo giọng văn cá nhân của từng sinh viên.

Dù AI có thể tự động đưa ra những lời cảnh báo về tác hại của việc gian lận, nó vẫn sẵn sàng thực thi mệnh lệnh và hoàn thành bài tập thay cho người dùng nếu đó là điều họ thực sự muốn. Cuộc cách mạng công nghệ này đang đặt các trường kinh doanh trước hàng loạt câu hỏi hóc búa về ranh giới của việc sử dụng AI hợp lý, cách thức phát hiện hành vi sai trái và những biện pháp xử lý kỷ luật cần thiết để bảo vệ tính toàn vẹn của nền giáo dục.

Những giới hạn trong việc đo lường và phát hiện gian lận kỹ thuật số

Thách thức lớn nhất mà các nhà quản lý giáo dục đang phải đối mặt chính là việc đánh giá chính xác quy mô của vấn đề lạm dụng công nghệ. Tại Australia, Trường Quản lý Toàn cầu (AGSM) đang cố gắng sử dụng kết quả học tập tổng thể như một chỉ số khả thi để đo lường mức độ vi phạm kỷ luật của toàn hệ thống. Michele Roberts, người đứng đầu AGSM đồng thời là phó trưởng khoa tại Trường Kinh doanh UNSW, chia sẻ suy nghĩ ban đầu của hội đồng quản trị rằng nếu sinh viên lạm dụng AI để đạt điểm cao hơn, biểu đồ điểm số toàn trường chắc chắn sẽ xuất hiện tình trạng lạm phát.

Dữ liệu thực tế lại cho thấy điểm số trung bình của sinh viên hoàn toàn không có dấu hiệu tăng vọt bất thường. Nhiều chuyên gia giáo dục khác lại tỏ ra kém lạc quan hơn trước những con số thống kê này. Bradley Staats, phó trưởng khoa cấp cao phụ trách chiến lược và học thuật tại Trường Kinh doanh Kenan-Flagler thuộc Đại học North Carolina, thừa nhận nỗi sợ hãi về việc sinh viên ném toàn bộ yêu cầu bài tập vào ChatGPT và nộp lại nguyên văn sản phẩm đầu ra là một vấn đề cực kỳ khó đo lường bằng các phương pháp kiểm tra truyền thống.

Việc phát hiện các cá nhân gian lận cụ thể lại càng trở nên nan giải hơn gấp bội, đặc biệt là trong môi trường đào tạo từ xa của các chương trình MBA trực tuyến. Emily DeJeu, trợ lý giáo sư giảng dạy tại Trường Kinh doanh Tepper của Đại học Carnegie Mellon, chỉ ra sự khác biệt cốt lõi giữa hai phương pháp tiếp cận. Trong một lớp học vật lý truyền thống, giảng viên có thể dễ dàng đi vòng quanh phòng học, trực tiếp quan sát màn hình máy tính của từng người và đảm bảo không có bất kỳ thiết bị điện tử nào được sử dụng sai mục đích.

Khi chuyển sang nền tảng học tập qua mạng, toàn bộ cơ chế giám sát trực tiếp này hoàn toàn sụp đổ. Để đối phó, các trường đại học đã tiến hành thử nghiệm hàng loạt công cụ học máy được quảng cáo là có khả năng phân biệt giữa văn bản do con người viết và văn bản do máy tính tạo ra. Những cái tên nổi bật trên thị trường chống đạo văn hiện nay bao gồm CrossPlag, Copyleaks, Turnitin, GPTZero và Originality.ai.

Tuy nhiên, phần lớn các phần mềm này đều bị giới học thuật đánh giá là thiếu hiệu quả khi phải đối đầu trực diện với sức mạnh nâng cấp liên tục của AI tạo sinh. Giám đốc Staats nhận định các hệ thống này thường chỉ cung cấp một mức điểm số xác suất nhất định, mang tính chất gợi ý nhiều hơn là đưa ra bằng chứng kết luận mang tính pháp lý. Quá trình xử lý vi phạm không thể được giải quyết triệt để chỉ bằng việc nhấn một nút bấm trên phần mềm.

Nhiều nghiên cứu độc lập đã chỉ ra rằng các công cụ phát hiện AI thường xuyên tạo ra những kết quả không nhất quán, bao gồm cả hiện tượng dương tính giả khiến sinh viên vô tội bị hàm oan. Sự tiến hóa quá nhanh của các mô hình ngôn ngữ lớn khiến phần mềm chống gian lận luôn rơi vào thế rượt đuổi và hụt hơi. Hơn nữa, việc xác nhận một hành vi sai trái vượt ra ngoài những nghi ngờ hợp lý là một rào cản pháp lý rất lớn.

Sự can thiệp của AI đã tạo ra một cấp độ tranh cãi mới trong các phiên điều trần, nơi sinh viên và nhà trường liên tục vướng vào những cuộc đôi co thiếu bằng chứng kỹ thuật số rõ ràng. Sự ngượng ngùng và căng thẳng khi phải chất vấn người học dựa trên những kết quả phần mềm mơ hồ thường khiến các giảng viên cảm thấy do dự và e ngại trong việc chính thức báo cáo các vi phạm.

Tái cấu trúc phương pháp đánh giá và sự trở lại của thi vấn đáp

Áp lực vô hình từ công nghệ đang buộc các tổ chức giáo dục phải tư duy lại toàn bộ hệ thống đánh giá năng lực, đặc biệt là đối với các sinh viên theo học hình thức trực tuyến. Sự thay đổi cốt lõi bao gồm việc dịch chuyển trọng tâm từ các bài luận văn bản sang các dự án nhóm đòi hỏi sự tương tác trực tiếp của con người. Các giảng viên ngày càng yêu cầu sinh viên phải trực tiếp bảo vệ lập luận trong các bài tập viết của mình, đồng thời tăng cường sử dụng các bài kiểm tra vấn đáp để thử thách khả năng phân tích phản biện tức thời.

Tại Trường Kinh doanh Warwick, ban lãnh đạo đang ráo riết tiến hành các chương trình thử nghiệm nhằm mở rộng quy mô của phương pháp đánh giá bằng miệng. Giám đốc Pearson thừa nhận việc tổ chức một buổi bảo vệ luận án trực tiếp cho từng cá nhân là một ý tưởng tuyệt vời về mặt chất lượng học thuật. Lực lượng sinh viên trực tuyến lên tới hàng trăm người mỗi năm khiến việc áp dụng quy trình này cho từng học phần sẽ tạo ra một khối lượng công việc khổng lồ, vượt quá sức chịu đựng của đội ngũ hành chính.

Để giải quyết bài toán nhân sự này, Warwick đang thử nghiệm một giải pháp thay thế linh hoạt hơn. Sinh viên có thể được yêu cầu tự ghi hình lại các bài đánh giá vấn đáp của chính mình, trong đó họ phải trả lời các bộ câu hỏi được hệ thống xáo trộn ngẫu nhiên. Các hình thức khác bao gồm việc yêu cầu người học tham gia vào các hệ thống mô phỏng kinh doanh, thực hiện các bài thuyết trình chuyên sâu hoặc tham gia tranh biện trực tuyến.

Phương pháp ghi hình bất đồng bộ này vẫn tồn tại những lỗ hổng nhất định khi sinh viên hoàn toàn có cơ hội sử dụng các công cụ AI chạy ngầm trên màn hình để hỗ trợ tìm kiếm câu trả lời. Bất chấp những rủi ro đó, các cơ sở giáo dục vẫn đang kiên trì thử nghiệm các cách tiếp cận khác nhau để tìm ra một điểm cân bằng giữa tính minh bạch học thuật và tính khả thi trong khâu tổ chức đào tạo.

Việc thiết lập các quy định về những hành vi cấu thành tội gian lận thường được các trường đại học giao phó trực tiếp cho đội ngũ giảng viên. Tại AGSM, các quy định chung của nhà trường chỉ đóng vai trò vạch ra những kỳ vọng cốt lõi, trong khi chính các học giả phụ trách chương trình sẽ tự tay thiết kế tài liệu hướng dẫn chi tiết cho từng dự án. Đại học Carnegie Mellon cũng thể hiện sự cam kết sâu sắc đối với quyền độc lập của đội ngũ giảng viên. Ban giám hiệu luôn khuyến khích các giáo sư làm rõ những kỳ vọng cá nhân của mình ngay từ buổi học đầu tiên và tự do thiết kế các bài kiểm tra sao cho phù hợp nhất với triết lý truyền đạt kiến thức của họ.

Bùi Tú