‘Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran bao giờ kết thúc?’: Góc nhìn từ các chuyên gia Trung Quốc
Kho dự trữ tên lửa và drone Iran có thể duy trì thêm khoảng hai đến ba tháng khi các cuộc không kích của Mỹ - Israel tiếp diễn, nhưng đội Mỹ cũng đang dần cạn kiệt tên lửa đánh chặn, theo các nhà phân tích Trung Quốc.
Tuy nhiên, một chuyên gia cảnh báo rằng thời gian kéo dài của cuộc chiến phụ thuộc không chỉ vào kho dự trữ vũ khí, mà còn vào hiệu quả của các đợt triển khai mới từ Mỹ và tính toán chính trị của Tổng thống Donald Trump.
Iran tiếp tục các cuộc tấn công vào Israel và các mục tiêu của Mỹ trên khắp Trung Đông kể từ khi cuộc xung đột bùng phát vào ngày 28.2, do Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei và nhiều lãnh đạo cấp cao nước này bị hạ sát. Thế nhưng, tốc độ phóng tên lửa và drone Iran dường như đã giảm bớt kể từ những ngày đầu.
Ông Hu Bo (Hồ Ba), Giám đốc Sáng kiến Thăm dò Tình hình Chiến lược Biển Đông, cho biết kho tên lửa đạn đạo của Iran có thể chỉ còn lại khoảng 30%, với số lượng có lẽ chưa đến 1.000 quả, theo các nguồn tin tình báo công khai. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng Iran có lợi thế đáng kể về drone (máy bay không người lái).
“Drone của Iran dễ sản xuất và triển khai hơn, cho thấy kho dự trữ tương đối dồi dào. Trong ngắn hạn, nguồn cung drone khó có thể gặp phải những hạn chế đáng kể”, Hu Bo nói.
Sáng kiến Thăm dò Tình hình Chiến lược Biển Đông là chương trình nghiên cứu và phân tích do Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) khởi xướng. Đây là một nhóm nghiên cứu tập trung vào việc theo dõi, thu thập dữ liệu và phân tích các diễn biến quân sự - an ninh tại Biển Đông. Họ thường sử dụng các nguồn dữ liệu mở, gồm cả ảnh vệ tinh, tín hiệu hàng hải và hàng không, để đưa ra đánh giá về hoạt động của các lực lượng quân sự trong khu vực.
Theo ước tính của quân đội Israel, Iran nắm giữ khoảng 2.500 tên lửa đạn đạo khi bắt đầu cuộc chiến. Dù tổng số drone Iran vẫn chưa rõ ràng, Bộ Quốc phòng Mỹ báo cáo vào ngày 5.3 rằng nước này đã phóng hơn 500 tên lửa đạn đạo và 2.000 drone trong cuộc xung đột hiện tại.
Các báo cáo truyền thông cho thấy Iran đã triển khai hàng nghìn drone trên khắp Trung Đông, đôi khi gây chết người. 6 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng khi drone của Iran tấn công trung tâm điều hành tại một cảng dân sự ở Kuwait.
Những drone này cũng tạo ra sự chênh lệch chi phí rõ rệt trong cuộc xung đột. Tên lửa đánh chặn Patriot và hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD của Mỹ, mỗi loại có giá vài triệu USD, đang được sử dụng để đối phó với drone Shahed-136 giá rẻ của Iran, có giá khoảng 20.000 đến 50.000 USD mỗi chiếc.
Hu Bo lưu ý rằng các vụ phóng tên lửa đạn đạo hàng ngày của Iran đã trở nên tương đối hạn chế.
“Với tốc độ này, Iran có thể duy trì các hoạt động của mình trong hai đến ba tháng tới nếu không có sự xáo trộn nội bộ. Mục tiêu phá hủy hoàn toàn năng lực tên lửa Iran của Mỹ là không thực tế, vì số còn lại rất khó phát hiện hoặc được bảo vệ nghiêm ngặt. Với Iran, chừng nào họ còn duy trì khả năng trả đũa, cuộc xung đột sẽ không thể kết thúc nhanh chóng”, ông nhận định.
Các nhà phân tích cũng đánh giá rằng Mỹ và Israel đang cạn kiệt một số loại vũ khí quan trọng, bất chấp tuyên bố của ông Trump hồi đầu tháng này rằng Mỹ có kho dự trữ “gần như không giới hạn”. Theo một báo cáo của tờ Washington Post tuần trước, Bộ Quốc phòng Mỹ đã điều chuyển một phần hệ thống THAAD tại Hàn Quốc sang Trung Đông.
Tổng số tên lửa đánh chặn dành cho THAAD của Mỹ vẫn được giữ bí mật. Thế nhưng, báo cáo truyền thông năm ngoái cho biết Mỹ đã sử dụng khoảng 1/4 kho dự trữ cao cấp, hơn 100 và có thể lên đến 150 quả, trong cuộc chiến 12 ngày với Iran hồi tháng 6.2025.
Một nhà thầu quốc phòng Mỹ hồi đầu năm nay đồng ý tăng gấp 4 lần sản lượng tên lửa đánh chặn cho THAAD hàng năm, từ 96 hiện tại lên 400 quả.
Bộ Quốc phòng Mỹ đã yêu cầu Quốc hội cấp hơn 200 tỉ USD để tài trợ cho cuộc chiến ở Iran và khẩn trương tăng cường sản xuất các loại vũ khí quan trọng đã cạn kiệt, Washington Post đưa tin hôm 19.3, trích dẫn lời một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump.
Các quan chức trong chính quyền Trump ước tính rằng, sáu ngày đầu tiên trong cuộc chiến với Iran đã tiêu tốn của Mỹ khoảng 11,3 tỉ USD. Trang Semafor ngày 11.3 cho biết Israel đã thông báo với Mỹ rằng họ đang cạn kiệt nghiêm trọng các tên lửa đánh chặn đạn đạo.
Theo ông Hu Bo, các loại đạn dược dẫn đường chính xác và tên lửa đánh chặn của Mỹ cũng đang chịu áp lực. “Đây là lý do tại sao lực lượng Mỹ và Israel hiện chỉ tập trung vào các mục tiêu có giá trị cao”, ông nhận định.
Lợi thế cốt lõi của Iran
Các nhà phân tích cho rằng trong khi Mỹ có năng lực mạnh hơn và nhiều loại vũ khí hơn để duy trì cuộc chiến, lợi thế cốt lõi của Iran là kiểm soát eo biển Hormuz.
“Iran có các công cụ khác để kiểm soát eo biển ngoài drone và tên lửa, chẳng hạn thủy lôi, đặc biệt là loại có thể tồn tại trong thời gian dài”, ông Yue Gang (Nhạc Cương), Đại tá Quân đội Trung Quốc đã nghỉ hưu, cho hay.
“Yếu tố quyết định khi nào cuộc chiến sẽ kết thúc không phải là vũ khí, mà là ý chí chính trị. Liệu ông Trump có muốn đẩy xung đột đến cùng hay không?”, Yue Gang bình luận.
Trước đó, Tổng thống Mỹ từng nói rằng cuộc chiến với Iran có thể kéo dài bốn hoặc năm tuần. Yue Gang cho rằng đây có thể là khung thời gian tối ưu mà ông Trump tính toán, nhưng nếu kéo dài hơn, tình hình sẽ bắt đầu xấu đi.
Ông Yang Shu (Dương Thụ), cựu trưởng khoa Nghiên cứu Trung Á tại Đại học Lan Châu, cho biết: “Mỹ đã phạm một sai lầm chiến lược nghiêm trọng”, đồng thời lưu ý rằng họ đã đánh giá thấp khả năng chống chịu tấn công của Iran.
Các hệ thống như THAAD “không thể cung cấp khả năng phòng thủ 100% và chỉ cần một đòn đánh trúng cũng có thể gây ra tổn thất đáng kể”, Yang Shu nói thêm.
Theo ông, Iran phụ thuộc rất nhiều vào drone để tấn công lực lượng Mỹ. Hơn nữa, bộ chỉ huy quân sự Iran đã được phân tán về các đơn vị khu vực và những căn cứ nằm rải rác, khiến việc nhắm mục tiêu của Mỹ trở nên khó khăn hơn.
“Tên lửa và drone của Iran không thể bị loại bỏ trong ngắn hạn. Thủy lôi và năng lực hàng hải còn lại của Iran vẫn là mối đe dọa thường trực”, Yang Shu đánh giá.