Liệu Iran có đủ khả năng phóng tên lửa đạn đạo xa 4.000 km?

Theo báo cáo từ Wall Street Journal, dù cả hai quả đạn đều không chạm được tới mục tiêu, sự kiện này đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng. Khoảng cách địa lý từ lãnh thổ Iran đến quần đảo Chagos lên tới xấp xỉ 4.000 km, vọt xa khỏi những giới hạn kỹ thuật mà chính quyền Tehran từng tuyên bố trước đây. Phân tích kỹ lưỡng sự kiện này giúp chúng ta đánh giá chính xác hơn về việc liệu quân đội Iran đã thực sự làm chủ được công nghệ tấn công tầm siêu xa hay đây mới là một nỗ lực vượt quá tầm với trong giai đoạn căng thẳng hiện tại của khu vực Trung Đông.

Dù không trúng cũng gây chú ý

Đi sâu vào chi tiết của vụ tấn công, giới chức quân sự xác nhận cả hai quả tên lửa đạn đạo đều thất bại trong việc đánh trúng căn cứ Diego Garcia. Một quả đã gặp trục trặc và hỏng hóc ngay trong quá trình bay. Quả thứ hai đối mặt với hệ thống đánh chặn SM-3 được phóng lên từ một chiến hạm của Hải quân Mỹ, dù giới chuyên môn vẫn chưa thể kết luận chắc chắn sự thất bại của tên lửa này là do trúng đạn đánh chặn hay tự phát nổ do lỗi kỹ thuật.

Kết quả thực địa này phơi bày một thực tế rõ ràng về năng lực của ngành công nghiệp quốc phòng Iran. Việc một quả tên lửa có thể rời bệ phóng và hướng về một mục tiêu cách xa 4.000 km chứng tỏ họ đã sở hữu công nghệ động cơ đẩy đủ mạnh để vươn tới không gian Nam Á.

Tuy nhiên, việc duy trì sự ổn định trên quỹ đạo bay dài, khả năng định vị chính xác mục tiêu và độ tin cậy của các hệ thống dẫn đường giai đoạn cuối vẫn là một bài toán kỹ thuật mà Tehran chưa thể giải quyết triệt để. Tầm bắn xa trở nên vô nghĩa nếu vũ khí không thể sống sót qua hành trình hoặc trượt mục tiêu.

Sự kiện này đánh dấu cuộc tấn công bằng tên lửa có tầm bắn xa nhất từ trước đến nay của Tehran kể từ khi cuộc chiến bùng nổ ba tuần trước. Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi từng đưa ra những tuyên bố khẳng định quân đội nước này đã chủ động tự giới hạn tầm bắn của lực lượng tên lửa đạn đạo ở mức tối đa 2.000 km.

Động thái phá vỡ giới hạn tự áp đặt này để nhắm vào Diego Garcia mang một thông điệp chiến lược cực kỳ cứng rắn. Bằng cách cố gắng vươn tới một căn cứ hậu cần chiến lược nằm sâu trong Ấn Độ Dương, Iran muốn chứng minh rằng không có bất kỳ cơ sở quân sự nào của Mỹ và đồng minh trong khu vực được an toàn tuyệt đối. Dù thất bại về mặt chiến thuật khi không phá hủy được mục tiêu, hành động này mang lại hiệu ứng tâm lý mạnh mẽ, buộc các nhà hoạch định quân sự phương Tây phải tính toán lại bán kính an toàn cho các khí tài hải quân và lực lượng đồn trú của mình.

Phương Tây phải thay đổi phòng thủ

Vụ phóng tên lửa diễn ra trong lúc diễn ra những tranh cãi ngoại giao gay gắt ngay trong nội bộ khối liên minh phương Tây. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng chỉ trích gay gắt quyết định mà ông gọi là "chậm trễ" của Vương quốc Anh trong việc cấp phép cho quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ của mình trong khu vực để tiến hành các đòn không kích nhằm vào Iran.

Ngay sau đó, văn phòng của Thủ tướng Anh Keir Starmer đã phải tổ chức các cuộc họp khẩn cấp cấp bộ trưởng để thảo luận về những động thái phong tỏa eo biển Hormuz của Tehran, cùng với các mối đe dọa nhắm vào các tàu thương mại và cơ sở hạ tầng dầu khí. Phía London khẳng định thỏa thuận cho phép Mỹ sử dụng căn cứ Anh phục vụ mục đích phòng vệ tập thể, bao gồm các hoạt động làm suy yếu các trận địa tên lửa đang đe dọa tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz.

Đứng trước sự hợp tác quân sự ngày càng chặt chẽ giữa Washington và London, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã sử dụng mạng xã hội để tung ra những đòn tấn công tâm lý nhắm trực tiếp vào dư luận Anh. Ông Araghchi tuyên bố rằng đại đa số người dân Anh không hề muốn bị lôi kéo vào một cuộc chiến tranh tự chọn của Israel và Mỹ. Việc Tehran chỉ đích danh Thủ tướng Starmer đang đặt tính mạng của công dân Anh vào vòng nguy hiểm bằng cách cho phép Mỹ sử dụng căn cứ là một nỗ lực nhằm khoét sâu vào những bất đồng nội bộ của xứ sở sương mù.

Lời đe dọa về việc Iran sẽ thực thi quyền tự vệ chính đáng cho thấy họ sẵn sàng sử dụng các loại vũ khí tầm xa để trả đũa bất kỳ quốc gia nào hỗ trợ các chiến dịch quân sự chống lại lãnh thổ của họ. Vụ phóng tên lửa vào Diego Garcia cho thấy Iran đang muốn đưa ra thông điệp cứng rắn chứ không nói suông.

Quân đội Iran vẫn đang vật lộn với các vấn đề về độ ổn định của khí tài trong thực chiến. Dù chưa tạo ra một mối đe dọa hủy diệt ngay lập tức đối với các căn cứ nằm sâu trong Ấn Độ Dương, sự cố này buộc liên minh Mỹ - Anh phải đẩy nhanh việc củng cố các hệ thống phòng thủ tên lửa đa tầng tại các cứ điểm chiến lược xa bờ.

Bùi Tú