17 ngày 'hỏa tốc' bình ổn xăng dầu: Từ ngoại giao năng lượng đến ứng vốn ngân sách
Trước sức ép từ xung đột trực tiếp tại Trung Đông khiến giá xăng dầu thế giới chao đảo, Chính phủ và các bộ, ngành đã triển khai hàng loạt giải pháp cấp bách . Đặc biệt, "ngoại giao năng lượng" dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thủ tướng đã trở thành chìa khóa để bảo đảm mạch máu kinh tế.
Mệnh lệnh từ người đứng đầu Chính phủ
Kể từ sau biến cố ngày 28.2 tại Trung Đông, thị trường năng lượng toàn cầu rơi vào tình trạng "báo động đỏ". Tại Việt Nam, 17 ngày qua (từ 5.3 đến 22.3) là khoảng thời gian đầy áp lực. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã liên tục chủ trì các phiên họp khẩn, ban hành Công điện chỉ đạo với tinh thần: "Dứt khoát không để thiếu xăng dầu cho sản xuất và tiêu dùng".
Thủ tướng nhấn mạnh, xăng dầu là mặt hàng chiến lược, ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số CPI. Việc bảo đảm nguồn cung không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ ngành bám sát diễn biến thị trường 24/7, sẵn sàng kịch bản ứng phó kể cả khi eo biển Hormuz đóng cửa kéo dài.
Ngoại giao năng lượng: "Phá thế" đứt gãy nguồn cung
Điểm khác biệt lớn nhất trong đợt biến động này chính là sự chủ động tấn công trên mặt trận đối ngoại. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trực tiếp tiến hành hàng loạt cuộc điện đàm quan trọng với Thủ tướng các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn trong khối OPEC+ và các đối tác chiến lược.
Trong các cuộc trao đổi, Thủ tướng đề nghị các nước bạn ưu tiên duy trì nguồn cung ổn định cho Việt Nam, đồng thời hỗ trợ về giá thông qua các hợp đồng dài hạn để giảm thiểu tác động từ thị trường giao ngay đang biến động mạnh. Đồng thời, Thủ tướng cũng chỉ đạo Bộ Ngoại giao và các Đại sứ quán Việt Nam tại các địa bàn trọng điểm như Trung Đông, Đông Nam Á và các tổ chức quốc tế tăng cường kết nối, tìm kiếm các nguồn cung dầu thô thay thế nhằm bù đắp lượng hàng bị tắc nghẽn do chiến sự.
Những nỗ lực ngoại giao này đã giúp Việt Nam tiếp cận được các lô hàng "giải cứu" trong thời điểm căng thẳng nhất của tháng 3.
Sử dụng tổng lực các công cụ tài chính nội địa
Song song với ngoại giao, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã phối hợp nhịp nhàng để "hạ nhiệt" giá bán lẻ trong nước:
Chi mạnh Quỹ Bình ổn (BOG) và ứng ngân sách: Trong 17 ngày qua, mức chi Quỹ BOG duy trì ở mức kỷ lục, từ 3.000 đến 5.000 đồng/lít. Khi nguồn quỹ tại các doanh nghiệp đầu mối âm nặng, Chính phủ đã đồng ý chủ trương tạm ứng ngân sách Nhà nước để hỗ trợ.
Đây là quyết định chưa từng có tiền lệ, giúp doanh nghiệp có kinh phí nhập hàng, duy trì dòng chảy xăng dầu cho hệ thống bán lẻ.
Miễn giảm thuế, phí kịch sàn: Bộ Tài chính đã trình phương án giảm thuế bảo vệ môi trường xuống mức sàn. Thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) cũng được đưa về 0% nhằm đa dạng hóa nguồn cung từ các thị trường ngoài ASEAN, giúp giảm giá thành cơ sở ngay từ khâu nhập khẩu.
Các loại thuế, phí: tiêu thụ đặc biệt, bảo vệ môi trường... cũng được giảm về 0% nhằm hạ nhiệt sức tăng giá nhiên liệu.
Chính phủ đã cho phép điều chỉnh giá ngay lập tức nếu giá thế giới biến động trên 15%. Điều này giúp giá trong nước bắt nhịp nhanh với thế giới, tránh tình trạng doanh nghiệp bị lỗ sâu dẫn đến găm hàng. Bộ Công Thương cũng thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, giám sát chặt các nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, Bình Sơn. Lực lượng Quản lý thị trường trực chiến 100%, xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, trục lợi.
Hướng tới giao thông xanh bền vững
Cuộc khủng hoảng là cú hích để Chính phủ đẩy mạnh lộ trình chuyển đổi mô hình giao thông. Thủ tướng giao Bộ Công Thương nhanh chóng đưa xăng sinh học E10 vào thị trường trong tháng 4.2026.
Đặc biệt, Chính phủ đang khẩn trương hoàn thiện cơ chế khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện. Các chính sách về hạ tầng trạm sạc công cộng, hỗ trợ giá xe điện và ưu tiên giao thông công cộng được xem là chìa khóa để Việt Nam tự chủ năng lượng, thoát khỏi sự lệ thuộc vào biến động địa chính trị toàn cầu.
Sự quyết liệt từ bàn đàm phán quốc tế đến các chính sách điều hành trong nước trong 17 ngày qua đã giúp thị trường xăng dầu Việt Nam đứng vững. Sự đồng lòng của hệ thống chính trị và doanh nghiệp chính là sức mạnh để Việt Nam vượt qua "cơn bão giá" từ Trung Đông.