Bệnh tay chân miệng TP.HCM tăng gần 100%: ban 'ẩn mình' ở vị trí cha mẹ dễ bỏ sót

Số ca tay chân miệng tại TP.HCM đang tăng gần gấp đôi chỉ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, điều đáng lo hơn là nhiều trẻ không còn phát ban ở tay, chân như thường thấy. Thay vào đó, vi rút “ẩn mình” ở những vị trí kín đáo như vùng mông, rìa ngón tay, khiến phụ huynh dễ bỏ sót. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không phát hiện sớm trong “7 ngày vàng”, nguy cơ lây lan trong trường học có thể bùng phát nhanh chóng.

Khi nốt ban không còn ở tay chân: “Kẻ ẩn mình” đánh lừa phụ huynh

Trong những tuần gần đây, dịch tay chân miệng tại TP.HCM có dấu hiệu tăng tốc trở lại với diễn biến khó lường. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), trong tuần qua, thành phố ghi nhận 837 ca mắc mới, tăng tới 97,1% so với mức trung bình của tháng trước. Tổng số ca tích lũy từ đầu năm đã vượt 7.200 trường hợp – con số cho thấy áp lực đang gia tăng rõ rệt lên hệ thống y tế và trường học.

Tuy nhiên, điều khiến các chuyên gia lo ngại không chỉ là số ca tăng nhanh, mà còn nằm ở cách vi rút “thay đổi chiến thuật”.

Trong nhiều năm, tay chân miệng thường được nhận diện khá điển hình với các nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối hoặc khuỷu tay. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng hiện nay đang cho thấy một bức tranh khác.

Theo BSCK2 Dư Tuấn Quy – Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), nhiều ca bệnh gần đây có biểu hiện không còn “kinh điển” như trước.

“Chúng tôi ghi nhận không ít trường hợp trẻ không có ban rõ ở tay chân, mà lại xuất hiện ở những vị trí kín đáo như vùng mông, quanh hậu môn hoặc chỉ lấm tấm ở rìa ngón tay, ngón chân. Đây là những vị trí rất dễ bị bỏ sót nếu phụ huynh không kiểm tra kỹ”, bác sĩ Quy cho biết.

Sự “ẩn mình” này khiến việc phát hiện sớm trở nên khó khăn hơn, đặc biệt trong môi trường trường học – nơi trẻ tiếp xúc gần và liên tục.

Không dừng lại ở đó, nhiều trẻ khởi phát bệnh bằng những dấu hiệu dễ bị nhầm lẫn như đau miệng, biếng ăn, chảy nước miếng hoặc quấy khóc kéo dài. Khi chưa thấy ban ngoài da, phụ huynh thường chủ quan, bỏ lỡ giai đoạn phát hiện sớm.

“Ngay cả khi chưa thấy nốt ban rõ ràng, nếu trẻ có biểu hiện đau miệng, sốt hoặc thay đổi sinh hoạt, cần đưa đi khám sớm. Đây là ‘thời điểm vàng’ để kiểm soát bệnh và ngăn biến chứng”, bác sĩ Quy nhấn mạnh.

Áp lực dồn lên trường học: “Chốt chặn” đầu tiên trước dịch bệnh

Tại các xã, phường đông dân cư, nơi tập trung nhiều trường mầm non, số ca mắc đang gia tăng rõ rệt. Những khu vực có mật độ trẻ cao trở thành “điểm nóng”, khi vi rút có điều kiện thuận lợi để lây lan nhanh chóng. Trong bối cảnh đó, trường học đang trở thành tuyến phòng thủ quan trọng nhất.

Mỗi buổi sáng, nhiều cơ sở giáo dục đã siết chặt quy trình kiểm tra đầu vào: đo thân nhiệt, quan sát khoang miệng, kiểm tra nhanh các dấu hiệu bất thường trên da. Tuy nhiên, với những trường hợp ban “ẩn”, việc phát hiện không hề dễ dàng nếu không có quy trình kiểm tra toàn diện.

Khi phát hiện một ca nghi ngờ, quy trình xử trí phải được kích hoạt ngay lập tức: cách ly tạm thời, thông báo cho phụ huynh, đồng thời hướng dẫn đưa trẻ đi khám chuyên khoa. Nếu xác định mắc bệnh, trẻ buộc phải nghỉ học để tránh lây lan.

Theo khuyến cáo, thời gian cách ly thường kéo dài khoảng 7 ngày – giai đoạn được xem là “cửa sổ vàng” để cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong lớp học.

Ngay khi một ca bệnh xuất hiện, toàn bộ lớp học lập tức bước vào giai đoạn giám sát đặc biệt.

Trong ít nhất 7 ngày tiếp theo, giáo viên phải theo dõi sát từng biểu hiện nhỏ của trẻ: từ dấu hiệu sốt nhẹ, chảy nước miếng đến những nốt ban li ti mới xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể. Bất kỳ nghi ngờ nào cũng cần được thông báo ngay cho phụ huynh.

Song song đó, công tác vệ sinh, khử khuẩn được nâng lên mức cao nhất. Đồ chơi, sàn nhà, tay vịn cầu thang, bàn ghế – tất cả đều phải được làm sạch thường xuyên bằng dung dịch sát khuẩn. Những bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc trở thành ưu tiên hàng đầu, bởi đây là nơi vi rút có thể tồn tại và lan truyền mạnh.

Nếu thực hiện tốt giai đoạn này, nguy cơ bùng phát ổ dịch trong trường học có thể được kiểm soát hiệu quả.

Dù trường học đóng vai trò tuyến đầu, nhưng “lá chắn” cuối cùng lại nằm ở chính mỗi gia đình.

Nhiều phụ huynh vẫn giữ thói quen chỉ quan sát những vị trí dễ thấy như tay, chân mà bỏ qua các vùng kín. Trong khi đó, vi rút có thể tồn tại ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể trẻ.

Bác sĩ Quy khuyến cáo, phụ huynh cần kiểm tra toàn diện khi tắm cho trẻ, đặc biệt chú ý vùng mông, quanh hậu môn, khoang miệng và rìa ngón tay, ngón chân. Đồng thời, việc theo dõi chế độ ăn uống, sinh hoạt hằng ngày cũng giúp phát hiện sớm những thay đổi bất thường.

Một yếu tố quan trọng khác nhưng thường bị xem nhẹ là nguy cơ lây từ người lớn sang trẻ nhỏ. Người chăm sóc có thể mang vi rút về nhà mà không có triệu chứng rõ ràng.

Do đó, việc rửa tay, thay đồ sạch sẽ sau khi đi làm về trước khi tiếp xúc với trẻ là thói quen cần được duy trì nghiêm ngặt.

Tay chân miệng vốn được xem là bệnh phổ biến ở trẻ nhỏ, nhưng những biến đổi gần đây đang khiến việc nhận diện trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.

Khi nốt ban không còn xuất hiện ở những vị trí quen thuộc, khi triệu chứng khởi phát trở nên mơ hồ, thì sự chủ động của phụ huynh và nhà trường chính là yếu tố quyết định.

Trong cuộc chiến chống dịch, không còn chỗ cho sự chủ quan. Bởi đôi khi, chỉ một nốt ban “ẩn mình” cũng có thể là khởi đầu của cả một chuỗi lây lan nếu không được phát hiện kịp thời.

Hồ Quang