SoftBank quyết mạo hiểm đặt cược 30 tỉ USD vào OpenAI

Động thái đầy quyết liệt này đang tạo ra một làn sóng bất an lớn trong giới đầu tư, những người vốn dĩ đã vô cùng thận trọng trước mức độ bành trướng rủi ro của tập đoàn Nhật Bản vào lĩnh vực công nghệ mới. Theo nguyên tắc quản trị tài chính cốt lõi, SoftBank luôn đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ khoản vay trên giá trị tài sản (LTV) – một thước đo nợ ròng so với giá trị các khoản đầu tư – ở mức dưới 25% trong điều kiện thị trường bình thường. Tuy nhiên, giới chóp bu của tập đoàn hiện đã chấp nhận một thực tế rằng ngưỡng an toàn này hoàn toàn có thể bị phá vỡ trong những tháng sắp tới khi họ tăng tốc dồn lực cho các khoản đầu tư khổng lồ.

Giám đốc tài chính Yoshimitsu Goto đã thẳng thắn thừa nhận khả năng tỷ lệ này sẽ tạm thời vượt qua mốc 25% trong tương lai. Lời khẳng định này đánh dấu một trong những tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy SoftBank sẵn sàng gạt bỏ các rào cản tài chính truyền thống để hậu thuẫn tối đa cho OpenAI. Quyết định được đưa ra bất chấp sự lo ngại ngày càng tăng từ các cổ đông về chi phí đắt đỏ, sự cạnh tranh khốc liệt và mức độ sinh lời đầy bất định của cơn sốt công nghệ hiện tại.

Sức ép đè nặng lên các chỉ số tài chính và phản ứng từ thị trường

Theo chuyên gia phân tích David Gibson từ MST Financial, SoftBank đang đối mặt với một áp lực huy động vốn khổng lồ, ước tính lên tới 50 tỉ USD trong suốt năm 2026 để phục vụ cho OpenAI, các dự án đầu tư mới và tái cấp vốn. Với khối lượng tài chính khổng lồ này, tỷ lệ khoản vay trên giá trị tài sản chắc chắn sẽ chạm hoặc vượt mức 25%. Giới chuyên môn đánh giá đây là một câu chuyện đáng lưu tâm bởi thị trường dường như vẫn chưa sẵn sàng đón nhận một kịch bản đòn bẩy tài chính cao như vậy từ tập đoàn Nhật Bản.

Thực tế, chỉ số LTV của SoftBank đã có dấu hiệu tăng mạnh từ 16.5% lên 20.6% trong quý kết thúc vào tháng 12 vừa qua. Đi kèm với đó là sự sụt giảm nghiêm trọng của giá cổ phiếu, bốc hơi hơn 45% kể từ tháng 10 năm ngoái. Các nhà đầu tư ngày càng tỏ ra dè dặt trước mức độ tiếp xúc rủi ro của tập đoàn, đặc biệt khi OpenAI đang phải đối mặt với sự vươn lên mạnh mẽ từ các đối thủ sừng sỏ như Google và Anthropic.

Những biến động tiêu cực không dừng lại ở giá cổ phiếu. Mức chênh lệch lợi suất trên các hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng của SoftBank đã phình to lên mức cao nhất trong gần một năm qua. Cùng thời điểm, tổ chức xếp hạng tín nhiệm S&P đã quyết định hạ triển vọng của tập đoàn xuống mức tiêu cực, trực tiếp viện dẫn kế hoạch rót vốn khổng lồ vào OpenAI làm nguyên nhân cốt lõi. Quyết định của S&P phản ánh lo ngại rằng tỉ trọng tài sản chưa niêm yết trong danh mục đầu tư của SoftBank có khả năng tăng vọt lên hơn 50%, so với mức ước tính 42% vào cuối năm ngoái.

Để trấn an dư luận, ông Goto cam kết SoftBank sẽ nhanh chóng kéo tỷ lệ LTV xuống dưới mốc 25% bằng mọi giá thông qua sự kết hợp của nhiều biện pháp kỹ thuật như bán bớt tài sản, niêm yết các công ty con và huy động vốn có tài sản bảo đảm. Với giá trị tài sản ròng vượt quá 30 nghìn tỉ yen, vị giám đốc tài chính tin tưởng tập đoàn có đủ đạn dược trên bảng cân đối kế toán để kìm cương đòn bẩy tài chính khi cần thiết, đảm bảo rủi ro luôn nằm trong tầm kiểm soát.

Tầm nhìn vĩ mô của Masayoshi Son và lối thoát từ thương vụ IPO

Bất chấp việc một số nhân vật nội bộ và các cố vấn tỏ ra lo lắng trước quy mô tham vọng quá lớn, Giám đốc điều hành Masayoshi Son vẫn giữ vững niềm tin sắt đá về sự cần thiết phải liên tục bơm tiền để đưa công nghệ máy học vươn tới đẳng cấp tiếp theo. Ông đã mạnh tay rót hơn 34 tỉ USD vào OpenAI để đổi lấy khoảng 11% cổ phần, đồng thời chuyển dịch trọng tâm của toàn bộ tập đoàn xoay quanh công ty này.

Vị tỉ phú người Nhật Bản xem đây là giai đoạn phát triển sống còn tiếp theo của nhân loại. Ông đã tiến hành tái cơ cấu các phương tiện đầu tư của Vision Fund, thâu tóm các công ty bán dẫn để hỗ trợ cho nền tảng Arm, thỏa thuận mua lại các tập đoàn robot và đang ráo riết xây dựng hệ thống trung tâm dữ liệu cùng trạm phát điện tại Mỹ. Dù vậy, tham vọng này cũng vấp phải những trở ngại nhất định, điển hình là việc siêu dự án trung tâm dữ liệu Stargate trị giá 500 tỉ USD do SoftBank, OpenAI và Oracle hậu thuẫn đã phải thu hẹp quy mô hoạt động.

Để giải quyết bài toán dòng tiền, SoftBank có trong tay nhiều loại tài sản đa dạng để huy động. Mới đây, họ đã thực hiện thành công đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) cho tập đoàn thanh toán PayPay với mức định giá vượt 12 tỉ USD. Tuy nhiên, việc phát hành nợ và niêm yết cổ phiếu luôn phải đối mặt với những rủi ro thị trường khó lường trong giai đoạn nền kinh tế toàn cầu có nhiều biến động.

Chuyên gia Gibson chỉ ra một điểm yếu chí mạng rằng giới đầu tư đều biết rõ SoftBank đang vô cùng khát vốn, đặc biệt là sau khi họ phải bán sạch toàn bộ cổ phần tại Nvidia thu về 5,8 tỉ USD vào năm ngoái. Động thái này tạo ra tâm lý cho rằng tập đoàn đang ở thế bắt buộc phải thanh lý tài sản. Đáng chú ý nhất, chiến lược giảm đòn bẩy tài chính của SoftBank đang phụ thuộc rất lớn vào viễn cảnh IPO của chính OpenAI. Một đợt niêm yết thành công sẽ giúp giảm tỷ lệ tài sản tư nhân so với tài sản đại chúng trong danh mục của tập đoàn một cách bền vững.

Để đáp ứng các cam kết tài chính ngắn hạn, SoftBank đã dàn xếp được khoảng 40 tỉ USD các khoản vay bắc cầu với các đối tác cho vay chủ chốt, bao gồm cả siêu ngân hàng Mizuho của Nhật Bản. Các khoản đầu tư vào OpenAI dự kiến sẽ được giải ngân thành ba đợt vào tháng 4, tháng 7 và tháng 10. Một số nhà phân tích nhận định các ngân hàng đồng ý rót vốn vì bị hấp dẫn bởi cơ hội tham gia vào đợt IPO tiềm năng của OpenAI trong tương lai.

Về phần mình, ông Goto khẳng định các khoản vay bắc cầu này là minh chứng rõ nét cho thấy thị trường vẫn đặt trọn niềm tin vào SoftBank. Những tổ chức tài chính thân thiết nhất hiểu rất rõ toàn bộ kế hoạch đầu tư của tập đoàn và sẵn sàng cung cấp nguồn lực khổng lồ trong một khung thời gian cực kỳ gấp rút để cùng hiện thực hóa tầm nhìn vĩ đại này.

Bùi Tú