Cấp dấu tích xanh cho Lãnh tụ tối cao Iran, X vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ?

Diễn biến này xảy ra sau khi dấu tích xanh trên tài khoản tiếng Ba Tư của ông Mojtaba Khamenei bị gỡ bỏ, sau khi trạng thái xác minh của hồ sơ này bị Dự án Minh bạch Công nghệ nêu bật vào tháng 3.

Hồ sơ X tiếng Anh của ông Mojtaba Khamenei hiện có nhiều người theo dõi hơn tài khoản tiếng Ba Tư, với hơn 175.000 người, và đã được sử dụng để lan truyền các bài đăng liên quan đến cuộc xung đột Mỹ - Israel và Iran đang diễn ra. Theo thông tin trên hồ sơ, tài khoản này được đặt tại Iran và tạo vào tháng 3.

Các tài khoản X của Mojtaba Khamenei đã thu hút sự chú ý vì Lãnh đạo tối cao Iran nằm trong danh sách trừng phạt của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ từ năm 2019, cấm các cá nhân và tổ chức Mỹ giao dịch với ông.

Mojtaba Khamenei lên nắm quyền lãnh đạo Iran sau khi cha ông, Ayatollah Ali Khamenei, bị hạ sát trong một cuộc không kích từ Mỹ và Israel ngày 28.2.

Dấu tích xanh trên X chỉ dành riêng cho những người đăng ký trả phí gói X Premium hoặc Premium+, đi kèm nhiều quyền lợi như đăng bài dài hơn, tải video dài hơn và được chia sẻ doanh thu quảng cáo.

Theo chính sách của X, “bạn không được phép mua gói X Premium nếu là người mà X không được phép giao dịch theo luật trừng phạt kinh tế và luật tuân thủ thương mại của Mỹ cũng như bất kỳ luật nào khác áp dụng”. Tuy nhiên, chưa rõ chính sách này được thực thi như thế nào.

X cũng thường cấp dấu tích xám miễn phí cho các quan chức chính phủ, một tính năng trước đây được sử dụng cho các tài khoản liên kết với ông Ayatollah Ali Khamenei.

Song vào ngày 12.2, Dự án Minh bạch Công nghệ đã công bố báo cáo cho thấy có những tài khoản X mang tên các quan chức, cơ quan và phương tiện truyền thông do chính phủ Iran điều hành có dấu tích xanh, cho thấy họ là khách hàng của dịch vụ Premium.

“Vì X yêu cầu đăng ký trả phí để sử dụng dịch vụ cao cấp, nên rất có thể họ đã nhận được doanh thu từ các cá nhân và nhóm người Iran này - điều vi phạm tiềm tàng các lệnh trừng phạt kinh tế của Mỹ”, theo báo cáo từ Dự án Minh bạch Công nghệ.

Dự án Minh bạch Công nghệ là tổ chức giám sát phi lợi nhuận tại Mỹ, chuyên theo dõi và điều tra hoạt động của các hãng công nghệ lớn. Tổ chức này tập trung vào việc phát hiện và công bố các vấn đề liên quan đến nền tảng mạng xã hội và nội dung độc hại, việc tuân thủ hoặc vi phạm các quy định pháp lý, đặc biệt là lệnh trừng phạt; ảnh hưởng của các hãng công nghệ với an ninh, chính trị và xã hội.

Dự án Minh bạch Công nghệ thường thực hiện các báo cáo điều tra độc lập, dựa trên dữ liệu thu thập từ các nền tảng như Facebook, Instagram, X… nhằm chỉ ra những lỗ hổng trong chính sách hoặc cách thực thi của các hãng công nghệ.

Công ty hàng không vũ trụ SpaceX (chủ sở hữu của X và công ty trí tuệ nhân tạo xAI) chưa phản hồi câu hỏi về dấu tích xanh của Mojtaba Khamenei trên mạng xã hội này.

Bộ Tài chính Mỹ, cơ quan thực thi các lệnh trừng phạt với Iran, cũng chưa trả lời khi được đề nghị bình luận.

Ông Mojtaba Khamenei hiện ở đâu?

Việc ông Mojtaba Khamenei đang ở đâu hiện vẫn là một bí ẩn lớn, không chỉ với công chúng mà cả giới tình báo quốc tế. Kể từ khi lên nắm quyền sau cái chết của cha mình trong cuộc không kích cuối tháng 2, Mojtaba Khamenei gần như “biến mất”, làm dấy lên hàng loạt đồn đoán về tình trạng sức khỏe cũng như vai trò thực sự của ông trong bộ máy lãnh đạo Iran.

Các nguồn tin quốc tế cho biết Mojtaba Khamenei chưa từng xuất hiện trước công chúng kể từ khi được bổ nhiệm làm Lãnh tụ tối cao Iran. Không có hình ảnh, video hay bài phát biểu trực tiếp nào của Mojtaba Khamenei được công bố. Thay vào đó, mọi thông điệp của ông đều được truyền tải qua văn bản hoặc các kênh gián tiếp như truyền hình nhà nước và Telegram.

Sự vắng mặt bất thường này càng gây chú ý khi nhiều thông tin cho rằng Mojtaba Khamenei đã bị thương trong chính cuộc không kích khiến cha ông thiệt mạng. Truyền thông nhà nước Iran từng ám chỉ Mojtaba Khamenei là một “chiến binh bị thương”, nhưng không cung cấp chi tiết cụ thể. Một số quan chức Iran khẳng định ông vẫn còn sống và đang điều hành đất nước, song từ chối tiết lộ vị trí hiện tại.

Trong khi đó, các nguồn tin tình báo Mỹ và phương Tây cũng không có câu trả lời rõ ràng. Thậm chí, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 23.3 thừa nhận rằng “không ai biết chính xác chuyện gì đã xảy ra” với nhà lãnh đạo mới của Iran.

Một số trang tin cho rằng Mojtaba Khamenei có thể vẫn còn sống nhưng đang ở trong tình trạng sức khỏe không ổn định, thậm chí có khả năng không thể xuất hiện công khai trong thời gian dài.

Cũng có những giả thuyết cho rằng Mojtaba Khamenei đang được bảo vệ tại một địa điểm an ninh cao bên trong Iran, nhằm tránh nguy cơ bị ám sát giữa bối cảnh xung đột với Mỹ và Israel vẫn leo thang. Tuy nhiên, tất cả thông tin này đều chưa được xác nhận chính thức.

Sự vắng mặt kéo dài của ông không chỉ làm dấy lên nghi vấn về sức khỏe cá nhân, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về việc ai đang thực sự điều hành Iran trong giai đoạn đầy biến động hiện nay.

Trong một phát biểu hôm 23.3, ông Trump cho biết Mỹ đang tiến hành các cuộc tiếp xúc với một “nhân vật cấp cao” của Iran nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột. Ông nói rằng hai bên đã có những cuộc trao đổi “rất tốt và mang tính xây dựng”, thậm chí xuất hiện “những điểm đồng thuận lớn” hướng tới một thỏa thuận toàn diện.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump làm rõ rằng ông không trực tiếp đàm phán với Lãnh tụ tối cao Iran. Thay vào đó, các cuộc tiếp xúc đang được thực hiện thông qua một người mà ông gọi là nhân vật hàng đầu Iran, nhưng không nêu cụ thể danh tính.

Điểm đáng chú ý là các cuộc trao đổi này chủ yếu mang tính gián tiếp, thông qua các kênh trung gian. Theo nhiều nguồn tin, các quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập hoặc Pakistan đang đóng vai trò cầu nối giữa Mỹ và Iran, theo tờ NYT.

Ông Trump tỏ ra lạc quan về triển vọng đạt được thỏa thuận, cho rằng cả Mỹ và Iran đều có lợi ích trong việc chấm dứt xung đột. Tổng thống Mỹ thậm chí đã quyết định hoãn các cuộc không kích nhằm vào cơ sở năng lượng của Iran, coi đây là cơ hội để ngoại giao phát huy tác dụng.

Ông Trump nói rằng đã “chỉ đạo Bộ Quốc phòng hoãn mọi cuộc tấn công quân sự nhắm vào các nhà máy điện và hạ tầng năng lượng Iran trong vòng 5 ngày, tùy thuộc vào thành công của các cuộc họp và thảo luận đang diễn ra”.

Liên quan đến eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ cho rằng tuyến đường biển này sẽ sớm mở trở lại nếu đàm phán thành công. Ông Trump cũng để ngỏ khả năng Mỹ và Iran có thể “cùng kiểm soát eo biển Hormuz”.

Dù vậy, phía Iran lại đưa ra thông điệp trái ngược khi phủ nhận có bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ, cho thấy khoảng cách lớn giữa tuyên bố từ ông Trump và lập trường của Tehran

Sơn Vân