Cần Thơ tháo gỡ nút thắt dữ liệu và nhân lực chuyển đổi số
Cần Thơ thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, tận dụng hạ tầng công nghệ, nhưng đối mặt thách thức dữ liệu, nhân lực, cần đầu tư đồng bộ, hiệu quả.
Nền tảng thuận lợi từ hạ tầng và công nghệ
Giai đoạn 2020–2025 đánh dấu bước tiến đáng kể của Cần Thơ trong phát triển hạ tầng số. Hệ thống viễn thông được đầu tư tương đối đồng bộ với vùng phủ sóng 4G rộng khắp, đồng thời từng bước triển khai 5G tại khu vực trung tâm. Song song đó, hạ tầng cáp quang đã được phủ gần như toàn địa bàn, tạo nền tảng quan trọng cho việc đảm bảo kết nối ổn định, đáp ứng nhu cầu học tập, làm việc và sản xuất kinh doanh trong môi trường số.
Trên nền tảng hạ tầng này, nhiều công nghệ số đã được đưa vào ứng dụng trong thực tiễn. Các hệ thống truyền thanh thông minh, du lịch thông minh (Smart Travel), hệ thống camera, nền tảng lắng nghe mạng xã hội… bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng quản lý và cung cấp dịch vụ công. Đây là những tiền đề quan trọng để thúc đẩy tiến trình số hóa trên nhiều lĩnh vực.
Đáng chú ý, thành phố đã đề xuất xây dựng Trung tâm dữ liệu theo tiêu chuẩn quốc tế, kết hợp với nền tảng điện toán đám mây. Hướng đi này cho thấy Cần Thơ đang định hình một hệ sinh thái số hiện đại, có khả năng lưu trữ, xử lý và phân tích dữ liệu quy mô lớn. Trung tâm dữ liệu trong tương lai được xem là “trái tim” của đô thị thông minh, đóng vai trò then chốt trong việc kết nối và vận hành các hệ thống số.
Động lực từ các chương trình đầu tư số
Một trong những điểm nổi bật trong chiến lược chuyển đổi số (CĐS) của Cần Thơ là định hướng đầu tư bài bản vào các nền tảng cốt lõi. Trước hết là phát triển hạ tầng số lõi, bao gồm hệ thống trung tâm dữ liệu, nền tảng điện toán đám mây và các giải pháp bảo mật. Các tiêu chuẩn quốc tế như ISO/IEC 27001, PCI DSS hay ANSI/TIA-942 được đặt ra nhằm đảm bảo an toàn thông tin và tính ổn định trong vận hành.
Song song đó, thành phố tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung – được xem như “trục xương sống dữ liệu” của toàn bộ hệ thống. Nền tảng này cho phép kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các sở, ngành, hạn chế tình trạng trùng lặp, đồng thời nâng cao chất lượng và giá trị của thông tin. Trên cơ sở đó, các hệ thống phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo có thể được triển khai, hướng tới mô hình điều hành dựa trên dữ liệu.
Trong lĩnh vực chính quyền số, các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính được định hướng số hóa toàn trình. Người dân và doanh nghiệp có thể theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ theo thời gian thực, qua đó tăng tính minh bạch, giảm chi phí xã hội và nâng cao trải nghiệm dịch vụ công.
Theo Sở Khoa học & Công nghệ TP.Cần Thơ, các dự án đô thị thông minh như hệ thống GIS, bản sao số, giao thông thông minh hay trung tâm điều hành an ninh mạng cũng nằm trong lộ trình đầu tư. Đây là những công cụ quan trọng giúp chính quyền nâng cao năng lực quản lý, dự báo và phản ứng nhanh trước các tình huống phát sinh.
Những rào cản lớn về dữ liệu
Mặc dù có nhiều điều kiện thuận lợi, dữ liệu vẫn là “điểm nghẽn” lớn nhất trong tiến trình chuyển đổi số của Cần Thơ. Hiện nay, dữ liệu còn phân tán ở nhiều cơ quan, thiếu tính chuẩn hóa và chưa được kết nối hiệu quả. Việc chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị còn hạn chế, dẫn đến tình trạng “cát cứ thông tin”, gây khó khăn cho việc khai thác và sử dụng.
Ông Trần Phú Lộc Thành, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp & Môi trường TP.Cần Thơ cho biết, khi sáp nhập địa giới hành chính, TP.Cần Thơ có hơn 6.300km2. Sau 1 năm hoạt động, có hơn 30 xã phường cơ bản hoàn thành cơ sở dữ liệu, trong khi 70% còn lại cần tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới. Đối với bản đồ địa chính, hiện mới hoàn thành 650.000 đơn vị trong tổng số hơn 2 triệu đơn vị cần phải hoàn thành. Khối lượng công việc còn lại là rất lớn, đòi hỏi thêm thời gian và nguồn nhân lực để xử lý.
Ở lĩnh vực công thương, ông Hà Vũ Sơn, Giám đốc Sở Công thương TP.Cần Thơ cho biết: Sở đang gấp rút hoàn tất dữ liệu của khoảng 840 cây xăng đang hoạt động trên địa bàn. Bên cạnh đó, dữ liệu về doanh nghiệp thương mại cũng là một nhiệm vụ trọng tâm mà ngành cần sớm hoàn thiện.
Trong lĩnh vực xây dựng và giao thông, thành phố đang chuẩn bị triển khai hệ thống camera AI phục vụ quản lý trật tự giao thông. Tuy nhiên, hệ thống này không chỉ dừng lại ở việc xử phạt mà còn phải góp phần điều tiết giao thông hiệu quả. Bên cạnh đó, hạ tầng thiết bị công nghệ của ngành xây dựng hiện đã lạc hậu, máy tính cấu hình yếu, cần được nâng cấp đồng bộ để đáp ứng yêu cầu trong công tác quy hoạch và quản lý xây dựng.
Thực tế cho thấy, nhiều cơ sở dữ liệu quan trọng chưa được số hóa đầy đủ hoặc chưa được cập nhật thường xuyên, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điều hành và khả năng cung cấp dịch vụ công trực tuyến ở mức độ cao. Ngoài ra, khi dữ liệu ngày càng trở thành tài sản quan trọng, các nguy cơ về tấn công mạng và rò rỉ thông tin cũng gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo mật và an toàn dữ liệu.
Bài toán nhân lực số chưa có lời giải
Bên cạnh dữ liệu, nguồn nhân lực số là một trong những thách thức lớn của Cần Thơ. Đội ngũ cán bộ, công chức có kỹ năng công nghệ thông tin chuyên sâu còn hạn chế, đặc biệt ở cấp xã, phường. Việc vận hành các hệ thống số hiện đại đòi hỏi những kiến thức và kỹ năng mới mà không phải địa phương nào cũng sẵn sàng đáp ứng.
Trong khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khả năng tiếp cận và ứng dụng công nghệ số vẫn còn thấp. Dù nhận thức về chuyển đổi số đã được cải thiện, nhưng thiếu hụt nhân lực công nghệ khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong triển khai thực tế.
Bên cạnh đó, việc thu hút nhân lực công nghệ cao về địa phương cũng là bài toán nan giải. So với các đô thị lớn, Cần Thơ chưa có nhiều lợi thế về môi trường làm việc và thu nhập để hấp dẫn
Định hướng phát triển đô thị thông minh
Chủ tịch UBND TP.Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên cho biết, kế hoạch ngân sách đầu tư cho xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số đã được xác định. Trong giai đoạn 2026–2030, thành phố định hướng phát triển đô thị thông minh theo mô hình lấy dữ liệu làm cơ sở phát triển.
Theo đó, Cần Thơ sẽ tập trung hoàn thiện kiến trúc chính quyền số, đảm bảo sự đồng bộ từ hạ tầng, nền tảng đến ứng dụng. Việc phát triển cơ sở dữ liệu dùng chung sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, hướng tới kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành.
Đồng thời, thành phố sẽ tăng cường đầu tư cho hạ tầng số, đặc biệt là các trung tâm dữ liệu, nền tảng điện toán đám mây và các giải pháp an ninh mạng. Đây là những điều kiện tiên quyết để đảm bảo hệ thống số vận hành ổn định và an toàn.
Về nhân lực, Cần Thơ xác định cần đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức; đồng thời xây dựng cơ chế thu hút chuyên gia công nghệ. Sự hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ lớn sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực nội tại.
Với nền tảng hạ tầng ngày càng hoàn thiện cùng định hướng chiến lược rõ ràng, Cần Thơ đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trong CĐS. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, việc tháo gỡ các “nút thắt” về dữ liệu và nhân lực sẽ là yếu tố quyết định, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và toàn xã hội.