Mục tiêu tự chủ 80% chip của Trung Quốc có khả thi?
Ngành công nghiệp bán dẫn Trung Quốc vừa đặt mục tiêu tự chủ mang tính định hình cho tương lai: đạt tỷ lệ nội địa lên tới 80% vào năm 2030.
Mục tiêu đầy tham vọng này được 13 nhà lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu trong ngành đệ trình, thể hiện quyết tâm bắt kịp Mỹ thông qua việc đẩy mạnh phát triển công nghệ lõi và mở rộng công suất sản xuất khổng lồ.
Sự dịch chuyển chiến lược này diễn ra giữa lúc các lệnh hạn chế công nghệ từ phương Tây ngày càng thắt chặt, buộc Bắc Kinh phải tăng tốc xây dựng một chuỗi cung ứng vi mạch độc lập, vững chắc và hoàn thiện từ thiết kế đến chế tạo.
Cuộc đua làm chủ công nghệ lõi và thiết lập chuỗi cung ứng khép kín
Phản hồi lại định hướng chiến lược của Chính phủ trong kế hoạch 5 năm (2026 - 2030) do Thủ tướng Lý Cường công bố, 13 giám đốc điều hành cấp cao - bao gồm Chủ tịch Naura Technology Group Triệu Tấn Vinh và Chủ tịch Yangtze Memory Technologies (YMTC) Trần Nam Tường - đã cùng nhau biên soạn một bản đề xuất toàn diện nhằm tăng tốc ngành công nghiệp nền tảng này. Bản kế hoạch đặt ra mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ tự chủ bán dẫn lên 80%.
Để hiện thực hóa con số này, các doanh nghiệp đặt mục tiêu xây dựng và thử nghiệm các dây chuyền sản xuất sử dụng hoàn toàn thiết bị nội địa cho dòng chip 7 nm, đồng thời đạt được năng lực sản xuất ổn định đối với vi mạch 14 nm. Đáng chú ý, bản đề xuất bao hàm cả khát vọng kiến tạo một phiên bản ASML của riêng Trung Quốc, nhằm làm chủ công nghệ quang khắc cực tím (EUV) - yếu tố then chốt để hình thành các vi mạch tinh vi nhất hiện nay.
Sự quyết tâm này được thể hiện rõ nét qua các sản phẩm công nghệ mới nhất vừa được trình làng. Tại triển lãm quốc tế Semicon China diễn ra ở Thượng Hải, tập đoàn Naura đã tự hào giới thiệu dải sản phẩm mở rộng là kết quả từ thương vụ tích hợp với Kingsemi vào năm 2025, cùng các thiết bị ứng dụng công nghệ cấp độ nanomet.
Đại diện doanh nghiệp này khẳng định họ đã vượt qua nhiều trở ngại kỹ thuật đối với các thiết bị tiên tiến và quá trình tiến hóa của các linh kiện cốt lõi, minh chứng cho quyết tâm vươn lên vị thế dẫn đầu thế giới.
Song song đó, nhà sản xuất thiết bị Advanced Micro-Fabrication Equipment (AMEC) có trụ sở tại Thượng Hải cũng giới thiệu các hệ thống chế tạo phục vụ sản xuất chip logic sử dụng công nghệ 5 nm và nhỏ hơn. Chủ tịch AMEC Gerald Yin công bố kế hoạch nâng tỷ trọng sản phẩm hiệu suất cao có thể tự cung ứng lên trên 60% trong vòng 5 đến 10 năm tới thông qua hoạt động nghiên cứu tự thân và các thương vụ mua lại.
Động lực cho sự phát triển này còn đến từ các chỉ thị quyết liệt của nhà nước. Các nguồn tin từ Reuters cho biết chính phủ Trung Quốc đang yêu cầu các nhà sản xuất chip phải sử dụng ít nhất 50% thiết bị do nền công nghiệp trong nước chế tạo khi xây dựng các nhà máy mới. Quy định này đóng vai trò như một lực đẩy khổng lồ, ép buộc quá trình nội địa hóa toàn bộ chuỗi cung ứng phải diễn ra với tốc độ nhanh nhất có thể, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào thiết bị công nghệ nước ngoài.
Khoảng cách công nghệ và ranh giới phân cực toàn cầu
Để đáp ứng yêu cầu tự chủ, các nhà sản xuất chip lớn đang chạy đua mở rộng công suất với những khoản đầu tư khổng lồ. YMTC đang tiến hành xây dựng nhà máy thứ ba tại Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, hướng tới việc đưa vào vận hành ngay cuối năm 2026. Hãng này được cho là đã nắm giữ công nghệ bộ nhớ flash NAND phục vụ lưu trữ dài hạn với chất lượng bám sát các nhà sản xuất hàng đầu từ Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc.
Những bước tiến kỹ thuật này ấn tượng đến mức tập đoàn Apple được báo cáo là đang xem xét sử dụng linh kiện của YMTC cho các thế hệ iPhone tiếp theo. Cùng lúc đó, Semiconductor Manufacturing International Corp. (SMIC) - nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất Trung Quốc - dự kiến duy trì mức đầu tư trong năm nay ngang bằng với mức kỷ lục 8,1 tỷ USD của năm 2025.
Hiện SMIC đang ráo riết đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà máy tại Bắc Kinh, đồng thời huy động vốn từ các quỹ do nhà nước hậu thuẫn để chuẩn bị mở rộng công suất sản xuất hàng loạt cho các sản phẩm 14 nm và nhỏ hơn.
Dự báo về tương lai gần, bà Lily Feng, Chủ tịch chi nhánh Trung Quốc của tổ chức công nghiệp bán dẫn quốc tế SEMI, đưa ra một góc nhìn đầy lạc quan. Bà cho rằng trong phân khúc sản phẩm trưởng thành sử dụng các công nghệ đã được thiết lập vững chắc, tỷ trọng công suất sản xuất toàn cầu của Trung Quốc sẽ tăng vọt từ 25% trong năm 2024 lên mức 42% vào năm 2028.
Tuy nhiên, việc Trung Quốc có thực sự đạt được mục tiêu tự chủ 80% như kỳ vọng của 13 nhà lãnh đạo doanh nghiệp hay không vẫn là một câu hỏi còn nhiều thách thức. Thực tế cho thấy, tỷ lệ tự cấp tự túc chip của quốc gia này - được tính toán dựa trên giá trị nguồn cung từ các công ty nội địa trên thị trường Trung Quốc - mới chỉ đạt vỏn vẹn 33% vào năm 2024, theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu International Business Strategies của Mỹ.
Khoảng cách công nghệ giữa các doanh nghiệp Trung Quốc và các gã khổng lồ ngoại quốc vẫn là một vực thẳm khó có thể san lấp trong một sớm một chiều, đặc biệt là trong lĩnh vực quang khắc và các thiết bị chế tạo chip phức tạp khác.
Bằng chứng rõ ràng nhất là sự hiện diện đông đảo của các công ty nước ngoài tại chính triển lãm Semicon China. Các tập đoàn như ASML của Hà Lan, Tokyo Electron và Canon của Nhật Bản vẫn phô diễn sức mạnh công nghệ vượt trội của họ tại đây. Thậm chí, các công ty Mỹ như Applied Materials, Lam Research và KLA còn tham gia với tư cách là những nhà tài trợ chính, cho thấy sự gắn kết chặt chẽ và khó tách rời của chuỗi giá trị toàn cầu hiện tại.
Đánh giá về cục diện tương lai, Giáo sư Ngụy Thiếu Quân - từ Trường Vi mạch Tích hợp thuộc Đại học Thanh Hoa, một chuyên gia có sức ảnh hưởng lớn đối với chính sách công nghiệp bán dẫn của Trung Quốc - đã đưa ra một nhận định mang tính định hình.
Ông phân tích rằng các yếu tố địa chính trị đang thực thi những tác động mạnh mẽ lên toàn bộ ngành công nghiệp vi mạch toàn cầu. Việc Mỹ liên tục gia tăng các biện pháp hạn chế xuất khẩu vì lo ngại rò rỉ công nghệ đã thúc đẩy tiến trình chia tách. Giáo sư Ngụy dự báo một cấu trúc lớn cho ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu sẽ dần hiện diện - nơi Trung Quốc và Mỹ sẽ định hình thành hai thái cực phát triển độc lập và cạnh tranh gay gắt.
