Vụ người đẹp tắm Giếng Tiên: Khi cơn giận đi quá nhanh
Loạt ảnh ca sĩ Juky San ngâm mình tại Giếng Tiên đã kéo theo tranh cãi, lời xin lỗi từ nữ ca sĩ và phản ứng từ cơ quan chức năng. Từ đó lộ ra một câu chuyện khác: mạng xã hội quá nhanh, đám đông quá dữ, còn cách giải thích và xử lý từ địa phương cũng bộc lộ không ít lúng túng.
Ca sĩ Juky San những ngày qua trở thành tâm điểm tranh cãi sau khi đăng loạt ảnh mặc bikini, ngâm mình tại khu vực được gọi là Giếng Tiên ở Eo Gió thuộc tỉnh Gia Lai. Hình ảnh lan truyền nhanh trên mạng xã hội, kéo theo nhiều lời chỉ trích gay gắt, thậm chí bị đẩy lên thành câu chuyện xúc phạm một địa điểm được cho là mang ý nghĩa đặc biệt với người dân địa phương. Trước sức ép dư luận, nữ ca sĩ đã xóa ảnh, lên tiếng xin lỗi và thừa nhận thiếu sót.
Chỉ trong thời gian ngắn, từ một loạt ảnh gây tranh cãi, mạng xã hội đã thổi vụ việc vượt rất xa bản chất ban đầu của nó. Hình ảnh bị chia sẻ liên tục, chú thích bị thêm thắt, yếu tố linh thiêng được nhấn mạnh dồn dập, kéo theo nhiều bài đăng lên án quyết liệt, quy kết Juky San “xâm phạm văn hóa tín ngưỡng bản địa”. Phán xét vì thế luôn chạy trước kiểm chứng. Từ vài lời nhắc nhở ban đầu, câu chuyện rất nhanh bị đẩy sang công kích, rồi kết tội.
.jpg)
Giữa lúc cơn giận dữ đang bùng lên trên khắp cõi mạng, trên trang cá nhân, nhà báo Trần Quang Khanh, quê ở An Nhơn, Quy Nhơn, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Bình Định, hiện là Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ tỉnh Gia Lai, đã đăng bài viết Giếng Tiên. Trong bài viết này, ông cho rằng Giếng Tiên không phải di tích hay địa điểm tâm linh, mà chỉ là một mạch nước được quây lại, đặt tên rồi gắn thêm giai thoại. Theo ông, trong du lịch, việc kể thêm những câu chuyện đẹp để tăng sức hút cho điểm đến là điều không hiếm.
Nhà báo Trần Quang Khanh chia sẻ: “Mỗi chúng ta hiểu rằng du lịch đang làm mọi cách để hấp dẫn du khách song những giai thoại về những điểm không thờ cúng, không di tích cũng có thể chỉ là chuyện thêu dệt để nghe cho vui tai, đừng quá khắt khe khiến du khách phải e dè mỗi lần tìm đến!”. Cách nhìn này kéo vụ việc trở lại gần hơn với thực tế đời sống, rằng không phải cứ một địa danh được phủ thêm màu huyền tích thì mặc nhiên trở thành không gian tín ngưỡng để rồi từ đó đám đông vin vào mà công kích một cá nhân.
Cùng góc nhìn đó, luật sư Trần Quang Thi, hiện sống tại TP.HCM, có quê ngoại ở Nhơn Lý, cho biết hồi nhỏ nhiều lần về quê nhưng chưa bao giờ nghe nhắc đến địa danh Giếng Tiên. Trong ký ức của ông, chỉ có những con suối nhỏ từ núi chảy ra biển, còn chỗ khe nước cuối bãi là nơi người ta tắm nước ngọt sau khi vui chơi ngoài biển. Cách kể này cho thấy, trong đời sống của không ít người địa phương, khu vực ấy trước hết là một điểm nước tự nhiên gắn với sinh hoạt thường ngày, chứ không phải một không gian tín ngưỡng lâu đời như cách nhiều người đang hình dung.
Về phía người dân sống gần khu vực Giếng Tiên, bạn đọc Võ Ngọc Triển, người sinh ra và lớn lên ở làng chài Nhơn Lý, cho biết nơi này trước kia chỉ là một hồ nước ngọt tự nhiên do nước từ trên núi chảy xuống đọng lại. Theo anh, trẻ con địa phương từng xuống tắm ở đó sau khi tắm biển, còn những lời đồn như uống nước Giếng Tiên dễ có thai hay được phù hộ mẹ tròn con vuông là những chi tiết bị thổi phồng trên mạng. Anh xác nhận tấm biển giới thiệu về giếng này đã hư hỏng sau bão, nên vào thời điểm Juky San cùng ê kíp tới chụp ảnh, việc không nhận ra đây là khu vực cần lưu ý là điều có thể hiểu được.
Ba cách kể, từ một nhà báo lâu năm, một luật sư có quê ngoại ở Nhơn Lý và một người trẻ lớn lên ngay tại làng chài, dĩ nhiên không thể thay cho kết luận chính thức. Nhưng chừng đó cũng đủ cho thấy câu chuyện về Giếng Tiên không hề phẳng như cách mạng xã hội đã dựng lên. Ngay tại nơi xảy ra sự việc, cách hiểu về địa danh này đã có nhiều sắc độ khác nhau. Trong khi đó, trên mạng, mọi thứ lại bị dồn về một chiều duy nhất, rằng đó là một chốn linh thiêng đã bị xúc phạm, và người gây ra phải hứng trọn cơn giận của đám đông.
Khi mạng xã hội đã tạo ra một bầu không khí phẫn nộ, truyền thông rất dễ bị cuốn vào phản ứng lập tức thay vì chậm lại để xác minh. Một vài hình ảnh cũ, vài giai thoại được kể lại, vài chi tiết chưa được làm rõ, tất cả có thể nhanh chóng ghép thành một câu chuyện tưởng như hoàn chỉnh. Đến lúc thông tin được bổ sung, cơn giận đã lan đi quá xa, còn người bị đưa ra chịu trận đầu tiên thường là cá nhân đứng giữa tâm bão.
Sau khi tranh cãi bùng lên, chính quyền địa phương đã triển khai một số bước xử lý như cho vệ sinh lại khu vực Giếng Tiên, dựng lại biển báo và cung cấp thêm thông tin về địa điểm. Đây là những động thái cần thiết để trấn an dư luận và hạn chế hiểu lầm tiếp tục lan rộng. Tuy vậy, cách vào cuộc này vẫn cho thấy sự lúng túng nhất định, bởi nhiều việc chỉ được thực hiện sau khi sự cố đã xảy ra và tranh cãi bùng lên trên mạng xã hội.
Nếu Giếng Tiên là nơi cần được ứng xử đặc biệt, việc nhận diện, cảnh báo và hướng dẫn lẽ ra phải rõ ràng từ trước. Còn nếu đây chủ yếu là một điểm nước tự nhiên gắn với trải nghiệm du lịch, thì cách giải thích về địa điểm này cũng cần được thống nhất sớm hơn để tránh những diễn giải trái chiều. Chính vì các thông tin quan trọng chỉ được làm rõ sau khi tranh cãi bùng lên, câu chuyện mới dễ bị đẩy đi xa hơn mức cần thiết.
Khoảng trống đó nhanh chóng được mạng xã hội lấp đầy bằng suy diễn. Khi biển báo không còn, thông tin tại chỗ thiếu rõ ràng, còn giải thích chính thức đến sau, câu chuyện rất dễ bị dẫn theo cảm xúc. Và một khi cảm xúc đã đi trước, phán xét thường cũng chạy nhanh hơn kiểm chứng.
Juky San có phần bất cẩn. Với một người của công chúng, sự thận trọng khi xuất hiện ở một địa điểm xa lạ là điều cần có. Tuy vậy, cô đã xóa ảnh, xin lỗi và nhận thiếu sót khá sớm. Thái độ cầu thị đó lẽ ra nên giúp câu chuyện dừng lại ở mức nhắc nhở. Nhưng trên mạng xã hội, phản ứng lại nhanh chóng bị đẩy sang công kích, cho thấy đám đông nhiều khi không dừng ở góp ý mà rất dễ đi quá giới hạn.
Sự cố người đẹp tắm Giếng Tiên không chỉ là chuyện của một loạt ảnh. Nó cho thấy một quy trình quen thuộc của thời đại số: mạng xã hội phản ứng rất nhanh, báo chí chịu áp lực thông tin và áp lực lượt đọc nên không ít nơi cũng vào cuộc theo tốc độ ấy, còn giải thích chính thức lại đến sau.
Khi mọi thứ cùng bị đẩy đi quá gấp, phán xét thường đến trước sự thật. Vụ việc này vì thế là một bài học cho nhiều phía: người của công chúng cần thận trọng hơn, báo chí cần tỉnh táo hơn trước sức ép đưa tin nhanh, cư dân mạng cần chừng mực hơn trong phản ứng, còn địa phương cần rõ ràng hơn trong cách định danh và hướng dẫn đối với những điểm đến dễ gây tranh cãi.
Gia Lai rà soát thông tin sai sự thật vụ Giếng Tiên
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai cho biết đang rà soát, xác minh các tài khoản mạng xã hội đưa tin sai sự thật, thổi phồng vụ Juky San ngâm mình trong Giếng Tiên để xem xét xử lý nếu ảnh hưởng đến hình ảnh du lịch của tỉnh.
Theo thông tin từ địa phương, Giếng Tiên tại Eo Gió, phường Quy Nhơn Đông, không phải di tích văn hóa hay di tích lịch sử cần được bảo vệ theo quy định của ngành văn hóa. Đây là một mạch nước ngọt nhỏ từ khe núi chảy xuống, được người dân chặn đá tạo thành ao nước để trữ nước ngọt.
Hiện nay, khu vực này chủ yếu được người dân và du khách dùng để tắm tráng sau khi tắm biển, đồng thời là một điểm check in tại Eo Gió. Tên gọi Giếng Tiên, theo lãnh đạo địa phương, chủ yếu nhằm xây dựng thương hiệu cho điểm đến du lịch, không mang ý nghĩa văn hóa tâm linh như nhiều thông tin lan truyền trên mạng
