Y tế TP.HCM bứt phá kỷ nguyên số: Ứng dụng AI và robot

Sở Y tế TP.HCM vừa ban hành kế hoạch truyền thông nhằm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của ngành y tế Thành phố.

Đây được xem là bước đột phá trong việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của ngành y tế tại đầu tàu kinh tế cả nước. Với tầm nhìn chiến lược đến năm 2030, thành phố đang dồn toàn lực để đưa những công nghệ tiên tiến nhất — như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và robot phẫu thuật — vào thực tiễn điều trị, hứa hẹn mang lại những tiện ích vượt trội cho người bệnh.

Chấm dứt thời kỳ sổ khám bệnh giấy, mở ra kỷ nguyên y tế số

Theo TS-BS Nguyễn Hồng Chương, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là nhu cầu tự thân để nâng tầm hệ thống y tế thành phố lên chuẩn quốc tế. Ông nhấn mạnh rằng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải được coi là động lực chính, là "chìa khóa" để giải quyết những thách thức về quá tải bệnh viện cũng như nâng cao chất lượng chẩn đoán.

Mục tiêu đặt ra là 100% nhân lực y tế thành phố phải được quán triệt sâu sắc các nội dung trọng tâm của Nghị quyết 57, đảm bảo không có bất kỳ ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua này. Ông Chương cho biết, sự bứt phá này cần dựa trên ba trụ cột chiến lược: thể chế, công nghệ và con người. Hiện tại, ngành y tế thành phố đang tập trung tháo gỡ các vướng mắc về mặt cơ chế, đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính để tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho những thử nghiệm công nghệ mới.

“Việc làm chủ các công nghệ mới như AI, IoT hay y học tái tạo không còn là chuyện của tương lai mà là yêu cầu cấp thiết của hiện tại để khẳng định vị thế của y tế TP.HCM trong mạng lưới y tế khu vực ASEAN”, ông Chương khẳng định.

Một trong những thay đổi mang tính thiết thực nhất đối với người dân chính là lộ trình "khai tử" hoàn toàn sổ khám bệnh giấy và các loại phim chụp vật lý. Ngành y tế thành phố đang thực hiện một cuộc cách mạng trong lưu trữ dữ liệu, hướng tới sự minh bạch và chính xác tuyệt đối dựa trên nền tảng số hóa. Thay vì phải mang theo những tập hồ sơ dày cộm, giờ đây người bệnh có thể dễ dàng tiếp cận mọi thông tin sức khỏe cá nhân thông qua Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID hoặc App Công dân số của thành phố. Đây là bước tiến quan trọng giúp người dân chủ động hơn trong việc theo dõi lịch sử bệnh lý của bản thân và gia đình.

Đáng chú ý, sự liên thông dữ liệu giữa các bệnh viện sẽ cho phép tái sử dụng kết quả xét nghiệm, giúp người bệnh tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí tái khám. Các thủ tục như giấy chuyển tuyến điện tử hay giấy hẹn tái khám số sẽ được tích hợp đồng bộ, loại bỏ những rào cản hành chính rườm rà trước đây.

Khi người dân cảm nhận được những tiện ích thực tế này, sự tin tưởng và ủng hộ đối với công cuộc chuyển đổi số sẽ tăng cao. Từ đó, tạo đà cho việc triển khai 100% thủ tục hành chính trực tuyến — từ cấp chứng chỉ hành nghề đến giấy phép hoạt động — giúp mọi giao dịch trở nên thuận tiện và không bị giới hạn bởi địa giới hành chính.

Khi robot và AI trở thành "cánh tay nối dài" của bác sĩ

Không chỉ dừng lại ở các thủ tục hành chính, y tế TP.HCM đang tiến sâu vào các kỹ thuật chuyên sâu mang tầm quốc tế. Các công trình nghiên cứu đột phá về ứng dụng AI và Big Data trong chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh và tầm soát sớm ung thư đang được giới thiệu rộng rãi. Trí tuệ nhân tạo đóng vai trò như một trợ lý thông minh, hỗ trợ bác sĩ phân tích hàng triệu dữ liệu hình ảnh phức tạp để đưa ra những kết luận chẩn đoán chính xác đến từng chi tiết. Đồng thời, sự xuất hiện của các hệ thống robot phẫu thuật thế hệ mới cùng ứng dụng in 3D trong y học đang mở ra cơ hội điều trị ít xâm lấn nhưng mang lại hiệu quả tối ưu cho bệnh nhân.

Tầm nhìn về một "Bệnh viện thông minh" (Smart Hospital) đang dần hiện hữu tại các cơ sở y tế lớn trên địa bàn thành phố. Tại đây, việc quản trị cơ sở không còn dựa trên những báo cáo thủ công mà được thực hiện thông qua các bảng điều khiển dữ liệu thời gian thực (Real-time dashboard), giúp lãnh đạo bệnh viện theo dõi sát sao tình hình hoạt động và điều phối nguồn lực kịp thời.

TS-BS Nguyễn Hồng Chương nhấn mạnh, y học chính xác và các phác đồ điều trị cá thể hóa dựa trên giải trình tự gen sẽ là xu thế tất yếu. Bằng cách tận dụng dữ liệu số, mỗi bệnh nhân sẽ có một phác đồ riêng biệt, phù hợp nhất với đặc điểm sinh học của mình, từ đó nâng cao tỷ lệ điều trị thành công và giảm thiểu tác dụng phụ của thuốc.

Xây dựng "Hệ sinh thái dữ liệu mở" và tinh thần "Bình dân học vụ số"

Để vận hành trơn tru cỗ máy công nghệ khổng lồ đó, hạ tầng dữ liệu phải được xây dựng vững chắc theo phương châm "Đúng, đủ, sạch, sống". Thành phố đang thiết lập một hệ sinh thái dữ liệu mở, nơi các cơ sở dữ liệu dùng chung và chuyên ngành được thống nhất và liên thông xuyên suốt giữa các cấp. Các nền tảng số dùng chung như HIS (quản lý bệnh viện), LIS (quản lý phòng xét nghiệm) hay PACS (lưu trữ hình ảnh) đang được đồng bộ hóa mạnh mẽ dưới sự vận hành của Trung tâm dữ liệu y tế quốc gia. Điều này đảm bảo dòng chảy thông tin luôn thông suốt, hỗ trợ đắc lực cho công tác nghiên cứu khoa học cũng như điều phối nguồn lực y tế (thuốc men, trang thiết bị) trong những tình huống khẩn cấp.

Tuy nhiên, linh hồn của cuộc cách mạng này vẫn là yếu tố con người. TS-BS Nguyễn Hồng Chương đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ y bác sĩ thông qua chương trình "Bình dân học vụ số". Đây là một chiến dịch đào tạo quy mô lớn nhằm phổ cập kiến thức về chuyển đổi số, đảm bảo 100% cán bộ y tế thành thạo kỹ năng sử dụng chữ ký số và quản trị cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Chỉ khi mỗi nhân viên y tế có tư duy số và tác phong làm việc chuyên nghiệp trên môi trường mạng thì hệ thống y tế mới thực sự hiện đại, và an toàn trước các nguy cơ về an ninh mạng.

Thành phố cũng khuyến khích văn hóa đổi mới sáng tạo mở, nơi các ý tưởng hay và mô hình hiệu quả được lan tỏa, ứng dụng linh hoạt vào thực tiễn, góp phần xây dựng một môi trường làm việc "dám nghĩ, dám làm".

Trong lộ trình sắp tới, Sở Y tế sẽ phối hợp chặt chẽ với Sở Khoa học và Công nghệ cùng Trung tâm Chuyển đổi số để hiện thực hóa các giải thưởng, hội thi đổi mới sáng tạo. Sự tham gia tích cực của các bệnh viện bộ, ngành và cả các cơ sở y tế ngoài công lập sẽ tạo nên một sức mạnh tổng hợp, đưa TP.HCM trở thành một trung tâm y tế thông minh hàng đầu.

“Sự đầu tư bài bản cho khoa học công nghệ hôm nay chính là nền móng vững chắc cho sức khỏe của thế hệ mai sau. Đồng thời, điều này sẽ giúp ngành y tế thành phố không ngừng vươn xa, xứng đáng với sự tin tưởng của nhân dân và vị thế của một đô thị đặc biệt”, ông Chương nhấn mạnh.

Hồ Quang