Sau tối hậu thư của Mỹ, Iran phản ứng cứng rắn, EU lên án

Cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang bước vào một giai đoạn căng thẳng cực độ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra một tối hậu thư hoàn toàn mới về việc mở lại eo biển chiến lược Hormuz.

Tối hậu thư của Mỹ và phản ứng gay gắt từ Tehran

Trên mạng xã hội, nhà lãnh đạo Mỹ đưa ra mốc thời gian cụ thể là 20 giờ thứ ba theo giờ miền Đông nước Mỹ. Thông điệp này được đưa ra ngay sau một loạt các bài đăng mang tính đe dọa nghiêm trọng.

Ông Trump cảnh báo rằng ngày thứ ba sẽ trở thành "ngày của nhà máy điện và ngày của những cây cầu" tại Iran, ám chỉ một chiến dịch không kích nhắm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu. Thậm chí, ông còn sử dụng những từ ngữ vô cùng gay gắt, yêu cầu Tehran phải mở lại tuyến đường thủy huyết mạch nếu không muốn phải sống trong "địa ngục".

Sự cứng rắn từ phía người đứng đầu Nhà Trắng ngay lập tức vấp phải sự phản kháng quyết liệt từ các quan chức cấp cao của Cộng hòa Hồi giáo. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf lên tiếng cáo buộc ông Trump đang đẩy chính nước Mỹ vào một "địa ngục trần gian", đồng thời cảnh báo toàn bộ khu vực Trung Đông có nguy cơ bốc cháy nếu chiến sự tiếp tục leo thang. Ông Ghalibaf nhấn mạnh Mỹ sẽ không đạt được bất kỳ lợi ích nào thông qua các hành động tội ác chiến tranh và giải pháp thực tế duy nhất là tôn trọng quyền lợi của người dân Iran cũng như chấm dứt trò chơi nguy hiểm này.

Phó ban truyền thông của Văn phòng Tổng thống Iran, ông Mehdi Tabatabaei, nhận định những ngôn từ thiếu kiềm chế của Tổng thống Mỹ xuất phát từ sự tuyệt vọng và giận dữ tột độ. Ông Tabatabaei khẳng định rõ lập trường của Tehran rằng eo biển Hormuz sẽ chỉ được mở lại dưới một cơ chế pháp lý hoàn toàn mới. Theo đó, Iran yêu cầu mọi thiệt hại từ cuộc chiến tranh áp đặt này phải được đền bù thỏa đáng thông qua việc trích xuất một phần doanh thu từ phí quá cảnh qua eo biển. Tuyên bố này cho thấy Iran quyết tâm sử dụng tuyến đường thủy chiến lược như một công cụ mặc cả nặng ký trong cuộc đối đầu trực diện với siêu cường số một thế giới.

Bế tắc trong các nỗ lực đàm phán ngừng bắn và rủi ro từ việc nhắm vào hạ tầng dân sự

Trái ngược với những kỳ vọng về một nền hòa bình tạm thời, Iran đã chính thức khước từ đề xuất ngừng bắn trong cuộc chiến với liên minh Mỹ - Israel. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết việc tạm dừng giao tranh lúc này sẽ tạo cơ hội cho đối phương có thêm thời gian củng cố lực lượng và chuẩn bị cho các đợt tấn công tiếp theo. Thay vì một lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài 45 ngày như các nguồn tin từ Reuters và Axios đã đưa, Tehran đòi hỏi một giải pháp chấm dứt chiến tranh triệt để nhằm ngăn chặn xung đột tái diễn trong tương lai.

Ông Baghaei xác nhận Iran đang chuẩn bị câu trả lời cho danh sách 15 yêu cầu mà Washington đã chuyển giao qua kênh ngoại giao trung gian là Pakistan. Các quan chức Iran đánh giá bản đề xuất của Mỹ là hết sức phi lý và cực đoan, nhắc lại những trải nghiệm vô cùng cay đắng trong các cuộc đàm phán trước đây với Washington. Mọi cuộc đối thoại ngoại giao đều hoàn toàn không tương thích với những tối hậu thư hay các lời đe dọa phạm tội ác chiến tranh.

Sự chú ý của cộng đồng quốc tế hiện dồn vào nguy cơ cơ sở hạ tầng dân sự của Iran trở thành mục tiêu quân sự. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã có cuộc điện đàm khẩn cấp với người đồng cấp Pháp Jean-Noël Barrot, trong đó ông kịch liệt lên án các lời đe dọa tấn công nhà máy điện từ phía Mỹ. Ông Araghchi cho rằng việc đe dọa nhắm vào hạ tầng dân sự tương đương với việc bình thường hóa tội ác chiến tranh và diệt chủng. Sự leo thang này sẽ tạo ra những hậu quả tàn khốc đối với an ninh năng lượng và nền kinh tế toàn cầu, mà trách nhiệm hoàn toàn thuộc về Washington.

Người phát ngôn Lực lượng Vũ trang Iran Ebrahim Zolfaghari cũng đưa ra lời cảnh báo đanh thép rằng mọi cuộc tấn công vào mục tiêu dân sự sẽ vấp phải sự trả đũa với quy mô rộng lớn hơn và mức độ tàn phá gấp nhiều lần.

Quan điểm của châu Âu cũng được thể hiện một cách rõ ràng trước những diễn biến đáng lo ngại này. Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa lên tiếng cảnh báo hành động nhắm mục tiêu vào các cơ sở năng lượng là vi phạm pháp luật và hoàn toàn không thể chấp nhận được. Dù không trực tiếp nhắc tên Tổng thống Mỹ, ông Costa nhấn mạnh dân thường Iran mới là nạn nhân chính của cuộc chiến và họ sẽ phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất nếu chiến dịch quân sự được mở rộng. Cùng lúc đó, đại diện Liên minh Châu Âu cũng kêu gọi Tehran chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng của các quốc gia vùng Vịnh và khôi phục quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.

Bùi Tú