Xăng dầu tăng cao tạo cơ hội xanh hóa ngành thủy sản Cà Mau
Giá xăng dầu tăng tạo áp lực chi phí, đồng thời mở cơ hội để Cà Mau thúc đẩy xanh hóa nuôi trồng thủy sản, nâng giá trị xuất khẩu.
Áp lực chi phí năng lượng thúc đẩy chuyển đổi mô hình sản xuất
Biến động giá xăng dầu toàn cầu trong bối cảnh khủng hoảng Trung Đông đang tác động mạnh đến ngành thủy sản, đặc biệt tại Cà Mau – địa phương có quy mô nuôi tôm lớn nhất cả nước.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Cà Mau, giá nhiên liệu đã tăng khoảng 2 – 2,5 lần so với trước Tết Nguyên đán 2026, khiến chi phí sản xuất trong cả khai thác và nuôi trồng thủy sản gia tăng đáng kể .
.jpg)
Trong nuôi trồng thủy sản, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 5 – 10% giá thành, nhưng tác động lan tỏa khiến hàng loạt yếu tố đầu vào tăng theo. Giá thức ăn tăng 7 – 10%, con giống tăng từ 10 – 30 đồng/con, chi phí thuốc, hóa chất và vận hành cũng đồng loạt tăng . Điều này làm biên lợi nhuận của người nuôi bị thu hẹp, gia tăng rủi ro trong sản xuất, nhất là khi giá bán sản phẩm không tăng tương ứng.
Ông Tạ Hoàng Nhiệm - Giám đốc HTX nuôi tôm công nghệ cao ở xã Đông Hải (tỉnh Cà Mau) - cho rằng: “Các mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào năng lượng và thiết bị cơ giới như quạt nước, máy sục khí, máy bơm.
Khi chi phí nhiên liệu tăng cao, nhiều hộ nuôi buộc phải giảm mật độ thả nuôi, giãn vụ hoặc tạm dừng đầu tư mở rộng để hạn chế rủi ro. Điều này có thể ảnh hưởng đến sản lượng nuôi công nghiệp trong ngắn hạn và nguồn cung nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu”.
Tuy nhiên, theo ông Tô Hoài Phương - Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Cà Mau - chính áp lực này lại mở ra cơ hội tái cấu trúc ngành thủy sản theo hướng bền vững hơn. Việc giảm phụ thuộc vào mô hình nuôi công nghiệp tiêu tốn năng lượng, chuyển sang các mô hình sinh thái ít chi phí là xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay.
Cà Mau hiện có khoảng 280.000 ha nuôi tôm, trong đó diện tích nuôi quảng canh và quảng canh cải tiến chiếm trên 200.000 ha, trong khi diện tích nuôi tôm công nghệ cao khoảng 20.000 – 25.000 ha. Cơ cấu này cho thấy tiềm năng lớn để chuyển đổi sang các mô hình nuôi thân thiện môi trường, tận dụng điều kiện tự nhiên sẵn có nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.
Phát triển mô hình sinh thái dưới tán rừng – hướng đi xanh hóa chủ lực
Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, các mô hình nuôi sinh thái, đặc biệt là nuôi dưới tán rừng, đang trở thành hướng đi chủ lực của ngành thủy sản Cà Mau.
Toàn tỉnh hiện có khoảng 90.000 ha rừng ngập mặn, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi tôm sinh thái kết hợp bảo vệ rừng.
Mô hình này không sử dụng hóa chất, hạn chế tối đa thức ăn công nghiệp, tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên và hệ sinh thái sẵn có. Nhờ đó, chi phí sản xuất thấp hơn nhiều so với nuôi thâm canh, đồng thời giảm thiểu rủi ro môi trường và dịch bệnh. Đây chính là lợi thế lớn trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao.
Đáng chú ý, tôm nuôi dưới tán rừng có thể đạt các chứng nhận sinh thái quốc tế, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu. Xu hướng tiêu dùng toàn cầu hiện nay đang chuyển mạnh sang các sản phẩm “xanh”, “sạch”, có trách nhiệm với môi trường, tạo cơ hội lớn cho thủy sản Cà Mau nâng cao giá trị.
Bên cạnh tôm, mô hình nuôi kết hợp tôm – cua – cá cũng đang được mở rộng. Đây là hình thức sản xuất tận dụng tối đa hệ sinh thái tự nhiên, giúp đa dạng hóa sản phẩm và tăng thu nhập trên cùng diện tích. Cua biển Cà Mau và các loài cá tự nhiên đều có giá trị kinh tế cao, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.
Theo đánh giá của ngành nông nghiệp, các mô hình quảng canh cải tiến và nuôi sinh thái chịu tác động thấp hơn trước biến động giá nhiên liệu do ít phụ thuộc vào thiết bị và vật tư đầu vào. Điều này cho thấy hướng đi xanh hóa không chỉ phù hợp về môi trường mà còn có tính ổn định cao về kinh tế.
Tăng cường khoa học công nghệ và liên kết chuỗi để phát triển bền vững
Ông Tô Hoài Phương cho rằng: “Để tận dụng cơ hội từ biến động giá xăng dầu, ngành thủy sản Cà Mau đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị sản xuất bền vững. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã đề xuất nhiều giải pháp như kiểm soát thị trường vật tư đầu vào, phát triển hợp tác xã, tăng cường liên kết sản xuất – tiêu thụ và đẩy mạnh quan trắc môi trường.”
Trong đó, ứng dụng công nghệ trong quản lý vùng nuôi, giám sát môi trường và truy xuất nguồn gốc sản phẩm được xem là yếu tố then chốt. Việc sử dụng các hệ thống quan trắc tự động, dữ liệu số hóa giúp người nuôi kiểm soát tốt hơn các yếu tố môi trường, giảm rủi ro và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Bên cạnh đó, việc phát triển chuỗi liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp chế biến xuất khẩu sẽ giúp ổn định đầu ra và nâng cao giá trị sản phẩm. Khi sản phẩm đạt các tiêu chuẩn xanh, sạch, khả năng tiếp cận các thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ sẽ được mở rộng.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra không ít thách thức. Hạ tầng tại một số vùng nuôi còn hạn chế, trình độ tiếp cận công nghệ của người dân chưa đồng đều, trong khi nguồn vốn đầu tư cho chuyển đổi mô hình còn thiếu. Do đó, cần có chính sách hỗ trợ tín dụng, đào tạo kỹ thuật và chuyển giao công nghệ để người dân mạnh dạn thay đổi.
Về lâu dài, việc phát triển các mô hình nuôi tiết kiệm năng lượng, kết hợp sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời sẽ là hướng đi cần được quan tâm. Đây không chỉ là giải pháp giảm chi phí mà còn góp phần thực hiện mục tiêu giảm phát thải, bảo vệ môi trường.
Có thể thấy, giá xăng dầu tăng cao tuy tạo áp lực lớn nhưng cũng là “cú hích” quan trọng để ngành thủy sản Cà Mau tái cấu trúc theo hướng xanh hóa. Từ việc giảm phụ thuộc vào năng lượng đến phát triển các mô hình sinh thái, ngành đang từng bước thích ứng với biến động thị trường và xu hướng tiêu dùng mới.
Nếu tận dụng tốt cơ hội này, Cà Mau không chỉ duy trì vị thế là trung tâm sản xuất tôm lớn nhất cả nước mà còn có thể trở thành hình mẫu về phát triển thủy sản xanh, bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.
