Thêm một nước EU cấm trẻ em dùng mạng xã hội

Quyết định cứng rắn này dự kiến sẽ được ban hành thành luật vào mùa hè năm 2026 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 1 năm 2027. Động thái của Athens hòa chung vào một cao trào can thiệp pháp lý mạnh mẽ đang dâng cao tại lục địa già, nhằm thiết lập lại trật tự trên môi trường Internet và bảo vệ sức khỏe tâm thần của thế hệ trẻ. Song song với những thay đổi nội bộ khu vực, hàng loạt đạo luật mới này đang âm thầm tích tụ áp lực cho một cuộc đụng độ địa chính trị gay gắt giữa Liên minh châu Âu và chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Làn sóng bảo vệ trẻ vị thành niên khỏi mạng xã hội

Thông báo của Thủ tướng Kyriakos Mitsotakis được phát đi một cách đầy ẩn ý ngay trên nền tảng TikTok, qua đó nhấn mạnh quyết tâm của chính phủ Hy Lạp trong việc tạo ra một môi trường phát triển lành mạnh cho thanh thiếu niên. Vị lãnh đạo này khẳng định Hy Lạp tự hào là một trong những quốc gia tiên phong tại châu Âu áp dụng biện pháp can thiệp sâu sắc này.

Ông bày tỏ sự tin tưởng tuyệt đối rằng Athens sẽ không phải là chính phủ cuối cùng bước đi trên con đường kiểm soát các tập đoàn công nghệ. Mục tiêu sâu xa của giới chức Hy Lạp vượt xa ranh giới của một quốc gia, hướng tới việc tạo ra một sức ép khổng lồ buộc toàn bộ Liên minh châu Âu (EU) phải chuyển mình và áp dụng một khung pháp lý thống nhất, khắt khe hơn đối với các nền tảng kỹ thuật số.

Thực trạng quản lý mạng xã hội tại châu Âu đang chứng kiến những sự đồng thuận mạnh mẽ chưa từng có. Nước Pháp đã nổ phát súng đầu tiên từ tháng 1 năm nay khi thông qua dự luật cấm trẻ vị thành niên dưới 15 tuổi sử dụng các ứng dụng phổ biến. Đạo luật này nhắm thẳng vào các ông lớn như Facebook và Instagram thuộc sở hữu của Meta Platforms Inc., nền tảng video ngắn TikTok của ByteDance Ltd. cùng ứng dụng nhắn tin Snapchat của Snap Inc.

Ngay sau sự kiện tại Paris, chính phủ Tây Ban Nha cũng kiên quyết tuyên bố sẽ áp dụng các biện pháp chặn đứng quyền truy cập của trẻ em vào các nền tảng tương tự. Gần đây nhất, Bồ Đào Nha đã phê chuẩn một đạo luật hạn chế quyền sử dụng mạng xã hội đối với nhóm tuổi dưới 16. Những quyết định mang tính đồng loạt này cho thấy lục địa già đã bước qua giai đoạn cảnh báo bằng lời nói, chuyển sang hành động pháp lý quyết liệt nhằm tước bỏ quyền tự do khai thác sự chú ý của người dùng trẻ tuổi từ các tập đoàn công nghệ khổng lồ.

Các nhà lập pháp châu Âu đang chia sẻ chung một nỗi lo ngại vô cùng sâu sắc về tác động tiêu cực của thuật toán gây nghiện lên tâm lý, sự phát triển nhận thức và quyền riêng tư của trẻ em. Việc áp dụng lệnh cấm theo độ tuổi đòi hỏi một hệ thống xác minh danh tính cực kỳ tinh vi, buộc các tập đoàn công nghệ phải cấu trúc lại toàn bộ mô hình hoạt động thu thập dữ liệu của họ tại khu vực này. Sự kiên quyết của Hy Lạp cùng các quốc gia láng giềng đang dần biến châu Âu thành một pháo đài pháp lý kiên cố, nơi các chuẩn mực về đạo đức công nghệ và sự an toàn của con người được đặt lên trên lợi ích thương mại thuần túy.

Nguy cơ rạn nứt xuyên Đại Tây Dương và sự phản kháng từ các ông lớn công nghệ

Sự đoàn kết của các quốc gia châu Âu trong việc siết chặt gông cùm pháp lý đối với mạng xã hội đang làm dấy lên những cơn sóng ngầm địa chính trị dữ dội. Làn sóng quản lý nghiêm ngặt này chắc chắn sẽ đẩy lục địa già vào một thế đối đầu trực diện với chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Trong suốt thời gian qua, ông Trump đã nhiều lần công khai lên tiếng chỉ trích gay gắt cách tiếp cận của Liên minh châu Âu đối với các quy định kỹ thuật số. Vị tổng thống này luôn bảo vệ lập trường cho rằng các rào cản pháp lý của EU đang nhắm mục tiêu một cách bất công vào các tập đoàn công nghệ khổng lồ của nước Mỹ. Ông coi đây là hành động làm suy yếu sức mạnh cạnh tranh và tước đoạt doanh thu hợp pháp của các doanh nghiệp xứ cờ hoa trên thị trường quốc tế.

Cuộc chiến pháp lý này mang đậm màu sắc bảo hộ kinh tế và định vị quyền lực toàn cầu. Đối với chính quyền Washington, các nền tảng mạng xã hội khổng lồ đại diện cho sức mạnh mềm và vị thế thống trị công nghệ tuyệt đối của nước Mỹ. Việc Hy Lạp, Pháp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đồng loạt đóng sập cánh cửa tiếp cận hàng triệu người dùng tiềm năng nhất đồng nghĩa với việc chặt đứt một nguồn thu quảng cáo khổng lồ và nguồn cung cấp dữ liệu hành vi vô giá. Chính quyền Tổng thống Trump xem các động thái của EU là một dạng rào cản thương mại tinh vi, vi phạm nguyên tắc thị trường tự do và đe dọa trực tiếp đến lợi ích kinh tế cốt lõi của Hoa Kỳ.

Sự bất đồng sâu sắc về triết lý quản trị không gian mạng có nguy cơ thổi bùng lên những rạn nứt nghiêm trọng trong quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương. Lục địa già vẫn kiên định với lập trường bảo vệ quyền cơ bản và sự an toàn của con người, đặc biệt là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như trẻ em. Ngược lại, cường quốc số một thế giới lại ưu tiên sự tự do đổi mới và tối đa hóa lợi ích kinh tế của doanh nghiệp. Đạo luật sắp tới của Hy Lạp vào năm 2027 sẽ đóng vai trò như một mồi lửa thử thách sức chịu đựng của cả hai bên.

Các tập đoàn công nghệ chắc chắn sẽ sử dụng mọi nguồn lực vận động hành lang tại Washington để gây sức ép ngoại giao, buộc châu Âu phải nhượng bộ. Dù vậy, với sự quyết tâm được thể hiện qua lời khẳng định của Thủ tướng Kyriakos Mitsotakis, một cuộc nhượng bộ từ phía EU là điều rất khó xảy ra. Cuộc chiến giành quyền kiểm soát không gian số thế hệ mới đã chính thức bắt đầu, và kết quả của nó sẽ định hình lại toàn bộ trật tự của mạng lưới thông tin toàn cầu trong những thập kỷ tới.

Bùi Tú