Tiềm năng của trí tuệ nhân tạo trong nông nghiệp thông minh ở Việt Nam

Trong hoàn cảnh đó, sự thâm nhập của các công nghệ tiên tiến, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đang mở ra một kỷ nguyên canh tác hoàn toàn mới, kỷ nguyên của nông nghiệp thông minh. Tại Hội thảo Thương mại, Công nghệ và Khoa học Việt Nam – EU diễn ra tại thủ đô Brussels của Bỉ gần đây, các chuyên gia hàng đầu châu Âu đã đưa ra những đánh giá vô cùng tích cực về không gian phát triển công nghệ cao tại Việt Nam.

Sự hội tụ giữa nền tảng nông nghiệp lâu đời và khát vọng chuyển đổi số đang biến Việt Nam thành một điểm đến lý tưởng cho các dự án hợp tác quốc tế, nơi trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học cùng song hành để tái tạo lại toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất nông nghiệp từ nông trại đến bàn ăn.

Đột phá công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo trong nông nghiệp thông minh

Sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học đang tạo ra những công cụ vô tiền khoáng hậu để giải quyết các thách thức cố hữu của ngành nông nghiệp truyền thống. Trí tuệ nhân tạo không chỉ đóng vai trò là một cỗ máy xử lý dữ liệu khổng lồ mà còn là một bộ não phân tích chuyên sâu, giúp người nông dân tối ưu hóa từng giọt nước, từng hạt phân bón và dự báo chính xác những biến động bất thường của thời tiết.

Khi hệ thống thuật toán thông minh được tích hợp vào mạng lưới cảm biến trên cánh đồng, chúng có thể cung cấp các kịch bản sinh trưởng theo thời gian thực, tự động hóa quy trình tưới tiêu và phát hiện sớm các dấu hiệu sâu bệnh ngay từ khi mới manh nha. Tuy nhiên, tiềm năng thực sự của công nghệ số chỉ bùng nổ mạnh mẽ nhất khi nó được kết hợp chặt chẽ với những nền tảng công nghệ lõi khác, tiêu biểu như công nghệ sinh học thực vật.

Trong khuôn khổ các cuộc thảo luận chuyên sâu tại châu Âu, Giáo sư Geert Angenon đến từ Đại học Vrije Brussel đã mang đến những góc nhìn sắc bén về tiềm năng ứng dụng công nghệ tại Việt Nam. Là một chuyên gia kỳ cựu, ông nhấn mạnh rằng lĩnh vực công nghệ sinh học thực vật đang chứng kiến những bước tiến mang tính bước ngoặt, đặc biệt là sự trỗi dậy của các kỹ thuật chỉnh sửa gen. Ông dành sự chú ý đặc biệt đến sức mạnh của các hệ thống tiên tiến như CRISPR-Cas, một công cụ đột phá cho phép các nhà khoa học can thiệp và sửa đổi chính xác các đoạn vật chất di truyền cụ thể nhằm phát triển các giống cây trồng ưu việt hơn.

Theo nhận định của Giáo sư Angenon, những ứng dụng thực tiễn của các công nghệ tiên tiến này sẽ mang lại ý nghĩa đặc biệt to lớn tại Việt Nam, bởi quốc gia này vốn sở hữu một nền tảng sản xuất nông nghiệp cực kỳ vững chắc và đa dạng. Trí tuệ nhân tạo đóng vai trò xúc tác hoàn hảo trong quá trình này bằng cách hỗ trợ các nhà nghiên cứu lập bản đồ gen phức tạp và mô phỏng hàng triệu kịch bản lai tạo trong môi trường ảo. Nhờ đó, quá trình chọn tạo các giống cây mới có khả năng chống chịu hạn hán, xâm nhập mặn hay các loại dịch bệnh nhiệt đới sẽ được rút ngắn đáng kể, mang lại năng suất vượt trội và sự thích ứng tuyệt vời với những hệ lụy do biến đổi khí hậu gây ra.

Khung pháp lý và cơ hội hợp tác chiến lược vươn tầm quốc tế

Để đưa những tiến bộ công nghệ đột phá vào ứng dụng thực tiễn một cách hiệu quả và an toàn, sự sẵn sàng về mặt pháp lý là một yếu tố mang tính quyết định. Quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ đơn thuần là việc trang bị thêm máy móc thông minh, mà còn liên quan mật thiết đến việc quản trị dữ liệu đồng ruộng quy mô lớn, quyền sở hữu thông tin sinh học và các rủi ro phát sinh từ quyết định tự động của máy móc. Đứng trước sự phát triển vũ bão của hệ thống máy học, việc thiết lập một hành lang pháp lý minh bạch không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các nhà sản xuất mà còn là tấm giấy thông hành uy tín để thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp và sự chuyển giao công nghệ từ các cường quốc công nghệ thế giới.

Dưới góc độ hội nhập và quản trị rủi ro, Giáo sư Sarah Baatout, Phó Giám đốc Viện Ứng dụng Y học Hạt nhân thuộc Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Bỉ, đã đưa ra những đánh giá rất khả quan về môi trường chính sách của Việt Nam. Mặc dù xuất phát điểm chuyên môn của bà nằm ở lĩnh vực y tế, những nhận định về nguyên tắc quản trị trí tuệ nhân tạo của bà lại mang giá trị tham chiếu xuất sắc cho mọi ngành nghề, bao gồm cả nông nghiệp. Bà hoan nghênh việc Việt Nam đã chủ động xây dựng và từng bước thiết lập các khung pháp lý điều chỉnh hoạt động của trí tuệ nhân tạo.

Giáo sư Baatout mô tả đây là một bước đi vô cùng quan trọng, hướng tới việc đảm bảo sự phát triển có trách nhiệm và bền vững đối với các công nghệ mới nổi. Ở cấp độ châu lục, Liên minh châu Âu cũng đã đi tiên phong khi chính thức thông qua Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo. Theo góc nhìn của bà, sự tương đồng trong định hướng chính sách an toàn số giữa Việt Nam và khối châu Âu đang tạo ra những điều kiện vô cùng thuận lợi để hai bên làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ hợp tác đa ngành.

Nhu cầu bức thiết về đổi mới công nghệ để nâng cao sức cạnh tranh xuất khẩu đang thúc đẩy nền nông nghiệp Việt Nam nỗ lực tiếp cận những chuẩn mực toàn cầu. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo sẽ giúp các mặt hàng nông sản dễ dàng vượt qua các hàng rào kỹ thuật khắt khe của thị trường châu Âu thông qua các hệ thống truy xuất nguồn gốc tự động và kiểm soát dư lượng hóa chất chính xác tuyệt đối. Các cuộc tiếp xúc và hội thảo chuyên sâu giữa giới khoa học hai châu lục đang đóng vai trò như một chất xúc tác mạnh mẽ, hiện thực hóa các ý tưởng nghiên cứu hàn lâm thành những dự án thương mại cụ thể.

Sự kết hợp hài hòa giữa năng lực công nghệ lõi tiên tiến của châu Âu và điều kiện canh tác phong phú của Việt Nam hứa hẹn sẽ biến tiềm năng lý thuyết thành những giá trị kinh tế thực tiễn, đưa nông nghiệp vươn lên khẳng định vị thế vững chắc trong chuỗi cung ứng thực phẩm công nghệ cao toàn cầu.

MỜI THAM DỰ HỘI THẢO "NÔNG NGHIỆP THÔNG MINH"

Thời gian: Từ 8h00-12h00, Thứ Sáu, ngày 17/4/2026

Địa điểm: Khách sạn Tao Đàn (Trung tâm Hội nghị Văn phòng Chính phủ) 35 Nguyễn Trung Trực, phường Bến Thành, TP.HCM

Cá nhân, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp có nhu cầu tham dự xin liên hệ:

Ms. Bích Ngọc (phía Bắc): Điện thoại 0913358727

Mr. Đình Mười (phía Nam): Điện thoại 0934999945

BTC Hội thảo rất hân hạnh được đón tiếp!

Bùi Tú