Chuyển đổi số sẽ tạo bước đột phá cho Cao Bằng

Chuyển đổi số hiện là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội tại các địa bàn đặc biệt khó khăn của tỉnh Cao Bằng. Tại văn bản số 1304/BKHCN-VP, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm tháo gỡ các "nút thắt" về hạ tầng, kinh phí và nhân lực cho vùng cao sau khi nhận được kiến nghị từ cử tri địa phương.

Những rào cản từ thực tiễn cơ sở

Trước đó, cử tri tỉnh Cao Bằng đã gửi tới Quốc hội, bày tỏ những lo ngại về việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Theo phản ánh, tiến trình số hóa tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa hiện nay đối mặt với muôn vàn trở ngại.

Tình trạng "lõm sóng" viễn thông diễn ra phổ biến; internet không có hoặc có nhưng rất yếu và thiếu ổn định. Thậm chí, nhiều khu vực dân cư vẫn chưa có điện lưới quốc gia.

Bên cạnh hạ tầng, cử tri còn chỉ ra sự hạn chế về năng lực chuyển đổi số ở cấp xã. Cán bộ cơ sở thường phải kiêm nhiệm nhiều việc, thiếu đào tạo chuyên sâu về công nghệ. Các Tổ công nghệ số cộng đồng hoạt động nhiệt huyết nhưng chưa có cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp. Đặc biệt, thiết bị thông minh chưa phổ biến với hộ nghèo, cùng với kỹ năng số hạn chế của người cao tuổi đã tạo nên một khoảng cách lớn trong việc tiếp cận dịch vụ công.

Khơi thông nguồn kinh phí chuyển đổi số cấp xã, xóa bỏ các "vùng lõm" sóng

Để giải quyết vấn đề này, Bộ KH&CN khẳng định hạ tầng số là điều kiện tiên quyết. Qua rà soát, tỉnh Cao Bằng hiện còn 71 thôn lõm sóng, tất cả đều thuộc các xã đặc biệt khó khăn. Trong đó, có 53 thôn đã có điện và 18 thôn chưa có điện. Đây là những địa bàn trọng điểm mà Bộ sẽ tập trung xử lý trong giai đoạn tới.

Bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 295/2025/NĐ-CP về hoạt động viễn thông công ích. Đồng thời, Bộ KH&CN đã ban hành Thông tư số 01/2026/TT-BKHCN hướng dẫn các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp viễn thông triển khai hạ tầng tại khu vực khó khăn. Cuối tháng 2.2026, Bộ đã trình Thủ tướng dự thảo Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích giai đoạn 2026-2030.

Dự kiến, toàn bộ vùng lõm sóng tại Cao Bằng sẽ được hỗ trợ hạ tầng và hoàn thành phủ sóng trong năm 2026. Việc này giúp người dân vùng cao sớm tiếp cận internet băng rộng cố định và di động.

Về kiến nghị bố trí nguồn kinh phí riêng, Bộ KH&CN nhấn mạnh hành lang pháp lý hiện nay đã quy định khá đầy đủ. Luật Ngân sách nhà nước và Luật Chuyển đổi số đã xác lập rõ: Nhà nước bảo đảm chi cho chuyển đổi số hằng năm tối thiểu 1% tổng chi ngân sách nhà nước, trích từ nguồn tổng chi tối thiểu 3% dành cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Riêng Cao Bằng, Bộ đã phối hợp với Bộ Tài chính để xem xét các đề xuất đặc thù. Cụ thể, Bộ đã đề xuất bổ sung kinh phí năm 2025 để thực hiện nhiệm vụ "Mua sắm, nâng cấp, mở rộng, thiết lập Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã" cho 20 xã của Cao Bằng. Việc này sẽ giúp nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, giảm thiểu áp lực cho cán bộ kiêm nhiệm.

Nâng cao năng lực và hỗ trợ Tổ công nghệ số cộng đồng

Bộ KH&CN cho biết, Bộ đang tích cực triển khai chương trình "Bình dân học vụ số" theo Quyết định số 757/QĐ-BKHCN. Đây là chương trình phổ cập kỹ năng số cơ bản theo hướng cầm tay chỉ việc. Từ đó, nâng cao khả năng tự mình sử dụng các nền tảng số thiết yếu của những đối tượng là người cao tuổi hay hộ nghèo. Các đơn vị chuyên môn cũng tăng cường hướng dẫn, tập huấn chuyên sâu để nâng cao năng lực thực hành cho cán bộ tại cơ sở.

Về chế độ hỗ trợ cho Tổ công nghệ số cộng đồng, Bộ cho biết hiện chưa có quy định chung về mức chi từ ngân sách Trung ương. Tuy nhiên, Bộ khuyến khích tỉnh Cao Bằng cân đối ngân sách địa phương để chủ động ban hành chính sách hỗ trợ riêng. Các mô hình thành công tại Lạng Sơn, Thanh Hóa hay Tây Ninh là những bài học quý giá mà Cao Bằng có thể tham khảo.

Một điểm mới đáng chú ý là, Bộ KH&CN đang hoàn thiện Khung tiêu chí và phương pháp đánh giá mức độ chuyển đổi số cấp xã (Phiên bản 2.0). Bộ tiêu chí này được xây dựng trên tinh thần tiếp thu kiến nghị của cử tri về việc cần có lộ trình linh hoạt cho vùng miền núi.

Dự kiến khung đánh giá mới sẽ cho phép các xã chủ động đăng ký mức độ chuyển đổi phù hợp với điều kiện thực tế. Thay vì chạy theo các chỉ tiêu kỹ thuật phức tạp, mức độ người dân sử dụng được và hài lòng với dịch vụ số sẽ trở là đo chính xác nhất cho hiệu quả của chương trình. Điều này giúp các xã vùng sâu giảm bớt áp lực về thủ tục, tập trung vào những giá trị thực chất mang lại cho cộng đồng.

Nam Phong