Vì sao các nền tảng thương mại điện tử như Sendo mất thị phần?

Khối lượng thị phần khổng lồ đang nằm trọn trong tay các hệ thống được hậu thuẫn bởi những tập đoàn công nghệ tỉ đô của châu Á. Theo một báo cáo phân tích chuyên sâu công bố vào ngày thứ Ba của công ty tư vấn Momentum Works có trụ sở tại Singapore, ba nền tảng thống trị bao gồm Shopee của tập đoàn Sea, Lazada thuộc sở hữu của Alibaba và TikTok Shop do ByteDance kiểm soát đã thâu tóm đến 99% thị trường mua sắm trực tuyến tại các quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trong năm 2025.

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của những gã khổng lồ này đang tạo ra một sức ép lớn lên các đối thủ yếu thế hơn trong khu vực. Theo Nikkei Asia, những cái tên từng có chỗ đứng nhất định như Bukalapak của Indonesia hay Sendo của Việt Nam đã buộc phải lùi bước khỏi mảng kinh doanh hàng hóa vật lý. Các nền tảng lớn liên tục tận dụng sức mạnh của nội dung video và thuật toán trí tuệ nhân tạo để thu hút người tiêu dùng, qua đó bảo vệ vững chắc vị thế độc tôn của mình trên thương trường.

Quyền lực tập trung và cuộc chiến giành thị phần thương mại điện tử

Giám đốc điều hành Momentum Works, Jianggan Li, nhận định trong buổi trình bày báo cáo rằng các tay chơi lớn đang ra sức củng cố quyền lực và cạnh tranh trực tiếp lẫn nhau để giành lấy sự chú ý của người dùng. Rất nhiều đơn vị có quy mô nhỏ, từ nền tảng thương mại điện tử đến các đối tác cung cấp dịch vụ giao vận, đều đang phải ngậm ngùi rút lui khỏi thị trường. Bức tranh tài chính năm 2025 phản ánh rất rõ sự phân hóa sâu sắc này. Shopee tiếp tục duy trì ngôi vương mà họ đã nắm giữ từ năm 2024 tại các quốc gia ASEAN, chiếm lĩnh khoảng 50% hoặc nhỉnh hơn về thị phần trên khắp các nền kinh tế lớn của khối 11 thành viên. Doanh thu của nền tảng này trong năm ngoái đạt mốc 83,2 tỉ USD, tăng đáng kể so với mức 66,8 tỉ USD được ghi nhận vào năm 2024.

Đứng ở vị trí thứ hai, TikTok Shop đang thể hiện tốc độ thăng tiến chóng mặt nhất trong số các đối thủ cạnh tranh. Nền tảng này mang về 45,6 tỉ USD doanh số trong năm 2025, tăng gấp đôi so với con số 22,6 tỉ USD của năm trước đó. Lazada bảo toàn vị trí thứ ba với 18 tỉ USD, một con số hầu như không có sự thay đổi đáng kể so với kết quả kinh doanh của năm 2024. Xét trên bình diện tổng thể, toàn khu vực ASEAN ghi nhận tổng doanh số thương mại điện tử đạt 157,6 tỉ USD trong năm ngoái, với tốc độ tăng trưởng chung ở mức 22,8%. Thái Lan nổi lên là điểm sáng lớn nhất khi ghi nhận mức tăng trưởng doanh số bán hàng trực tuyến lên tới 51,8% so với cùng kỳ năm trước, tiếp theo là Malaysia với mức tăng 47,6%.

Sự thành công của các nền tảng này gắn liền với các chiến lược kích cầu quy mô lớn và liên tục. Báo cáo làm rõ cách các đại gia thương mại điện tử thường xuyên tung ra những chương trình trợ giá, mã giảm giá và các đợt khuyến mãi khổng lồ. Nguồn tài trợ cho các chiến dịch này được đóng góp từ chính các nền tảng, nhà bán hàng và thương hiệu, nhằm mục đích xây dựng sự gắn kết với người tiêu dùng và duy trì thói quen mua sắm hàng ngày.

Trí tuệ nhân tạo và mạng lưới hậu cần quyết định cuộc chơi

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang nổi lên như một thế lực mang tính bước ngoặt trên toàn bộ hệ sinh thái thương mại trực tuyến, từ khâu sản xuất nội dung đến cách thức tạo ra nhu cầu mua sắm thực tế. Các nền tảng hiện đang nắm giữ những đòn bẩy then chốt như lưu lượng truy cập, bộ công cụ phân tích và trải nghiệm người dùng. Chúng chắc chắn sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc định hình cách công nghệ này được phát triển và ứng dụng rộng rãi. Trí tuệ nhân tạo đã và đang được sử dụng để sản xuất các nội dung video thương mại với tốc độ cực nhanh nhằm thúc đẩy doanh số. Xu hướng này mang lại hiệu quả to lớn nhưng đi kèm với lời cảnh báo về việc các khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng vật lý như phim trường có thể bị lãng phí, bởi hệ thống máy học hiện nay đã có khả năng tự động tạo ra các tài liệu quảng cáo chất lượng cao mà không cần đến quá trình quay phim thực tế.

Xu hướng mua sắm qua video đang được thúc đẩy mạnh mẽ bởi sự trỗi dậy của TikTok Shop và các khoản đầu tư ngày càng tăng của Shopee vào lĩnh vực truyền thông số. Hoạt động thương mại dựa trên nội dung đã đóng góp ước tính 49,7 tỉ USD vào tổng doanh số toàn khu vực trong năm ngoái. Sức mạnh của các nền tảng cũng thể hiện rõ qua tầm ảnh hưởng tuyệt đối đối với các đơn vị logistics, những bên đang phụ thuộc sống còn vào lượng đơn hàng mua sắm trực tuyến để duy trì hoạt động kinh doanh.

Sự tăng trưởng của thương mại điện tử đã kéo theo sự bứt phá mạnh mẽ của ngành giao vận. Điển hình như vào thứ hai vừa qua, nhà cung cấp dịch vụ logistics được niêm yết tại Hong Kong là J&T Express, một đối tác giao hàng quan trọng của TikTok Shop, đã báo cáo tổng khối lượng bưu kiện trong quý đầu tiên của năm 2026 tăng 26,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Hiệu suất đặc biệt mạnh mẽ được ghi nhận tại các quốc gia Đông Nam Á.

Phó chủ tịch tập đoàn của công ty hậu cần này, Charles Hou, chia sẻ rằng doanh nghiệp đã nắm bắt tốt các cơ hội tăng trưởng và tiếp tục củng cố cơ sở hạ tầng tại nhiều thị trường trọng điểm. Sự gia tăng nhanh chóng về khối lượng bưu kiện là minh chứng rõ nét cho quá trình mở rộng thị trường và khả năng vận hành được nâng cao của các đơn vị hậu cần trong vòng xoáy cạnh tranh đầy khốc liệt của thương mại điện tử hiện đại.

Bùi Tú