Kích hoạt 'lá chắn số' AI dự báo xâm nhập mặn để bảo vệ nông nghiệp xanh Đồng bằng sông Hồng

Tích hợp đa công nghệ, nâng cao năng lực dự báo

Dự án “Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng” do Quỹ VinFuture phối hợp với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên triển khai được xác định là một trong những sáng kiến trọng điểm nhằm tăng cường năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu.

Điểm nổi bật của dự án là xây dựng hệ thống giám sát và dự báo tích hợp đa công nghệ. Thay vì phụ thuộc vào một nguồn dữ liệu đơn lẻ, hệ thống kết hợp đồng thời các mô hình vật lý với trí tuệ nhân tạo (Machine Learning, Deep Learning), dữ liệu viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) cùng mạng lưới cảm biến IoT.

Toàn bộ dữ liệu đa nguồn này được đồng bộ trên nền tảng không gian và thời gian DataCube, tạo thành hệ sinh thái dữ liệu thống nhất. Khi kết hợp với hệ thống WebGIS, nền tảng cho phép xây dựng bản đồ số theo dõi và cảnh báo xâm nhập mặn ở mức gần thời gian thực. Đây được xem là công cụ quan trọng giúp các địa phương ven biển nâng cao năng lực giám sát, dự báo và ra quyết định trong bối cảnh các yếu tố khí hậu ngày càng khó lường.

Đáng chú ý, hệ thống có khả năng đưa ra cảnh báo sớm từ 1 đến 5 ngày. Theo các chuyên gia, khoảng “thời gian vàng” này cho phép người dân chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, xây dựng phương án tích trữ nước và quản lý nguồn nước hợp lý, qua đó giảm thiểu thiệt hại kinh tế do xâm nhập mặn gây ra.

Theo Phó Trưởng Bộ môn Địa nhân văn và Quy hoạch, Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Nguyễn Hữu Duy, việc tích hợp giữa mô hình vật lý và mô hình dữ liệu là hướng đi cần thiết nhằm nâng cao độ chính xác cũng như khả năng ứng dụng của công tác dự báo trong bối cảnh hiện nay.

Không chỉ dừng lại ở phát triển công nghệ, dự án còn hướng tới mục tiêu quan trọng hơn là đưa kết quả nghiên cứu đến gần với người sử dụng cuối cùng. Thay vì cung cấp những bộ số liệu phức tạp, hệ thống được thiết kế theo hướng chuyển hóa dữ liệu thành các khuyến cáo trực quan, dễ hiểu. Nhờ đó, người dân có thể tiếp cận và áp dụng trực tiếp vào hoạt động sản xuất, nâng cao hiệu quả ứng phó với thiên tai.

Kỳ vọng “lá chắn số” cho nông nghiệp

Theo ông Nguyễn Hữu Duy, sự hỗ trợ từ Quỹ VinFuture không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai thực địa mà còn góp phần mở rộng phạm vi ứng dụng của dự án. Đặc biệt, thông qua sự kết nối và lan tỏa, các kết quả nghiên cứu có cơ hội tiếp cận gần hơn với người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, từ đó gia tăng tác động xã hội.

Chia sẻ với phóng viên, Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture Lê Thái Hà cho biết, dự án không chỉ nâng cao năng lực giám sát, dự báo xâm nhập mặn mà còn hỗ trợ thiết thực cho quá trình ra quyết định. Qua đó, góp phần thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Dự án dự kiến triển khai trong vòng 2 năm với sự tham gia của nhiều tổ chức trong và ngoài nước như Trường Đại học Thủy Lợi, Viện Khoa học Tài nguyên nước, Đại học Công nghệ Nanyang và Đại học Edinburgh. Dự án này được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng nghiên cứu, đồng thời tăng khả năng ứng dụng thực tiễn của các giải pháp công nghệ.

Với cách tiếp cận tích hợp và định hướng ứng dụng rõ ràng, dự án không chỉ dừng lại ở một mô hình nghiên cứu mà đang hướng tới trở thành “lá chắn số” thực sự cho người dân vùng ven biển Đồng bằng sông Hồng.

Trong dài hạn, đây cũng là bước đi quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, nơi mà công nghệ đóng vai trò trung tâm trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên và đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân.

Kim Ngọc