Cánh đồng mẫu lớn chờ ‘lời giải’ từ công nghệ

Bên lề Hội thảo Nông nghiệp thông minh do Tạp chí Một Thế Giới tổ chức sáng 17.4.2026, ông Đặng Duy Hiển, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số - Bộ NN-MT đã có những chia sẻ đầy trăn trở nhưng cũng mở ra nhiều kỳ vọng về việc hình thành và phát triển mô hình này trong giai đoạn mới.

Từ những đòn bẩy chính sách

Theo ông Đặng Duy Hiển, chủ trương gom những mảnh ruộng nhỏ lẻ thành cánh đồng lớn, cho phép tích lũy ruộng đất và gắn kết các cá nhân thành hội, hiệp hội để sản xuất đại trà được Nhà nước đặc biệt quan tâm.

Thời gian qua, nhiều chính sách ban hành đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân tham gia vào lĩnh vực này. Đó là giảm thuế đất, thuế mặt nước và hỗ trợ trang thiết bị sản xuất cho ngành nông nghiệp. Ngay cả đời sống của người nông dân cũng được quan tâm thông qua việc hỗ trợ xây dựng lán trại, nhà ở. Đây chính là những việc cần thiết, là nền móng để các doanh nghiệp và nông dân có thể tự tin đặt chân lên lộ trình sản xuất quy mô lớn. Tuy nhiên, số lượng các cánh đồng mẫu lớn thành công trong những năm qua vẫn còn khá khiêm tốn. Trong khi các tập đoàn lớn có đủ tiềm lực để thực hiện và gặt hái thành quả, thì các doanh nghiệp vừa và nhỏ, ực lượng đông đảo vẫn chưa thể phát triển mạnh mẽ ở mảng này.

Câu hỏi đặt ra là: Tại sao khi đã có ưu đãi về thuế, đã có hỗ trợ về hạ tầng, chúng ta vẫn chưa thể bứt phá?. Theo ông Đặng Duy Hiển, nguyên nhân chính nằm ở sự thiếu hụt các kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ thực tiễn. Sản xuất trên cánh đồng mẫu lớn không thể chỉ dựa vào sức người hay những kinh nghiệm cũ, mà phải dựa trên các giải pháp khoa học về cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao. Hiện nay, mảng nghiên cứu khoa học công nghệ trong nông nghiệp, đặc biệt là các mô hình thúc đẩy tăng trưởng và thay đổi phương thức sản xuất còn nhiều hạn chế. Chúng ta đang có điều kiện cần về hạ tầng nhưng lại thiếu điều kiện đủ về những giải pháp sáng tạo để tối ưu hóa giá trị trên từng m2 đất.

Chuyển đổi số - Động lực mới cho khát vọng lớn

Theo ông Đặng Duy Hiển, để giải bài toán này, "chìa khóa" đang được xác định chính là chuyển đổi số. Đây không còn là một lựa chọn, mà là động lực chính cho sự phát triển nông nghiệp hiện đại. Nhà nước đang đầu tư thỏa đáng để tạo ra dòng vốn, xây dựng chiến lược khởi nghiệp và thúc đẩy tạo lập dữ liệu trên quy mô toàn quốc. Việc sử dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn (Big Data) đang mở ra cơ hội chưa từng có để giải quyết các vấn đề hóc búa của cánh đồng mẫu lớn. Từ việc dự báo thời tiết, kiểm soát dịch bệnh đến việc phân tích thị trường để chọn loại cây con phù hợp, tất cả đều cần đến "trí tuệ" của công nghệ.

Một tín hiệu đáng mừng là hiện nay, tại các địa phương, lực lượng thanh niên đang sục sôi tinh thần khởi nghiệp. Họ chính là những người mang tư duy mới, công nghệ mới để đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước. Với tinh thần "cánh đồng mẫu lớn, giải pháp lớn thì cho kết quả lớn", sự kết hợp giữa sức trẻ, công nghệ số và những chính sách đúng đắn hứa hẹn sẽ tạo nên một diện mạo mới cho nông thôn Việt Nam .

Khép lại câu chuyện, chúng ta hiểu rằng cánh đồng mẫu lớn không chỉ cần diện tích rộng, mà cần cả một tầm nhìn rộng và những giải pháp thông minh. Khi công nghệ thực sự len lỏi vào từng thớ đất, đó cũng là lúc nông nghiệp Việt Nam thực sự cất cánh.

Hoàng Bắc