Bắc Kinh cấm bán thiết bị bay không người lái, vì sao?
Chính quyền thành phố Bắc Kinh sẽ áp dụng lệnh cấm toàn diện đối với việc bán các loại thiết bị bay không người lái cho người dân, bắt đầu từ tháng 5.
Theo truyền thông Hồng Kông, quyết định mang tính tiên phong này được giới chức thủ đô Trung Quốc đưa ra nhằm bảo vệ các thông tin nhạy cảm và củng cố vững chắc nền tảng an ninh quốc gia.
Lệnh cấm nhắm trực tiếp vào các dòng máy bay điều khiển từ xa thường được công chúng sử dụng cho các hoạt động giải trí như chụp ảnh hoặc quay phim trên không.
Quyết định này diễn ra khi chính quyền thành phố đang nỗ lực tối đa để ngăn chặn các mối đe dọa tiềm ẩn xung quanh hệ thống cơ sở chính trị, quân sự và hành chính trọng yếu tập trung dày đặc tại khu vực thủ đô.
Kiểm soát chuỗi cung ứng thiết bị bay không người lái và hệ lụy đối với nền kinh tế tầm thấp
Theo các quy định mới, Bắc Kinh sẽ cấm hoàn toàn các hoạt động mua bán, cho thuê và vận chuyển thiết bị bay không người lái cũng như 17 danh mục linh kiện quan trọng, bao gồm khung máy bay và hệ thống điều khiển bay.
Mục tiêu của biện pháp này là cắt đứt hoàn toàn chuỗi cung ứng thương mại trên địa bàn thành phố. Toàn bộ không phận của Bắc Kinh sẽ được chỉ định là khu vực kiểm soát nghiêm ngặt, đồng nghĩa với việc mọi hoạt động bay ngoài trời đều bắt buộc phải xin giấy phép từ cơ quan chức năng.
Đối với những trường hợp bay không phép, lực lượng thực thi pháp luật sẽ tiến hành tịch thu thiết bị và các bộ phận liên quan, đồng thời áp dụng mức phạt hành chính lên tới 5 nghìn nhân dân tệ đối với cá nhân và 10 nghìn nhân dân tệ đối với các tổ chức doanh nghiệp. Để quản lý chặt chẽ mạng lưới người dùng hiện tại, các chủ sở hữu thiết bị bắt buộc phải đăng ký với cơ quan công an.
Quy trình này bao gồm việc cung cấp thông tin định danh xác thực để nhà chức trách tiến hành rà soát trong vòng ba tháng kể từ khi luật được ban hành. Các địa điểm lưu trữ thiết bị và linh kiện chính cũng sẽ bị cấm tuyệt đối trong khu vực Đường vành đai 6, tương đương với bán kính khoảng 25 km tính từ trung tâm thủ đô. Các kho lưu trữ nằm ngoài ranh giới này vẫn sẽ yêu cầu sự phê duyệt khắt khe từ cơ quan công an.
Mặc dù chính quyền vẫn cấp phép ngoại lệ cho một số mục đích sử dụng đặc thù như chống khủng bố, cứu trợ thảm họa, nông nghiệp, giáo dục học đường và thể thao, các biện pháp hạn chế trên diện rộng này được dự báo sẽ tạo ra áp lực nặng nề lên nền kinh tế tầm thấp của Trung Quốc. Đây vốn là một lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng nhằm thúc đẩy việc sử dụng thương mại vùng không phận dưới 1.000 mét.
Tạp chí kinh doanh Caijing đã đưa tin vào tháng 2 rằng ngày càng có nhiều người dùng vội vã bán tháo thiết bị của họ do lo ngại các quy định quản lý sẽ sớm trở nên khắt khe hơn. Tại một số cửa hàng bán lẻ của nhà sản xuất thiết bị bay không người lái lớn nhất thế giới là DJI, doanh số bán hàng được ghi nhận đã giảm tới một nửa trong hai tháng tính từ tháng 1.
Đánh giá về vấn đề này, giáo sư Tomoyuki Furutani thuộc Khoa Quản lý Chính sách của Đại học Keio cho rằng lệnh cấm của thủ đô sẽ chỉ có tác động hạn chế do số lượng người dùng thực tế tại đây tương đối nhỏ. Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng đưa ra nhận định: "Nếu các quy định toàn diện mở rộng sang các trung tâm kinh tế như Thượng Hải và Quảng Châu, nền kinh tế tầm thấp sẽ phải hứng chịu một đòn giáng nghiêm trọng".
Siết chặt luật pháp và cảnh báo an ninh trên toàn quốc
Việc kiểm soát không phận tầm thấp hiện đang được thắt chặt trên phạm vi toàn quốc chứ không riêng tại thủ đô Bắc Kinh. Luật Xử phạt Quản lý An ninh Công cộng sửa đổi có hiệu lực vào tháng 1 đã lần đầu tiên đưa loại thiết bị này vào danh sách mục tiêu thực thi pháp luật, qua đó tăng cường đáng kể các hình phạt đối với các chuyến bay trái phép. Những người vi phạm giờ đây có thể phải đối mặt với mức án tạm giữ hành chính lên đến 15 ngày, thay thế cho các hình phạt chỉ yêu cầu nộp tiền như trước đây.
Sự cứng rắn của cơ quan chức năng xuất phát từ thực tế rằng các vụ tai nạn và sự cố liên quan đến thiết bị bay tự động đã liên tục xảy ra trên khắp Trung Quốc. Theo ghi nhận của tạp chí Caijing, vào tháng 2/2025, những chuyến bay không phép đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động của máy bay chở khách tại Sân bay Quốc tế Thiên Sơn ở Urumqi thuộc khu vực Tân Cương, khiến nhiều chuyến bay thương mại bị trì hoãn. Những sự việc này đe dọa trực tiếp đến an toàn hàng không và trật tự công cộng, buộc các nhà quản lý phải hành động nhanh chóng để bảo vệ an toàn cho hành khách.
Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc - cơ quan chuyên trách xử lý các hoạt động phản gián - cũng đã đưa ra những cảnh báo vô cùng nghiêm khắc về nguy cơ tiềm ẩn từ thiết bị bay không người lái. Năng lực ghi hình và thu thập dữ liệu từ trên cao của chúng bị xem là một rủi ro lớn đối với bí mật quốc gia.
Vào tháng 3 vừa qua, bộ này đã đăng tải một thông điệp trên tài khoản mạng xã hội chính thức, nhấn mạnh rằng các chuyến bay không được cấp phép đe dọa an toàn công cộng và gây ra hậu quả nghiêm trọng có thể dẫn đến các bản án từ 10 năm tù trở lên, tù chung thân hoặc thậm chí là án tử hình.
Sự tham gia của cơ quan tình báo cao nhất cho thấy chính phủ Trung Quốc đang coi việc quản lý các thiết bị này là một ưu tiên hàng đầu nhằm đảm bảo an ninh mạng lưới thông tin tình báo.
